Türk Kahvesi

2008-02-13T14:56:00.000-08:00

Simgesel anlatım

2008-02-05T12:14:00.000-08:00

?_________ ¿ ? ___________

öLümsüz

2008-02-05T12:02:00.001-08:00

Gri bir mezar taşı
Mezar taşında siyah bir yazı
Mezar taşında sözcükler
Sözcükler örgüt kurmuş
şiir olmuş
Diyor ki şiir:"Bir insan
bir kez ölür
Ne az
ne çok
ikincisi yok!
"Gri bir mezar taşının önünde
diz çökmüşüm
Siyahlar içinde ben
Yaşarken bir kez ölmüşüm
zaten
Artık ölümsüzüm!

Yunus dede / Siyah kahve

Rüya

2008-02-02T13:18:00.000-08:00

Bügün tersten baktım dünyaya
Nefret ettim sevgimden
Ve sevdim nefret ettikleri mi
Kapadım gözlerimi
öldüm bir nevi
ama doğdum içimde
sordum kendime
neden
dönmek için geriye tek bir neden
zaten soyut değilmiydi
ölmeden önce huzur
gözlerin kapalı işte
bence en büyük huzur budur
seni seviyorum diyeni
kendin belirliyorsun
az müsade isteyip dönmek için gideni
istersen bekliyorsun
kendi rüyana kendin hükmediyor
ölecek olanada
sen karar veriyorsun
açıp gözlerini içinde öldürme kendini
bırak dünya sana ters baksın
bırak tüm terslikler dünyada kalsın
sen en güzel hayatı rüyanda yaşarsın

Deniz

2008-02-02T12:20:00.000-08:00

-Günaydın
-Bügün bu kelimeyi duymak istemiyorum,beni rahat bırak uymak istiyorum..
-Manyak mısın oğlum dışarda süper hava var güneş en seksi ışınları ile seni deniz kenarına davet ediyor,sen ona siktir çekiyorsun...
-Onada sanada siktir çekiyorum,beni rahat bırak,dinlenmeye ihtiyacım var ve insanlar en iyi yatarak dinlenir,sessiz bir mekan olan yatak odam en ideali,hadi uza tepemi attırma...
-Ne yani bu güzel havada evinden dışarı çıkmayacak mısın ?
-İnsanın evinde gün geçirmesi ters bir durum mu ? İnsanlar evi neden tasarlamış,deniz kenarına gidip ordan izlemek için mi ? Git başımdan...
-Yahu git deniz kenarında uzan dalgaların sesini dinle ruhunda dinlensin,hem belki ruhun gercek gıdası olan karşı cinsin sevgisi ile karşılaşırsın,cıvıl cıvıl hatunlar sere serpe bizi bekliyor
-Bazen ne düşünüyorum biliyor musun.Biz insanoğlu tam bir orospu çocuğuyuz.
-Neden ?
-Nedeni mi var.Dünyayı ısıtması için tepemize konulmuş olan güneşe kendi hislerimizi yükleriz,tabiat döngüsü için yaratılmış olan denize aynı..
-Hönkkk
-Hönkk mönkk yok amına koyim.Yok deniz kenarında insan huzur bulur,ruhu dinlenir,dağınık olan düşünceleri berraklaşır,yok insana dinginlik verir masalı,kimi kandırmaya çalışıyoruz yada sen kimi kandırmaya çalışıyorsun.Bana desene hadi bügün tüm düzüşkenlerin toplanma günü ve festival alanı deniz kenarı gidip birini bulup düzüşelim.Neden ben deniz hakkında farklı düşünüyorum ?
-Sen ne düşünüyorsun ?
-Denizi deniz gibi düşünüyorum,toprak kara üzerinde açılan oyuklara su dolması sonucu var olmuş,içinde oluşumuna has canlıları barındıran su birikintisi, gerekli edevat ile gidersen ona,sana hoş geldin gibilerinden balık ikram eder,ben hiç bir denizin gel sana bügün sarışın bir piliç ikram edeyim diyebileceğini düşünmedim.Tamamen kendi sapkınlıklarına kılıf uydurmakta en yüce tanrı olan insanoğlunun düşünebileceği birşey.Ben denizden balık yemek istiyorum,bir kızı becermek istersem bunun başka yolarını denerim.Lütfen denizi ve güneşi sapkınlıkların için farklı yorumlama...
-Siktir.Sen bu kafa ile yine içinde suyun bulunduğu banyoda kendi elini sikersin,hadi bana eyvallah seni el fetişisti manyak herif ..
-Canın cehenneme..
-Yok canım ben cennete gidiyorum !!

Şizofren

2008-02-02T10:55:00.000-08:00

- Hay amına koyimm yhaa...
-Ne oldu yine ?
-Elime diken battı .
-Eee olucak o kadar gül bu,seviyorsan dikenine katlanacaksın.
-Niye ki ben mazoşist değilim,sikerim böyle sevgiyi bari bir sike yarasa,seviyorsunda ne oluyor sanki,zamanı geldiğinde tüm emeğinin yerini kuru yapraklı çirkef otlar alıyor..
-Madem öyle neden tüm gününü hatta en güzel zamanlarını bahçede sevgine karşılık alamayacağın çiçeklerle harcıyorsun.Ben nedesem boş gerçi kulak asmıyacaksın bana,evlen artık..
-Yhaa bi siktir git sende amına koyim,şu gülden farkın ne ,bu gül sevgim sayesinde bahçemde yaşıyor,sende içimde,alayınıza rest çekip,kendim içinde yaşıyacağım toprağa koşacağım sonunda bıkınlık geldi sizden .
-Hep isyan ediyorsun sana yardımcı olmak isteyen beni bile anlamıyorsun.Evlen diyorum artık,bu söylediğim boş değil farkı göreceksin.
-Ne farklı olacak hee söylesene,hem sende beni anla,kim benim gibi biri ile hayatını birleştirmek ister ki çulsuzun tekiyim.Ben önce parayı bulmalı,hayatımı yeniden dizayn etmeliyim,en azından yaşamıma ortak olacak kişinin haklıbir sebebi olmalı.
-Ne kadar daha bekleyeceksin,parayı bulmak için kaç sene daha heba edeceksin,önce evlen sonra baq hayatın kendiliğinden reformlar isteyecek,sen ile anlamayacaksın.
-Aslında bir bakıma doğru diyorsun ama evlendim diyelim ve parayı kırk yaşında buldum,hem evli hem yaşlı biri parayı ne yapsın ki..Yok yok ben önce parayı bulup yaşamın tadını almalıyım sonra bir saftirik bulur evlenirim,turşumu kurar ..
- Sen verdiğin emeğin karşılığını almak istemiyor musun ? Yaa dur şöyle yapalım ,seni az önce bahsettiğin toprağa koşmaktan alı koyan ne ? Neden bir an önce seni bağrına basacak karşılıksız,tıpkı senin gülü sevmen gibi sevecek toprakla buluşmuyorsun? Sahi seni tutan ne ,kimin yada ne için varsın?
-Ben kimse için yaşamam,bırak yine konuyu aileye getirceksin seni öldürmeden defol...
-Neden korkuyorsun ki gercekle yüzleşmeye,senin bir amacın yok bunu sende en az benim kadar biliyorsun,şuan o toprağın içine girsen yokluğunla etkileyeceğin hiç kimse yok,annen baban var,onlar sen öldüğün için en fazla bir kaç ay gözyaşı döker sonra alışırlar,çünkü onlarında senin yanına gelmesi için sayılı seneler vardır,garipsedikleri tek şey sıra kendilerindeyken senin önce davranıp fani dünyadan siktir olup gitmen,belki bunu bile düşünmeyecekler,zaten bir baltaya sap olmadı olacağıda yoktu en doğru seçimi yaptı bile diyebilirler,hadi ne bekliyorsun bir çukur kaz ve gir içine ..
-Penisini kafatasımdan çek,beynime tecavüz etmeyi bırak..
-Sorduğum soruya cevap ver.Kimin için yaşıyorsun ?
-Kendim için yaşıyorum ALLAH`ìn cezası kendim için,içimde ki doymak bilmeyen canavarı göz ardı edemem,her zaman mutsuz hep huzursuz o mutlu olmadan şuan ki benliğimle farklı bir hayata geçiş yapamam...
-Ne kadar basit ve sığ düşünüyorsun,içinde ki canavardan bahsediyorsun ama onun hangi gıdayı istediği hakkında hiç bir fikre sahip değilin,oysa eline batan dikenin ardından isyan eden ve bulunduğu duruma küfreden o canavar,karşılıksız sevmekten bıkmış,sevgisine,emeğine karşılık istiyor.
-Sence evlenince herşey yoluna girecek mi ? İçimde ki huzursuzluk bitecek öyle mi güldürme beni..
-Babanın senden ne farkı var,ekonomık olarak aynısınız hatta o bu saatten sonra sabit bir emekli maaşına mahkum yaş itibari ile,sen daha gençsin önüne bir çok fırsat çıkacak,değişkenliği sana bağlı bir yol var önünde,ama baban artık azrail ile buluşma noktası hakkında pazarlık yapıyor,sen bu düşüncelerle onun yerinde olsan azrail`i bir saniye beklemez kendi işini kendin görürdün,peki babanın bunu yapmasına engel olan nedir?Aynı soruyu ona sorsak ne cevap verir ?Sahi baban niçin yaşıyor,yaş atmışyedi,para desen ay sonunu getirmiyor,daha fazlasını kazanmak için elverişli bir beden sağlığıda yok,neden her gün güleç yüzlü hayatla barışık,her sabah erkenden kalkıp kendince birşeylerin peşine düşüyor ,cevap verecek olsa ne derdi sence? O da senin gibi kendim için mi yaşıyorum derdi,hiç düşündün mü ?
-...
-Dur ben sana niçin yaşadığınıda anlatayım,bir ailesi var,sen varsın,o öldüğünde arkasında,ölümünden etkilenecek insanlar var,en azından o öyle düşünüyor,sen onun gözünde hep çocuksun senin için daha iyi şeyler yapamamış olmanın ezikliği ile yaşıyor,ama belki yaparım umuduyla her gün sizler için çalışmaya,daha iyi bir yaşam bırakmak için çırpınıyor.O bir gül için kendini heba etmiyor,kendi canından kendi kanından olanlara duyduğu sevgiyi somutlaştırmaya çalışıyor belki karşılığını öldükten sonra dua olarak alacak belki almayacak,umursamadan seviyor sizleri ölüm her aklına geldiğinde sizin siluetiniz beliriyor karşısında ve canını acıtıyor tıpkı senin eline batan diken gibi,O da isyan ediyor..Zevk alarak acı çekiyor,sence baban mazoşist mi ?
-Offf amma kafa siktin...
-Sende uğruna yaşıyacağın bir aile edin belki seni paraya şartlayacak olan ve daha çabuk ulaşamanı sağlayacak olan budur.Hem belki o zaman içinde ki canavarda susar,penisi ile kafatasını zorlamaktan vazgeçer!
-Ben ne yapacağımı gayet iyi biliyorum.Bu amına koyduğumun bahçesine bir daha gelmeyerek senin beni yalnız yakalamana musade etmeyeceğim.Bu ne yhaaa.Sevgin karşılığında parmağına batan gül dikenin,birde bu yetmezmiş gibi yanında kendi yarattığın kafa sikenin.Deli değilsemde delirecem amına koyim ..

aLamanya emdi ganımı

2008-01-27T15:01:00.000-08:00

Verdiler elime paşaportu
Giydirdiler yarım şortu
Neyleyim ben tenisi kortuS..m
Mersedesi Fortu Yıkılsın diskosu, danse’si
Yılbaşısı, parkı, kermesi
Limon gibi avratlar hepsi
Dayanmadı hala oğluyun parası
Gavurun altında çalışılmaz
Bu memlekette müselman galınmaz
Künde beş ezan okunmaz
Tavuk horuzsuz yumurtlayamaz
Param var, huzurum yok
Anjelikam var, nikahım yok
Gecem var gündüzüm yok
Ruhum aj, gene de garnım dok
Tükçem tevatür değil biliyom
Almancayı yeni yeni söküyom
İh fike daynı aş diyom
Bi de üstüne zopa yiyom
Almanyalısı, Belçikalısı, Hollantalısı
Hepsi de Türkün hastası
Ben bilmiyom da
Bizim Yozgatlı var, onun söyledi keratası
Bir varım bir yokum
Adresim Blumen Ştrase, Bochum
Zabah akşam arbayt
Vermezler püsküü-lokum
Özledim ben köyümün damını
Neyleyim buranın madamını
Almanya emdi ganımı
S..m Klodya’nın ...nı

Duran uruc / Siyah Kahve

2008-01-27T14:57:00.000-08:00

(Yüzümle karşılaşınca aynalarda, şaşırıp tekrar bakar oldum. Tanıyamadığım ifadeler yerleşmiş, tuhaf. Ağlamaklı desem değil, mutlu hiç değil. Kasvetli sanırım, bir hayli de acılı.)

Aramıza başka bedenler girdi gireli, onarılması imkansız hasarlara gebe kaldı bu ruh, uçurum derinliğinde iltihaplı yaralara. Yanımda olmadığın günlerin acısından daha büyük bir felaket olmadığını düşünürdüm ama değilmiş; yanımdakinin sen olmasını istemekmiş, gözümü kapayıp açtığımda onun sana dönüşmüş olmasını dilemekmiş, mimiklerinde seni bulmaya çalışmakmış asıl felaket. Asıl acı. Gizli güçlerin esiriyken, hayalimle ağladığını, benden kurtulamadığını bilirken, bilmezden gelmekmiş felaketim
.
(Yüzüne bir kere dokunmak için sabırla bekleyen biri var burada; haberin yok, parmaklarının deydiği her tenle mezarımı kazıyorsun.)

Kalbimde hissediyorum acını, sevincini, yeni heyecanlarını; içini hissediyorum. Gözüme gözükmemeni söylediğim günden beri kalbime gözükür oldun; ruhun çarpıntılarım oldu, kurtulamıyorum. Ben, beni barındıramazken içimde, bir de sen… Kolum kangren olsa kesip atarım bulaşmasın diye başka uzuvlarıma, gözümü bile kırpmam; ama şimdi kangren olan sensin içimde. Nasıl atılır ki sökülüp ? Kangrenimsin kalbimde…

jovelia mepriz / Siyah Kahve

2008-01-25T13:26:00.000-08:00

Akıllı insan her düşündüğünü söyleyemez. Ama söylediği herşeyi düşünür. Aristo

Edindiğin bilgiler, giysilerine benzememeli, sen yıkanırken akıp gitmemeli. El Biruni

Olgun insan güzel söz söyleyen değil, söylediğini yapan ve yapabileceğini söyleyen adamdır. Konfüçyus

Matematikte soru sorma sanatı, yanıt bulma sanatından daha saygıdeğer bir yerde olmalıdır. Georg Cantor

İnsan, armağanını kalbi ile birlikte vermezse ne değeri vardır. Charles Tschopp

Hayat sadece iki şey için güzel; matematiği keşfetme ve öğretme. Simeon Poisson

Size ne yapacağınızı söyleyebilirler, ama ne düşüneceğinizi asla!. Socrates

Ekmekten sonra eğitim, bir milletin en büyük gereksinimidir. Byron

İyi kitaplar okumak, geçmiş asırların en iyi insanlarıyla sohbet etmek gibidir. René Descartes

Akıllı bir insan herşeyin farkına varır, akılsız bir insan ise her konuda fikrini söyler. Heinrich Heine

Dünyada düzeltebileceğimiz, daha iyi yapmayı başarabileceğimiz, ilk ve en önemli kişi kendimizdir. Huxley

Küçük harcamaları gözden kaçırmayın. Bazen küçük bir delik kocaman bir gemiyi batırır. Benjamin Franklin

Gerçeği aramak onu elde etmekten daha kıymetlidir. Albert Einstein

Ganyan

2008-01-24T14:55:00.000-08:00

``Evet atlar son virajı döndü ve progay en yakın rakibi toztay`la arasında ki mesafeyi 3 boya çıkardı``
`.............

Bu sunumu ilgili olanlar hemen bileceklerdir.At yarışları şans oyunu kategorisine girer.Ama gercekte birinciyi belirleyen unsur şans mıdır ?
Dedimya aşına olanlar bu soruya hayır cevabı verecektir.
...
At yarışlarında sonucu belirleyen ilk bakışta üç unsur vardır.
Jokey
At ve zemin.
At`ın iyi olması jokeyin beceriksiz olması karşısında pek bir şey ifade etmeyeceği gibi,jokeyin ne kadar tecrubeli olmasıda meziyetsiz olan bir ata yarış kazandırmayacaktır.Diyelim ki bu iki partner birbirini buldu,üçüncü unsur doğru tercih edilmiş olması gibi bir sorun vardır.Eğer ki koşacak olan at çimende daha iyi bir performans sergiliyorsa onun en iyi jokeyle çamurda birincilik getirmesi diğer atların iki unuru yerine getirmediklerinin işaretidi.Yani şansı yaver gitmiştir.

Şimdi bu at yarışı hakkında verilmiş olan zafere giden unsurlar dayalı analizi yaptıktan sonra,bunu bir toplumun amacı olan muassır medeniyet koşusuna uyarlıyalım.
At = Türk milleti
Zemin=Türkiye
Jokey=ideolojı,yönetim biçimi olsun.
Şimdi unsurların içine girelim,

Türk milleti:

Bu memleket, dünyanın beklemediği, asla ümit etmediği bir müstesna mevcudiyetin yüksek tecellisine, yüksek sahne oldu. Bu sahne 7 bin senelik, en aşağı bir Türk beşiğidir. Beşik tabiatın rüzgarlarıyla sallandı. Beşiğin içindeki çocuk tabiatın yağmurlarıyla yıkandı. O çocuk tabiatın şimşeklerinden, yıldırımlarından, kasırgalarından evvela, korkar gibi oldu; sonra onlara alıştı; onları tabiatın babası tanıdı onların oğlu oldu. Bir gün o tabiat çocuğu tabiat oldu; şimşek, yıldırım, güneş oldu; Türk oldu. Türk budur. Yıldırımdır. Kasırgadır, dünyayı aydınlatan güneştir.

M.K.ATATÜRK`ün yapmış olduğu Türk tanımını referans alıp içeriğini incelersek,Türk milletinin zorluklarla mucadele etmede ki meziyetini diğer kaynaklarda savaşçı kimliği olarak tanımlayabiliriz sanırım.Türk milletinin savaşçı kimliğinin yanına tek Tanrı inancına mensup bir kavim eklentisini yapıp,inançla savaşan yada inancı için savaşan bir millet dersek abes kaçmaz.

Hatta, ``Bilge Kağan, bir dönem de Türkler arasında Budizm’i yaymak hevesine kapıldı. Tapınaklar yaparak Türkleri Budist yapmak arzusunu taşıdı. Vezir Tonyukuk, bu düşünceye de karşı çıkarak, Budizm’in insandaki hükmetme ve iktidar duygusunu zaafa uğrattığını, kuvvet ve savaşçılık yolunun bu olmadığını, eğer Türk milletinin yaşaması isteniyorsa bu din ve tapınakların ülkeye sokulmaması gerektiğini söyledi. Bilge Kağan, çok itibar ettiği Veziri Tonyukuk’un tavsiyelerine uyarak, aklından geçen bu planları yapmadı.``gibi bir örnekte verebiliriz.
Kısacası;Türkler savaşçı bir toplum olmakla beraber inançlı,örf ve ananenlerine bağlı bir millettir.

Coğrafya:

Türk milleti,Anadolu'yu bir Türk Müslüman ülkesi haline getirme mücadelesi 26 Ağustos 1071 tarihindeki Malazgirt zaferi ile mümkün olmuştur.Türk milleti yaşadığı toprakları inancına uygun bir kültürle bezemişlerdir.Anadolu baştan sona Müslüman Türk`ün mimarisi ile donatılıp bu coğrafyada belkide Türk milletine ait izlerin silinmesini imkansız kılmıştır.Ne var ki Türk milleti İslam dini benimsedikten sonra kendi kültürüne ait olup islamın yasak kıldığı unsurları terk etmiş,bunu uygun bir anlayışla islam kültürünü benimsemiştir.Bu coğrafya Müslüman Türk motifleri ile bezeli ve Türk milletinin inançsız bir millet olamayacağının delili olarak nesilden nesile miras kalacak bir yaşam felsefesi olmuştur.

Yönetim biçimi ve ideoloji:
?
Burda ilk iki unsura uygun bir yönetim anlayışı gerekmektedir.Elimizde mevcut olan izm`ler malumunuz.
...................
Bu yazının başında ki at yarışı öreneği bir nevi şans oyunudur.Amaç birinci olacak atı bilmektir.
Ama benim bu yazıda ki amacım yaşadığımız zemin olan anadolu`da,muasır medeniyete ulaşmak isteyen bir toplum için eksik olan diğer unsurun,millete ve coğrafyaya uygunluk gösterecek jokeyin günümüzde hala tartışılan bir meselese olmasına dikkat çekmektir.

Sizlerden istediğim Anadolu`da yaşayan Türk milleti için doğru yönetim biçimini tahmin etmeniz...

Kuran-ı Kerim ve İzafiyet teorisi

2008-01-12T06:02:00.000-08:00

ZAMANIN GÖRECELİĞİ BİR KEZ DAHA İSPATLANDI

"NASA: İzafiyet Teorisi Doğru", "Einstein Haklı Çıktı", "NASA İzafiyet Teorisini Doğruladı"…

2004 Ekim ayında gazetelerde yer alan bu başlıklar zamanın göreceliği konusunun bir kere daha doğrulandığına dikkat çekiyordu.
İzafiyet Teorisi'ni günümüzden 86 yıl önce, 20. yüzyılın en büyük fizikçisi olarak nitelendirilen Albert Einstein ortaya atmıştır. Görelilik kuramı olarak da adlandırılan bu teoriye göre uzay ve zaman bir algıdır. Diğer bir deyişle, mutlak zaman diye birşey yoktur. Uzay ve zamanı algılama biçimimiz, nerede bulunduğumuza ve nasıl hareket ettiğimize bağlıdır. Buna göre bir cismin hızına ve konumuna (çekim merkezine olan uzaklığına) göre, zaman hızlı veya yavaş geçmektedir. Bir cisim hızlandıkça (çekim merkezlerinin yakınında) o cismin üzerinde zaman yavaşlamaktadır. Yani hız arttıkça zaman kısalmakta, sıkışmakta; daha ağır, daha yavaş işleyerek sanki "durma" noktasına yaklaşmaktadır.

Bunu Einstein'ın bir örneği ile açıklayalım. Bu örneğe göre aynı yaştaki ikizlerden biri Dünya'da kalırken, diğeri ışık hızına yakın bir hızda uzay yolcuğuna çıkar. Uzaya çıkan kişi, geri döndüğünde ikiz kardeşini kendisinden çok daha yaşlı bulacaktır. Bunun nedeni uzayda hızla seyahat eden kardeş için zamanın daha yavaş akmasıdır.

Bir cismin hızının yanısıra konumu da zamanı etkilemektedir. Genel Görelilik Kuramı, çekim merkezlerinin yakınında zamanın daha yavaş geçtiğini ispatlamıştır.

Ünlü fizikçi Stephen Hawking, bu gerçeği yine bir ikiz örneğiyle şöyle anlatmaktadır:

"Görelilik kuramı mutlak zamanı çöpe attı. Bir çift ikizi düşünelim. Diyelim ki ikizlerden biri dağın tepesinde yaşasın, ötekisi deniz yüzeyinde. İlk ikiz (yani dağın tepesinde yaşayan) ikincisinden daha çabuk yaşlanacaktır. Yani yeniden karşılaştıklarında öbüründen daha yaşlı olacaktır." (Stephen Hawking, Zamanın Kısa Tarihi, s.54)

Görelilik Kuramı ile, hıza ve konuma göre uzayda farklı zaman dilimleri olduğu ortaya konmuştur.

Einstein'ın 1900'lü yıllarda ulaştığı bu sonuç geçtiğimiz aylarda NASA destekli bir proje ile doğrulanmıştır.

Uydu Yörüngelerindeki Sapma İzafiyeti Doğruluyor

Görelilik kuramının doğruluğu, iki bilim adamı; Ignazio Ciufolini ve Erricos Pavlis tarafından çeşitli ölçümler yapılarak kanıtlandı. NASA, projeye 600 milyon dolarlık bir bütçe ayırmıştı. NASA'nın yetkililerinden olan Erricos Pavlis, "Einstein'ın, Dünya gibi büyük cisimlerin kendi eksenleri etrafında dönerken uzay ve zamanı büktüğünü söylediğini, kendilerinin de bundan yola çıkarak araştırma yaptıklarını" belirtti. Araştırmanın sonucunda ölçüm yapılan uyduların yörüngesinde Dünya'nın dönüş yönünde yılda iki metrelik sapma belirlendi. Yani uydular yörüngelerinden yılda iki metre kadar dışa doğru itiliyorlardı. Bu, Einstein'ın uzay-zaman sürüklenmesiyle ilgili hesaplarıyla %99 uyumlu bir bulguydu. Colorado Üniversitesi fizikçilerinden Neil Ashby bu sonuçla ilgili olarak, "Bu, gerçekten de uzay-zaman sürüklenmesiyle ilgili ilk kesin ölçüm" açıklamasını yaptı.

23 Ekim 2004 tarihli Radikal gazetesinde, bu önemli bulguyla ilgili şöyle bir haber yapılmıştı:

... Pavlis, "Şayet Dünya, etrafındaki uzay-zamanı eğiyorsa, yakınlardaki uyduların yörüngesi değişmeliydi" dedi ve bu düşünceden hareketle LAGEOS-1 ve LAGEOS-2 adlı uyduların yörüngelerindeki sapmayı lazer ışını kullanarak ölçtüklerini anlattı. Pavlis, "Her iki uydunun yörüngesinde de Dünya'nın dönüş yönünde yılda iki metrelik sapma belirledik. Ölçümlerimiz, görelilik teorisinden hareketle daha önce yapılan hesaplara yüzde 99 uydu" dedi. İtalya'nın Lecce Üniversitesi'nden Ignazio Ciufolini ve ABD'deki Dünya Sistemleri Teknolojisi Birleşik Merkezi'nden Pavlis, 11 yıl iki uydudan gelen lazer sinyallerini inceledi.

Einstein, uzay-zamanın maddeden ayırt edilemeyeceğini, maddi cisimlerin varlığıyla koşullandığını ve güçlü çekim gücü yaratan cisimlerin yakınında uzayın 'eğrildiğini' iddia etmişti. Einstein'ın teorisi şimdiye dek birçok açıdan doğrulandı…

Buraya kadar kısaca özetlediğimiz bilgilerden ortaya çıkan sonuç, zamanın algı olduğu gerçeğinin bir kez daha ispatlanmış olmasıdır. Bu gerçek, asırlar önce Kuran'da haber verilmiş bir bilgidir.

Zaman Algısı

Zaman algısı aslında bir anı başka bir anla kıyaslama yöntemidir. Bunu şöyle bir örnekle açıklayabiliriz. Bir cisme vurduğumuzda bundan belirli bir ses çıkar. Aynı cisme beş dakika sonra vurduğumuzda yine bir ses çıkar. Kişi, birinci ses ile ikinci ses arasında bir süre olduğunu düşünür ve bu süreye "zaman" der. Oysa ikinci sesi duyduğu anda, birinci ses sadece zihnindeki bir hayalden ibarettir. Sadece hafızasında var olan bir bilgidir. Kişi, hafızasında olanı, yaşamakta olduğu anla kıyaslayarak zaman algısını elde eder. Eğer bu kıyas olmasa, zaman algısı da olmayacaktır.

Aynı şekilde kişi, bir odaya kapısından girip sonra da odanın ortasındaki bir koltuğa oturan bir insanı gördüğünde, kıyas yapar. Gördüğü insan koltuğa oturduğu anda, onun kapıyı açması, odanın ortasına doğru yürümesi ile ilgili görüntüler, sadece beyinde yer alan bir bilgidir. Zaman algısı, koltuğa oturmakta olan insan ile bu bilgiler arasında kıyas yapılarak ortaya çıkar.

Kısacası zaman, beyinde saklanan birtakım hayaller arasında kıyas yapılmasıyla var olmaktadır. Eğer bir insanın hafızası olmasa, beyni bu tür yorumlar yapmaz ve dolayısıyla zaman algısı da oluşmaz. Bir insanın "ben otuz yaşındayım" demesinin nedeni, beyninde söz konusu otuz yıla ait bazı bilgilerin biriktirilmiş olmasıdır. Eğer hafızası olmasa, ardında böyle bir zaman dilimi olduğunu düşünmeyecek, sadece yaşadığı tek bir "an" ile muhatap olacaktır.

Zaman bir algıdan ibaret olduğuna göre de, tümüyle algılayana bağlı, yani göreceli bir kavramdır. Zamanın göreceliği, rüyada çok açık bir biçimde yaşanır. Rüyada gördüklerimizi saatler sürmüş gibi hissetsek de, gerçekte herşey birkaç dakika hatta birkaç saniye sürmüştür.

Konuyu biraz daha açıklamak için bir örnek üzerinde düşünelim. Özel olarak dizayn edilmiş tek pencereli bir odada oturup, burada belirli bir süre geçirdiğimizi varsayalım. Odada geçen zamanı görebileceğimiz bir de saat bulunsun. Aynı zamanda odanın penceresinden güneşin belirli aralıklarla doğup-battığını görelim. Aradan birkaç gün geçtikten sonra, o odada ne kadar kaldığımız sorulduğunda vereceğimiz cevap; hem zaman zaman saate bakarak edindiğimiz bilgi, hem de güneşin kaç kere doğup battığına bağlı olarak yaptığımız hesaptır. Örneğin, odada üç gün kaldığımızı hesaplarız. Ama eğer bizi bu odaya koyan kişi bize gelir de, "aslında sen bu odada iki gün kaldın" derse ve pencerede gördüğümüz güneşin aslında suni olarak oluşturulduğunu, odadaki saatin de özellikle hızlı işletildiğini söylerse, bu durumda yaptığımız hesabın hiçbir anlamı kalmaz.

Bu örnek de göstermektedir ki zamanın akış hızıyla ilgili bilgimiz, sadece algılayana göre değişen referanslara dayanmaktadır.

Kuran'da İzafiyet

Görüldüğü gibi zamanın göreceliği konusu ispatlanmış bilimsel bir gerçektir. Ancak yazının başında da belirttiğimiz gibi bu gerçek, yüzyılın başlarında Einstein'ın görecelik kuramı ile ortaya çıkmıştır. O döneme dek insanlar zamanın göreceli bir kavram olduğunu, ortama göre değişkenlik gösterebileceğini bilmiyorlardı. Ama ünlü bilim adamı Albert Einstein, görecelik kuramı ile bu gerçeği açık olarak ispatladı. Zamanın, kütleye ve hıza bağımlı bir kavram olduğunu ortaya koydu. Daha önce hiç kimse bu konuyu açıkça dile getirmemişti.

Kuran'da ise -Kuran'ın indirildiği dönemde hiçbir insan tarafından bilinmeyen- bu gerçek haber verilmişti. Kuran-ı Kerim ayetlerinde zamanın izafi olduğunu gösteren bilgiler vardı. Bu konuyla ilgili bazı ayetleri şöyle sıralayabiliriz:

... Gerçekten, senin Rabbinin Katında bir gün, sizin saymakta olduklarınızdan bin yıl gibidir. (Hac Suresi, 47)

Gökten yere her işi O evirip düzene koyar. Sonra (işler,) sizin saymakta olduğunuz bin yıl süreli bir günde yine O'na yükselir. (Secde Suresi, 5)

Melekler ve Ruh (Cebrail), O'na, süresi elli bin yıl olan bir günde çıkabilmektedir. (Mearic Suresi, 4)

610 yılında indirilmeye başlanan Kuran'da böylesine açık bir şekilde zamanın göreceliğinden bahsediliyor olması, onun İlahi bir kitap olduğunun bir önemli delillerinden biridir.

İzafiyet ve Materyalistlerin Büyük Yanılgıları

İzafiyet Teorisinin doğrulanmış olmasının önemli bir sonucu da materyalistlerin "mutlak zaman-sonsuz evren" iddialarının geçersizliğini bir kez daha ortaya koymuş olmasıdır. Materyalistler, maddenin yanı sıra zamanın da mutlak olduğunu, yani sonsuzdan gelip sonsuza gittiği yanılgısını savunurlar. Bu çarpık anlayışa dayanarak da kaderi, ahiret gününü, cenneti ve cehennemi reddetmeye çalışırlar. Oysa bugün modern bilim, maddenin olduğu gibi, maddenin bir türevi olan zamanın da maddeyle birlikte yokluktan var edildiğini ve zamanın da bir başlangıcı olduğunu ispatlamıştır. Aynı zamanda, zamanın izafi (göreceli-rölatif) bir kavram olduğu, materyalistlerin yüzyıllardır zannettikleri gibi değişmez ve sabit olmadığı, değişken bir algı biçimi olduğu da bu yüzyılda ortaya çıkmıştır. Zamanın ve mekanın izafiyeti Einstein'ın "İzafiyet" teorisiyle kanıtlanmış ve bu gerçek bugünkü modern fiziğin temelini oluşturmuştur.

Sonuç olarak, zaman ve mekan mutlak olmayan, başlangıçları olan, Allah'ın yoktan var ettiği kavramlardır. Zamanı ve mekanı yaratan Allah, elbette ki bunlara tabi değildir. Allah, zamanın her anını zamansızlıkta belirlemiş, tespit etmiş ve yaratmıştır. İşte materyalistlerin akıl erdiremedikleri "Kader" gerçeğinin özü de buradadır.

Bizim için geçmişte yaşanmış ve gelecekte yaşanacak olan olayların tümü, zamana tabi olmayan, zamanı yoktan var eden Allah'ın bilgisi ve hakimiyeti dahilindedir.

Kuran'ın 1400 yıl önce bildirdiği ve iman edenlerin gönülden inandıkları gerçekleri bugün modern bilim de doğrulamakta ve Kuran'ın Allah'ın sözü olduğuna bir kere daha şahitlik etmektedir.

Celal içre Cemal,Cemal içre Celal

2007-12-31T14:01:00.000-08:00

Ariflere göre,cenab-ı hakk`ın işlerinde cemal ile celal iç içedir.Bakara suresinin 213.ayetinde ``Sizin hoşunuza gitmeyen şeyler hayırlı ve hoşlandığınız şeylerde erli,kötü olabilir`` buyurulduğu gibi,bizim cüz`i aklımızla cemali tecelli olarak telakki ettiğimiz bazı hadiselerdee celal/şer;celali tecelli olarak algıladığımız bir takım olaylarda cemal/hayır olabilir.işte 13.yy anadolusunun başına gelen hadiselere cemal ve celal tecelli açısından baktığımızda karşımıza gercekten de çok ilginç bit tablo çıkmaktadır.Bu yüzyılda Anadolu üç celali tecellinin sıkıntıları ile boğuşmaktadır.

1-Batıdan gelen haçlı istilası.
2-Doğudan gelen moğol istilası.
3-iç karşıklıklar

Ne var ki ```Rahmetim gazabımı geçmiştir``ilahi fermanının hükmü bütün mevcudata ve bütün zaman dilimleri için geçerli olduğundan,Hak tealanın bu üç celali tecelliye karşı onlara üç cemali ile karşılık veridğini muşahede ediyoruz .

1-Batıdan gelen haçlı istilasına mıkabil,yine batıdan ,Endülüsten kalkıp anadoluya gelerek düşünceleriyle bu topraklarda yaşayan insanların ilim ve tefekkür dünyalarına son derece büyük bir derinlik ve ulvilik katan düşünce tarihinin zirve şahsiyeti Muhyiddin ibn-i arabi (V.670, 1240 )

2-Doğudan gelen moğol istilasına mukabil,yine doğudan , afganistanın Belh şehrinden göç edip konyaya yerleşerek , bu toprakların insanlarının gönül dünyasını sonsuza dek aydınlatan,ilahi aşkın insanlık tarihinde ki en güzel öreneği Mevlana celaleddin-i Rumi (v.672/1273)

3-İç karşıklıklara mukabil.yine içerden bir gönül eri,herkese ve herşeye Hakk`ın gözüyle muhabbet ve merhamet gözüyle bakmasını,sempati,empati.tevazutu,kanaati,hoşgörüyü,incitmemeyi,ve incinmemeyi kısaca dervişliği o lirik ve kolay üslübuyla öğreten yunus emre (V.707/1308)

Gercekten bu üç şahsiyet , o üç türlü sıkıntıya karşı Anadolu insanı için sadece birer moral kaynağı olmakla kalmamış,bu topaklarda yaşayan herkes bu üç gönül insanının ,Hak erinin fikirleri ile yoğrularak ,gönül birliği içerisinde,birer medeni insan olarak yaşamasını bilmişler eşine dünyanın başka bir bölgesinde hiç rastlanmayacan bir şekilde bu topraklarda kardeşce,dosça kalmayı,birlikte olmayı o günlerden bugünlere kadar başarmışlardır.Eğer bu topraklarda her türlü inanç ve fikre saygı duyulmuş,her türlü inanç ve fikir bu topraklarda beraberce çatışmadan yaşamayı sürdürmüş ise,bunda bu üç şahsiyetin ve onların temsil etiği tasavvuf geleneğinin, islam yorum ve anlayışının en büyük paya sahip olduğu süphesizdir..

Prof.Dr. Dilaver GÜRER
S.Ü. İlahiyat Fakültesi Tasavvuf Anabilim dalı

Tapınak yazıtı

2007-12-29T10:52:00.000-08:00

Gürültü patırtının ortasında sükunetle dolaş; sessizliğin içinde huzur bulunduğunu unutma. Başka türlü davranmak açıkça gerekmedikçe herkesle dost olmaya çalış. Sana bir kötülük yapıldığında verebileceğin en iyi karşılık unutmak olsun.
Bağışla ve unut. Ama kimseye teslim olma. İçten ol; telaşsız kısa ve açık seçik konuş. Başkalarına da kulak ver. Aptal ve cahil oldukları zaman bile dinle onları; çünkü, dünyada herkesin bir öyküsü vardır. Yalnız planlarının değil, başarılarının da tadını çıkarmaya çalış. İşinle ne kadar küçük olursa olsun ilgilen; hayattaki dayanağın odur. Seveceğin bir iş seçersen yaşamında bir an bile çalışmış ve yorulmuş olmazsın.
İşini öyle sev ki, başarıların bedenini ve yüreğini güçlendirirken verdiklerinle de yepyeni hayatlar başlatmış olacaksın. Olduğun gibi görün ve göründüğün gibi ol. Sevmediğin zaman sever gibi yapma. Çevrene önerilerde bulun ama hükmetme. İnsanları yargılarsan onları sevmeye zamanın kalmaz.
Ve unutma ki, insanlığın yüzyıllardır öğrendikleri, sonsuz uzunlukta bir kumsaldaki tek bir kum taneciğinden daha fazla değildir. Aşka burun kıvırma sakın; o çöl ortasındaki yemyeşil bir bahçedir. O bahçeyelayık bir bahçıvan olmak için her bitkinin sürekli bakıma ihtiyacı olduğunu unutma. Kaybetmeyi ahlaksız bir kazanca tercih et. İlkinin acısı bir an, ötekinin vicdan azabı bir ömür boyu sürer.
Bazı idealler o kadar değerlidir ki, o yolda mağlup olman bile zafer sayılır. Bu dünyada bırakacağın en büyük miras dürüstlüktür. Yılların geçmesine öfkelenme; gençliğe yakışan şeyleri gülümseyerek teslim et geçmişe. Yapamayacağın şeylerin yapabileceklerini engellemesine izin verme. Rüzgarın yönünü değiştiremediğinzaman, yelkenlerini rüzgara göre ayarla. Çünkü dünya, karşılaştığın fırtınalarla değil, gemiyi limana getirip getirmediğinle ilgilenir. Ara sıra isyana yönelecek olsan da hatırla ki, evreni yargılamak imkansızdır. Onun için kavgalarını sürdürürken bile kendi kendinle barış içinde ol. Hatırlar mısın doğduğun zamanları? Sen ağlarken herkes sevinçle gülüyordu.
Öyle bir ömür geçir ki, herkes ağlasın sen öldüğünde, sen mutlulukla gülümse. Sabırlı, sevecen, erdemli ol. Eninde sonunda bütün servetin sensin. Görmeye çalış ki, bütün pisliğine ve kalleşliğine rağmen dünya yine de insanoğlunun biricik mekanıdır.

İntikam

2007-12-23T12:05:00.000-08:00

Sana bir yığın vicdan azabı bırakıyorum. Dilsiz bir kuytuda açılan kin dolu gözlerimi öfkemin kabaran dalgasını, karanlıkta yaşatıp canımdan bezdiren cinayetlerimi kusuyorum sana!
Hadi al!
Ruhum varlığında buz tuttu. Yaban güz rüzgârları esti düşüncelerimde. Şimdi içim kinle coşuyor… Mavi, durgun sularım kararıp çamurlaşıyor. Öfkemin garip tadını nasılsa, tenimde hissediyorum. Çekip çıkarıyorum kendimi kendimden. O öz varlık olan yüreğimden.
Karanlık savaşa giriyor yoklukla. Her adımımda tanıdık bir hatıra.
Derin bir nefes al!
En karanlığında, hiç ummadığında karşılaşacağım seninle. Kimsesizliğinde bulacağım seni, zaferlerimin her biri başka taraftan gelecek. Yalnızlığın çıldırtan sesini sen sadece ayaklarının uçurumla temasında anlayacaksın.

Çidem ÜNAL *Siyah Kahve

2007-12-14T12:22:00.000-08:00

-Aşk:ciddi bir akıl hastalığı. (Platon)
-Aşk dünyanın en tatlı mutluluğu ile en derin acısından yaratılmıştır. (Bailey)
--İnsan kalbindeki gerçek aşk dört nala giden bir at gibidir ne dizginden anlar nede söz dinler. (Konfiçyus)
-Ne seninle yaşayabilirim ne de sensiz. (Ovidius)
-Aşk, en tehlikeli bir ruh hastalığıdır... (Eflatun)
■ En tatlı gelen sevinç ve en kötü gelen acı aşktır. BAİLEY
■ Aşkın gelişi, aklın gidişidir. ANTOİNE BRET■
Beni az, ama uzun sev. MARLOWE
■ Aşk, geceyi bile gün ışığına boğabilir. A. SALLE
■ Sevmeyi bilmeyen, ölmeyi de bilmez. ANONİM
■ Aşk, sürekli bir mutluluktur. GEORGE SAND
■ Aşk, deniz meltemleri gibidir; sesini duyarız, nereden nereye gittiğini kestiremeyiz. BORNE
■ Aşkın gözü kördür. PROPERTİUS
■ Aşk, yüreklerden gökyüzüne kadar uzanan ateşten bir merdivendir. E.GEİBEL.
Aşk, iyi geceler öpücüğünü uzun tutmaktır. Beklentidir..
Aşk, delicesine flört ederken yanındakinin hiçbir şey yapmama hakkını teslim etmektir. Saygıdır Aşk, zaaflarınız olduğunu ortaya çıkarır. Kabullenmektir..
Aşk, şimdi zamanı değil diye beklemeyi bilmektir. Sabırdır..
Aşk, saçlarda başlayıp topuklarda biten bir gezintidir. Keşiftir.
Aşk, Sevişelim demeden sevişmek, yanındakinin ne istediğini bilmektir. Anlaşmaktır..
Aşk, bağlandığını sandığında, karşındakine hayır deme şansını tanımaktır. İnceliktir Aşk, korumaktır. Sorumluluktur..
Aşk, ciddi bir tokalaşmayı kıkırdamaya dönüştürmektir. Mizahtır.. Aşk, durma yoksa seni öldürürüm lafını duymaktır. Şehvettir..
Aşk, evinizdeki her şeyin yerinin değiştirilmesini kabullenmektir. Teslimiyettir.. Aşk, sevgilinizin ne olduğunu bütün çıplaklığıyla görmektir. Gerçektir..
Aşk, saatin kaç olduğunu bilip aldırmamaktır. Neşedir..
Aşk, sizi kucaklayan kolların, gittikçe daha çok sarılmasıdır. Mutluluktur..
Aşk, gecenin bir vaktinde sen uyu, benim gitmem gerek dediğinizde,uyanık kalıp seni biraz daha görmeyi tercih ederim cevabını almaktır. Sıcaklıktır..
Aşk, tanıdığınızı zannettiğiniz insanin yeni yanlarını keşfetmektir. Tazeliktir..
Aşk, uyandığınızda rüyanızı yanınızda bulmanızdır. Düşlerin gerçek olmasıdır..
Aşk, kocaman yatağın üçte birine sıkışmaktır. Yakınlıktır.
. Aşk, evin anahtarından bir kopya daha yaptırmaktır. Güvendir..
Aşk, hoşçakal dedikten sonra tekrar karşılaşacağını bilmektir. Kaderdir..
Aşk, gerindiğinde sızlayan vücut lafının anlamını bilmektir. Derstir..
Aşk, ecza dolabını açtığında, diş macunu kapağını kapatılmamış bulmaktır. Uyumdur..
Aşk, pencereden dışarıya baktığında kiminle olduğunu hatırlamaktır. Düşüncedir..
Aşk, rüzgarın ağaçların arasında dolaşırken çıkardığı sesi dinleyip sevgilisinin yanında olmadığına hayıflanmaktır. Yalnızlıktır..
Aşk, asla anlatılmayacak hikayelerdir. Özeldir. Kıymetini Bilene Tabi...

Siret

2007-12-13T13:56:00.000-08:00

Küllerinden doğsun yine
bütün eski uygarlıklar
savaşsın insankanlar akıtsın yeryüzüne
ırmaklar boyu
gölge bir oyun olsun
aldanmasın hiçbir çocuk
kendi güneşinde yansın
sessizlik ölümle mümkün olsun
güneş hiç doğmamak üzere batsın
şaşırtsın herkesiay paramparça
yıldızlar darmadağınık olsun
bütün yanardağlar
hep bir ağızdan sövsün
suçsuz bir tek yürek kalmasın
yırtılsın bütün yüzler
altından insan çıksın.

orhan KARTAL /Siyah kahve

ideoloji

2007-12-12T14:13:00.000-08:00

Hiçbir ideolojinin sizi sömürmesine izin vermeyin ,
hayatı kendi fikirlerinizi üreterek ve onları tüketerek yaşayın ....

Türk Kahvesi

Geber !

2007-12-12T14:08:00.000-08:00

Adam, tanrısal yaratık…
Arkadan vuran akşam güneşinin eşliğinde, tüm heybetiyle kükredi: Geber! Dizlerinin bağı çözüldü kızın, çöktü olduğu yere.
Gözlerini alamadı adamdan. Adam döndü, uzaklaştı. Heybetli bir nokta oldu, yok oldu. Kız ayağa kalktı. Yürümeye başladı. Kaybolan noktaya, bir silüete doğru ilerledi. Uçurumun kenarına geldiğinde tekrar yankılandı ses, "Geber!" Kız, bıraktı kendini uçuruma.
Kayboldu

Yekbun ADIGÜZEL / Siyah kahve

Şeytan

2007-12-12T14:03:00.000-08:00

O cehennem, ki benim cennetim...
Her alaz ruhuma bir kadeh sarap sunacak, sizin ruhunuz bile duymayacak

Yekbun ADİGÜZEL / Siyah Kahve

Düş Çıbanı

2007-12-12T13:59:00.000-08:00

İnci bilyelerim vardı,
çocuk yalnızlığımda oynadığım.

Kayboldular.

Cam çerçeveli,
demir bir gözlük
takmış
etrafımdaki kara bakışlar.
Ağırlığı,
eziyor kulaklarını takanların
duymadıklarına sebep buydu
demek,
inci bilyelerimin şakırtılarını.

Tavan arasındaki kedi inemiyor,
tabandaki farelerin korkusundan,
aşağı.
Sığınacak bir kuytu arıyor
düşlerim,çıkmak için gerçeklerin buğusunda,dışarı.

Kendinden kendine dönüş

2007-12-12T13:38:00.000-08:00

Kapa gözlerini.

Kendi silüetini gözlerinin önündeki alacakaranlığa yerleştir. Kendini arkadan seyret. Karşıda, aşağıda dağlar gözüküyor. Başla koşmaya. Koş koş koş. Unutma bu koşan silüet sensin. Bilgisayar oyunundaki herifler gibi, seyret kendini. Hızlan. Dağlar bir aşağı bir yukarı hafifçe sallanıyorlar. Rüzgarı yüzünde hisset. Koş koş koş koş. Bir adım yukarı at. Şimdi!… Adımların artık yere basmadığında, görüntüyü yavaşlat. Uçurumdan aşağıya düşmüyorsun henüz. Altında yüzlerce metrelik boşluk var. Toprak bir adım geride. Görüntüyü iyice yavaşlat. Yavaşlat. Yavaşlat. Hala yükseliyorsun. Yaşa etrafını. Hareketlerin gerçek zamanlı olmadan önceki son nanosaniyedesin. Derin bir nefes çek. Bırak kendini! Kollarını iki yana aç. Öne doğru sal bedenini. Kaşlarını çat, kartal ol. Saatte 1 milimetrelik hızdan saatte 100 kilometrelik hıza geçtin. Kafanda gördüğün kartalın içindesin artık, sen osun.
Süzül beyaz dağların üzerinde. Kanat çırpma sakın. Süzül sadece. Sağ kanadının altından demin atladığın uçuruma göz at. İnsan olduğunu hatırlama. Sadece göz at oraya. Başını tekrar önüne çevir. Açlık hisset. Dağların eteklerindeki fareleri, sincapları, tavşanları gör. Seç birini. Dur vazgeç. Şu uzun şeyi seç. Hedeflen. Ayarlara kendini. Kanatlarını geriye at ve hızla ilerleyen hedefine dal saatte 180 mille fırlamış ok gibi. Gözlerini birazcık daha kıs. Dağlar beyaz çizgilere dönüşmüş. Yaklaşıyorsun. Yaklaşıyorsun. Seni fark etti. Kaçıyor. Merak etme sen bu fark edişi ve ardından gelecek olan hız artışını da hesapladın. Ssssssssaplan! Ve gir yılanın bedenine. Kaç seni kovalayan insanlardan. Arkandalar, ellerinde kılıçlarla. Kaç cıva gibi, toprağın yüzeyinde. İlerdeki çalıların arasına saklanabilirsin bak. Hayır! Dur! Niye kaçıyorsun? Sen yılansın. Dur dur dur! Dur! Geriye doğru çevir başını orak gibi. Fffhhüp! Evet aynen böyle. Göster dişlerini. Hırla tısla. Saldırı pozisyonundasın, sağa sola hafif manevralar yap. Bekle bekle bekle! Bekleee, fırla! Hırsp! Sal zehri. Nasıl kafan oldu mu?

Geriye sar şimdi her şeyi. Dişlerini sapla yeniden. Zehri çek adamın damarlarından. Ayır zehri kandan. Şimdi çıkar dişlerini ve hızla orak pozisyonunu al. Kes sesini ve cesaretini kaybet. Korkmaya başla. Soğuk havadan yuvasına çekilen termometre cıvası gibi çekil geriye. Kat insanları arkana. Hızlan iyice hızlan. Şimdi hızını daha artırıp şu gelen kartalı farket. Duvara çarpmış gibi hissettiğin an o kartala dönüş. Bomba gibi gerisin geriye havaya uç. Nereye doğru gittiğini görmeden yükselmeye devam et. Beyaz çizgiler hızla durağan dağlara dönüşsün. Deminki kendini, tavşanları, sincapları ve fareleri gör. Tokluk hisset. Başını arkaya çevir sağ kanadının altından. Gelen mermiyi gör. Alnının ortasına ye mermiyi. Kafan patlasın. Beynin dağılsın. Ufacık kafatasın çatlayıp, beynin kafa bölgenden henüz 1 santim uzaklaşmışken resmi dondur. Şimdi çık kartalın bedeninden. Sana ateş eden adamın yanındaki fotoğrafçı ol. Ve yakaladığın bu kareyi New York’ta sergilediğini hayal et; tek fotoğraflık resim sergisi açtığını. Çok bohem bir hayat yaşamaya başla. Korumasız ve sadece şnorkelle köpekbalıklarıyla birlikte yüzme planınızdan önce, dağlara çıkıp kılıçla avlan arkadaşlarınla. Yılan kovalamaya başla, yılan seni ısırsın, yirmi sekiz yaşında öl.

Artık gözlerin açılsa n’olur!

Duran URUÇ / Siyah kahve

Alkolsüz Bira

2007-12-12T13:31:00.000-08:00

Yaşlı moruk Bukowski’yi okurum arada.
Hem olmak istediğimiz,
hem de olmak istemediğimiz bir herif.
Çirkin, içkicinin teki.
Beni ona çeken ne bilmiyorum;
Bir taraftan da İbn-i Arabi çekerken.

Yılan yılı

2007-12-12T13:27:00.000-08:00

O yıl Yılan Yılı’ydı.
O gün sıradan bir gündü.
Güneşin batışını seyretmek için dik bir yamacı tırmandı ve yüksek bir tepeye çıktı. Dünyanın yarısı ayaklarının altında, gökyüzünün yarısı da üzerinde görünmeyen bir çadır gibiydi. Ve bu çadır, akşam güneşinin batmasıyla kainata açılacaktı.
Hasırla kaplı testisini çıkarıp içindeki yağmur suyunu içti. Önündeki ova kırmızı çanak rengine dönmüştü. Bulunduğu yüksekliği daha derin yaşamak için, dik yamacın ucuna yaklaştı. Bağdaş kurup oturdu… ve gözlerini kapadı.
Suyun serinliğini içinde hissetti. Rüzgar, tırnaklarıyla hafif hafif okşuyordu tüm yeryüzünü. Daha da yüksekte uçan kartalın sesini taşıyordu hava. Önündeki bulutlara kan pompalıyordu kocaman bir daire şeklindeki güneş. Güneşi gözkapaklarının ardındaki karanlıktan seyrediyordu.
İliklerine kadar var olduğunu hissetmeye başladı.
Aradan ne kadar süre geçtiğini bilmeden, bir flüt sesiyle kendine geldi. Hafifçe kıpırdandı. Gözkapaklarının ardındaki karanlık koyulaşmıştı. Yavaşça gözlerini açtı. Aşağıda, kabilesinde yakılan büyük ateşi gördü. Flüte eşlik eden ağır aksak ritimli davulun sesini duydu. Güneş, battığı yerden toprağa gömülmüş ve kabilesinin orta yerinden tekrar geceye doğmuştu adeta. Gökyüzünü aydınlatmayan bir güneşti. Başını kaldırmadan önce, gözlerini yeniden kapadı. Gözünü karanlığa alıştırdı. Flüt ve davul varolmanın hüznüne ses vermeye devam ediyorlardı. Başını kaldırdı ve usulca açtı gözlerini kainata.
Binlerce yıldız... Onu bekliyor gibi göz kırpıyorlardı sırayla. Rüzgar, güneşin egemenliğinden kurtulmuş ve artık serinlik üflüyordu ruhlara. Çantasından çubuğunu ve çakmak taşını çıkarıp, çubuğun içindeki otu yaktı. Bir nefes çekti… Çadır kalktı.
Bekledi…
Bir nefes … Kainatın merkezindeydi.
Dolunayın önünden uçan kartalın siluetini uzun uzun seyretti. Flütün anlattığı şey önünde dans ediyordu. Flüte eşlik eden diğer ses, davuldan değil kalbinden geliyordu. Müziğin içindeki rüzgarın, baykuşun, ateşin ve zar zor duyulan sessizliğin melodisini fark ettiğinde üçüncü nefesi çekiyordu. Nefesi dışarı üflediğinde hayaletler görür gibi oldu. Daha dikkatlice baktı fakat duman çoktan silinmişti tablodan.
Ürperti hissetti. Başını indirip kabilesinin çadırlarına ışık veren ateşe baktı. Davulun ritmi daha da aksaklaşmıştı. Hayır… Davulun sesi durmuştu. Çadırlara ışık veren ateş onları yakmaya başlamıştı sanki. Baykuşun çığlığı insanların çığlığına karıştı. Kartal, dolunayın önünde delice dönüyordu. Ateş çadırların ortasında değildi artık, çadırlar ateşin ortasındaydı.
Donup kaldı. Davulun yerine geçen kalbi hızla çarpıyordu zihnine. Ruhu bedenini zorluyordu: Atla aşağı.
Ayağa kalktı.
Donup kalmıştı.
Neydi bu?
Cevap, ilk defa duyduğu bir dilde geldi…
Bu hayaletler kimdi?
Dik yamaçtan nefesini tutarak, merakla karışık korkuyla ağır ağır inmeye başladı. Cesareti henüz ortaya çıkmamıştı. O nefesini tutup, aşağıya yaklaştıkça çığlıklar azalmaya başladı. Aşağıya adım attığındaysa, artık hiç kimseden ses çıkmıyordu; ne rüzgardan, ne baykuştan, ne kabilesinden, ne hayaletlerden…
Dev bir ateş dağının önünde sessizce ayakta duruyordu. Yüzüne değen sıcaklık, gözyaşlarını buharlaştırıyordu.
Güneşin önünde duruyordu. Ağzını açıp, kime olduğunu bilmeden “Niye?” diye sordu, kendisinin bile duymadığı bir sesle. Yıldızlar sönmüştü. Karanlık, zifiri karanlığın içine çekilmişti. Tam ayaklarının dibinde batmıştı güneş. Kabileyle beraber de toprağa gömülüyordu. Bir daha doğmayacaktı. Fakat, doğduğundaysa kabilesi ona “hayaletleri” gösterecekti, güneşin içinden işaret edeceklerdi.
Sabah güneşinin doğmasıyla ateş geri çekilip söndü. Her sabah öten baykuştan, kartaldan ve esen rüzgardan ses çıkmıyordu. Hepsi susmuş, onu izliyorlardı. Simsiyah küllerin hemen dibinde yıllarca bu acıyı seyretmiş bir ağaç gibi duruyordu. Simsiyah parlak gözlerinde simsiyah mat küllerin aksi. Rüzgar onu eğememişti.
İlk adımı attığında, kartal acı bir çığlık gönderdi yeryüzüne. Yanmış çadırlar, yanmış insanlar. Yarı çıplak, boğazı kesilmiş kadınlar. Bebekler. Ağlayan bir bebek. Direğe bağlanıp kalplerine mızrak saplanmış gençler, babalar, kocalar, kardeşler… Kafa derisi yüzülmüş yaşlı kabile reisi…
Hayatlar… küllerin altına gömülmüş.
Kartal acı bir çığlık gönderdi gökyüzüne. Başını kaldırıp baktı. Ölümü aydınlatan kızgın güneş… ve onlarca akbaba.
İfadesinde hiçbir değişiklik olmaksızın, yerden kırık bir testi parçası buldu. Ve kabilenin hemen yanıbaşında mezarlar açmaya başladı.
Tek tek cesetleri gömdü. Annesini, babasını, tüm arkadaşlarını, çocukları, büyüklerini kendi elleriyle gömdü…
Akbabalar ilişmediler.
Akşam olduğunda, ovanın üzerindeki tüm bulutlar, onun yerine usulca ağladılar.
O gece yıldızların gözleri kapalıydı, göz kırpmadılar.
Dik yamacın üstünde ufak bir ateş yaktı.
Kabilesi yoktu.
Flüt yoktu. Davul yoktu. Kartallar susmuş, rüzgar durmuştu.
Tüm hayvanların bakışları onun üzerindeydi. Ölüm sessizdi.
Ateş, ruh üflüyordu ağır ağır bileylenen baltaya.
Güneş, sabah olduğunda herkesin üzerine doğacaktı.
Bebek uyuyordu.
O yıl Yılan Yılı’ydı.
O gün sıradan bir gündü. ---
Iraklılara…
Filistinlilere…
Ugandalılara…
Bosnalılara…
Orta-Asyalılara…
Afrikalılara…
AfroAmerikalılara…
Nagazakililere…
Cezayirlilere…
Londralılara…
Manhattanlılara…
Vietnamlılara…
Bütün bu olanları görenlere…
Kardeşlerime…
Adem Babamıza.

Duran uruç / Siyah kahve

Çocuk Düşüncesi

2007-12-12T13:24:00.000-08:00

İyi günler. Ben bir gerizekalıyım.
Pantolonlarım hep kısadır, şortlarım da uzun.
Sabahları kahvaltıda yumurtalı kıymalı pide yerim. Günde 2,5 litre kola içerim. İçmeden önce çalkalayıp asidini kaçırırım. Kaşar peyniri tekerleğini dilimlemeden, ısırarak yerim. Sokakta kendimden on yaş küçük çocuklarla oynarım. Yarısını döverim. Anneleri de beni, ellerinde oklava, mahallede kovalarlar; kaçarım ve hep camiye sığınırım. Mahalle çok şenlenir. Camide hocadan önce tekbir getirip cemaati yanıltırım. Müezzin kıl kıl baksa da, Mahmut hoca bi’ şey demez bana.
Cebime pekmez döker, elimi batırır batırır yalarım. Bazen pantolonumun arka cebine tahin dökerim. Arka cebine dökerim, çünkü öbür elimin batmasını istemem. Bu temiz kalan elimle ya burnumu karıştırır gibi yaparım ya da, mevsimiyse, kaysı ağacının dalından çağla koparmaya çalışırım. Mevsimi değilse burnumu gerçekten karıştırırım.
Ben salağın tekiyim. Terlikle BMX (bemeks bisiklet) sürerim. Frenleri olmayan bisikletimi durdurmak için ayağımın altını arka tekerleğe sıkıca yapıştırırım. Bazen BMX’imi durduramadığım zaman kendimi yere atarım.
Bakkaldan plastik top alırım. Hemen ortadan ikiye keserim. Bir yarısını kafama şapka yaparım. Öteki yarısını cebime koyarım. Kafamdaki şapkadan gelen petrol kokusu başımı döndürür. Bayılmadan önce caminin çeşmesine koşup yüzümü yıkarım. Camideki dut ağacına çıkarım. Çeşmeye gelen çocuklara şerbetli şerbetli tükürürüm. Cebimden topun diğer yarısını bu çocuklardan birine hediye ederim. Öbürlerini sallamam.
Ablamın Ferdi Tayfur kasetlerinin üzerine kendi sesimi kaydederim. Komşunun çocuklarına, ekmeğin arasına kahverengi ayakkabı boyası sürüp, üstüne biraz da şeker atıp, yediririm. Geceleri sokağa inebilmek için, balkondan aşağı mandal atarım. Getirme bahanesiyle gidip iki üç saat gelmem. Müezzinin lojmandaki evinin balkonuna kızkaçıran atarım. Babam beni dövdüğünde kendimi mahsus yerden yere çarparım, iyice yuvarlanırım. Ya da, dövdükten sonra birden ayağa kalkarım, bağıra bağıra “Zahidem kurbanım”ı söyleyerek apartmanın içinden aşağıya fırlarım. Karnım acıkıncaya kadar da gelmem.
Bebeler maç yaparken beni almazlar. Kenarda bir süre seyrederim yalandan. Sonra, mesela, birisi gole giderken sahaya girerim topu elime alıp, arkama bakmadan koşarım.Benle bilye de oynamazlar. Yendiğim bilyeleri gider Bahrigilin binasının lağım kuyusuna atarım; gıcıklığına.
Düğünleri çok severim. Düğünleri uzaktan seyrederim ilk önce. Sonra adım adım yaklaşırım çalgıcının, oynayanların olduğu ampullerin altına. Bir saatte 10 metre anca gelirim. Herkesi yavaş yavaş tedirgin ederim. İlk önce çalgıcılarla ilişki kurarım. Beni zaten hemen severler. Çalgıcılar bana sahip çıktığı için düğün sahibinin akrabaları da beni kovamazlar. Bu akrabalar ekseriyetle eniştelerden oluşur. Çalgıcılar bana rakı içirirler. Kafam anında güzel olur. Çıkarım oynarım, türkü söylerim; Mihriban. Yaş pasta yerim. Fıstık leblebi lokum yerim. Meysu içerim. Sonra eve giderken eve balkondan girmeye çalışırım, tam girerken aşağı düşer hastanelik olurum. Mahalleli iki gün rahat edecekken, ben hastaneden çıkar gelirim. Demin söylediklerimi bu sefer alçılı ayağımla yaparım.
Ama ilk önce, bebeleri korkutmak için, alçılı ayağımla it eniklerine teperim. Küçük bebelere de iki bağırırım. Aynı günün gecesinde, annemgil misafirliğe gidince, evde, müzik setinin sesini sonuna kadar açıp, Salif dayımın Almanya’dan getirdiği, DJ Tiesto diye bir CD dinlerim. Hoparlörleri pencerelerin önüne koyarım.
Sonra kral gene benim.
Mahalleyi zıplatırım.

Düşünce ihaneti

2007-12-12T13:08:00.000-08:00

Yine bir şeyler hissetmiş olmalıydı.Aramıyordu yine. Benimse hiç içimden gelmiyordu ne aramak ne sormak. Suçluydum çünkü aldatmıştım onu. Bilerek ve isteyerek. Üstelik düşüncede.
Yatakta aldatmak başkaydı. Bakışlar vahşice birbirini bulur, bedenler + ve - kutuplar gibi birbirini çekerdi. Tutkuydu bu anlıktı göstermelikti sadece. Birbirlerini asla bir daha böyle tutkuyla okşamayacaklardı ihtiyaçtı sadece. Ama düşüncede aldatmak farklıydı. İlk gençlik çağlarında anne ve babasından gizli sigara içerken yakalanmak gibiydi. El çabukluğuyla izmaritten kurtulabilirdin ama koku seni ele verirdi. İs gibi sinerdi üzerine düşüncede aldatmak. Belli etmek istemesen de is kokusunu yok etmek için bir dolu parfüm sıkar gibi kocaman, 32 dişli bir gülümseme yapıştırırdın yüzüne. Ama ağlamaklı sesin titreyen göz bebeklerin seni ele verirdi.
Düşüncede aldatmıştım onu. O kafasız, dertsiz tasasız. konuşmayı bilmeyen, anını yaşamaya gönüllü, boş vermeyi bile boş vermiş, kaygısızlar kralıyla aldattım onu hem de düşüncede. Yok aynalara bile bakmaya yüzüm yok. Kalemimle dertleşir oldum. Kimselere anlatamam derdimi, inandıramam kimseyi. Nedendi, nasıldı ben bile veremezdim bu cevapları kendime.
Anlamış olmalıydı bu kesindi. Akbabalar nasıl duyarsa leşin kokusunu o da duymuştu aşksızlığın kokusunu. Başlamamalıydım bu ilişkiye. Biliyorum başlamasam neden, ne kaybederdin ki derdi o ses. Belki öbür yarındı o derdi. Ne güzel buluşuyordu gözleriniz. Nasıl da benzetiyordun onu karşıdan gelen yabancıya. Kalbin pır pır atıyordu ama gelenin o olmadığını anladığında yüzünde pervasız bir gülümseme beliriyordu. Gelenin o olmadığına sevinip üzülse miydin bilmezdin hiç. Çünkü gururun vardı. Ya anlarsaydı heyecanını ya seni hatırlamayacağı tutarsaydı. Varsın anlasın heyecanını ne kaybederdin kendiliğinden. Seni hatırlamaması olanaksız çünkü okurdun gözlerinden sana çivi gibi çakıldığını.

Başlamamalıydım bu ilişkiye. Çok deliceydi çünkü kocaman bir hortum gibiydi. Güç bela tutunsam bile eninde sonunda içine çekiyordu kurtaramıyordum ne seni ne kendimi. Sen de ben de sonunda savrulduk iki ayrı yana.
Şimdi çarnaçar arıyoruz birbirimizi. Sen göğün en ucunda ben yerin en dibinde.

Şimdi geldik kırılgan aşk şarabını en dibine.

Ebru Uygur / Siyah kahve

İnsan kendini insanda tanır !

2007-12-11T10:30:00.000-08:00

Sen çok kırılma sakın,İnsanlar seni üzmek için ellerinden geleni yapacaklardır,Bunu iyi bil ki,İnsanlar seni üzdüğünde çok kırılma sakın. Bir insana bakınca ne görürsün? Cenneti mi yoksa sonu bulunmayan labirentleri mi? Bir insana bakınca kendinden ne görürsün peki? Yüzünün yansımasını mı yoksa yalnızca ruhununkini mi? Bir insanda kendini tanıyabilir misin? Küçük de olsa kendinden bir parça bulabilir misin? Bulabilmen için küçük de olsa bir parça bırakmış olman gerekmez mi? Bırakıp da bulamazsan? Çok mu üzülürsün, çok mu parçalar bu durum yaralı ruhunun derinliklerinde yatan insan sevgini? O sevgi azalır mı? Kayıp mı olur yoksa? Daha da kötüsü, daha mı çok seversin, kendini emanet edip de kendini bulamadığın insanı? İnsan kendini, başka insanların gerçeklerinde yaşadığı hayal kırıklıklarıyla tanır. Ne yapması gerektiğini, kırık his dünyasının öğretmenliği eşliğinde keşfeder, kendini yaşadığı hüzün boşalmalarında çırılçıplak bulur, adeta anne rahminde gibidir, sımsıcak ve güvenli. Rahatlar zihin ve düşünür. Duyguları acımasızdır, can yakar, gözler birer kılıç darbesi ile yaşlara boğulur, nefes ısınır, bir kızarma başlar içini saran, boğazın düğümleri sarmaşıkları anımsatır. Ardından kelimelerin sırası kaybolur, sadece anlamları kalır. Bu anlamlar sahipsiz kölelere benzerler, başıboş, disiplinsiz ve tam da olmaları gerektikleri gibi… Düşünceleri, kayıp sözcüklerin sırasız, sahipsiz anlamları oluşturunca, işte o anda, tam da o anda dünya tersine döner… Olması gereken olup da, olmaması gerekenin tam tersi olunca insanlar kendilerini yitirirler. Artık sadece duygu kavanozlarıdır onlar. Sisinde kayboldukları diyarın sihrinden bir parça merhem umarlar. Onları hayata geri döndüren ise özgürlükleri olur. O şekilsiz duygu kavanozları, yeniden, bir bir insanlıklarını bulurlar. Bir kez daha olmaması gerekene ve rutin yaşantılarına kavuşurlar. Bir kez daha olmaması gereken ile yaşayabilmek için sorunsuzca, önce ondan uzaklaşmak, ardından ondan kopmak, yalnızca sevimsiz bir duygu kavanozu olmak, her şeyden arınıp hür olmak gerekir. Derin sessizlikte, öksüz kalmış anlamlara bir kez daha kelimelerini kazandırabilmek için… İnsan, çevresine her baktığında, tanıştığı her bireyde, duyduğu her kokuda, dokunduğu her duyguda, hissettiği her tende, her ruhta bir ayna arar. Bu öyle bir aynadır ki, bakıldığında görülen yalnızca görmek istenilenlerden ibaret değildir. Toplumun öldüren sıradanlığından başkalaşabilmiş kişi bu aynada kendi eksiklerinin yansımalarını keşfeder. Aynadakiler bakan için kendidir, geçmişidir, anıların illüzyonu, hayat felsefesi, aşkları, terk edilişleri, bütünüyle, kişiyi bugün “kendi” yapmış olan her minik zerresidir. İşte bu ayna, insanı temeline kavuşturur, kendine. İnsan başka insanlarda, kendi olmayan ruhlarda kendini anlamaya çalışır. Kendi ruhu, “kendini tanımak isteme” bilinci edinene kadar o denli zorluklar yaşamıştır ki, akıl ziyadesiyle karışır. Mantık beyne ve vücuda yabancılaşır. Ruhu yorgun düşmüştür bile. Başka bedenlerde, bambaşka yüzlerde birer ayna bulmak istemek bundan kaynaklanmaktadır. İnsan, kendini kendinde tanımaya tenezzül edemeyecek kadar korkaktır. Derinlere inmek demek çok yol yürümek, değişime bürünmek demektir. Peki ya bu denli metanetli olabilmek nasıl bir güç gerektirir? İnsanlığın hiçbir medeniyetinin sahip olmadığı, Büyük İskender bir yana Zeus’un bile asla tadamadığı, uykuya dalmak ile uyumak arasında geçen kısa anda dahi ulaşılamayan, doymanın en leziz damlasında senin ufacık bir farkla kaçırdığın bir güçtür bu. Bu güce sahip olması için insanın önce kendine saygı duyması gerekir. Ardından, kendini koşulsuz sevmesi ve tüm tutarsızlıklarıyla kabullenmesi… Kim diyebilir ki sevgili yaşlı dünyamız doğumundan günümüze dek bu kadar erdemli bir ruhu ağırlamıştır? Kim böylesi bir ütopyayı umabilecek kadar cesurdur? Kimse. Ne yazıktır ki bu denli iyimserlik abidesi ne var olmuştur, ne de umulmuştur. Yine de kendi diplerine el değdirmeye ürken güçsüz insanların, kendilerini, başka ruhlarda kaybolarak bulmaya çalıştıkları güçlü aynalarda tanımaya devam edeceklerini umuyorum. İnsanı insandan ayıramayız, insanı insanda tanırız. Her insan doğduğunda delidir,Sevgi seni boğduğunda haykırmanın yeridir,Aşk yarı dolu bardağa benzer, kimi zaman kirlidir,Elin yandı mı kesmek üflemekten iyidir.

Gözde sindel / Siyah kahve

?

2007-12-10T12:51:00.001-08:00

Kımızı hayalini kurduğum dünya..
Mavi topraklar..
Kahverengi denizde dalgalanan bilinmeyen bir sancak...
Beyaz gökte asıllı duran siyah bir ay..
Yanlızlığa koşan sessiz çocuklar..
Ve sonrası..
Güneş nöbeti devrederken ay`a toplanırdık üç-beş arkadaş arka sokakta..
ßir paket sigara ile kafa tutardık geceden sabaha
ßiz kimdik,niçindik,nedendik ...
Ortak bir cevap vardı içimizde dışarı yansıtamadığımız
ßiz kimsesizdik,kimliksizdik
Kimilerine göre kendi iç dünyamızda yaşayan bir şizofrendik...

Ali Kuşçu

2007-12-09T17:25:00.001-08:00

Türk-İslam dünyasının büyük astronomi ve kelam alimi olan Ali Kuşçu, XV. yüzyıl başlarında Semerkant’ta doğdu. Babası Muhammed, ünlü Türk Sultanı ve astronomu Uluğ Bey’in kuşçusu olduğu için, ailesi ‘Kuşçu’ lakabıyla meşhur oldu. Küçük yaştan itibaren matematik ve astronomiye ilgi duyan Ali Kuşçu, devrin en büyük alimleri olan Bursalı Kadızâde Rumî, Gıyâseddin Cemşîd ve Muînuddîn Kâşî’den matematik ve astronomi dersi aldı.Daha sonra bilgisini artırmak için Kirman’a gitti. Burada Hall-ü Eşkâl-i Kamer (Ay Safhalarının Açıklanması) adlı risale ile Şerh-i Tecrîd adlı eserini yazdı.Ali Kuşçu, Semerkant ve Kirman'da eğitimini tamamladıktan sonra Uluğ Bey'e yardımcı ve rasathanesine müdür olmuştu. 1449'da hacca gitmek istedi. Tebriz'de Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan kendisine büyük saygı gösterdi ve Fatih'le barış görüşmelerinde yardımını istedi. Ali Kuşçu, Uzun Hasan'ın sözcülüğünü yaptıktan sonra Fatih'in davetiyle İstanbul'a geldi. XV. yüzyılın ilk yarısında, Semerkant, dünyanın en önemli bilim merkeziydi.
Uluğ Bey Rasathanesi, gök bilgisi araştırmaları için en doğru sonuçları alıyordu. Rasathanenin genç müdürü Ali Kuşçu, gece gündüz demeden çalışıyor, bilimsel gerçeklere yenilerini katmak için uğraşıp didiniyordu. Gökyüzü bilgisi (astronomi), hem değişmez kuralların, kanunların tespit edilmesine yarıyor, hem de gözlemlerle kontrol edilebiliyordu. Otuz yıla yakın bu işte çalışan Ali Kuşçu, bir gün ansızın her şeyi yüzüstü bırakarak hacca gitmeye karar vermişti. Buna da sebep, en olmayacak bir zamanda, sevgili hükümdarı Uluğ Bey'in 1449 yılında öldürülmesiydi. Gürgân tahtının bu bilgin ve kudretli hûkümdarı, kendi öz oğlu Abdüllâtif'in ihânetine uğramıştı. Uluğ Bey, Ali Kuşçu için bambaşka bir mânâ taşıyordu. Her şeyden önce hocasıydı. Ondan matematik ve astronomi dersleri almış, eserlerini uzun uzun incelemiş, sohbetlerinde bulunmuş, hâttâ Doğancıbaşısı olduğu için, adının ucundaki “Kuşçu” lâkabı bile böylece yadigâr kalmıştı.Uluğ Bey, kendi kurduğu rasathaneye de müdür olarak Ali Kuşçu'yu lâyık görmüş, henüz tecrübesiz bir çağdayken bu dev rasathanenin başındaki çalışmalarda, ona bizzat yardımcı olmuştu. İşte Uluğ Bey'in bir ihanete kurban giderek öldürülmesi Ali Kuşçu'yu can evinden vuran bir olaydı. Ali Kuşçu bu olayla çok kırıldı. Çoluk çocuğunu toparlayıp Tebriz'e geldi. Uzun Hasan kendisine o kadar saygı gösterdi ki, Konstantiniye Fâtih'i, bir devri kapayıp yenisini açan genç cihangirle ihtilâfında aracılık etmesini istedi. Genç Fâtih'in de bilgin olduğunu, bilginlere büyük saygı gösterdiğini biliyordu. İstanbul'da olup bitenler, kuş kanadıyla Tebriz'e ulaşıyordu. Şiîlerin casusları ve habercileri yalnız padişahın savaş niyetlerine ve hazırlıklarına dair haberler ulaştırmakla kalmıyorlardı. Bunun üzerine Ali Kuşçu, kendisine bunca itibar eden Uzun Hasan'ın dileğini kırmayarak yol hazırlıklarını tamamladı. Semerkant'ta Kızıl Elma olarak bilinen eski Bizantium'a ulaştı. Haberciler; onun geleceğini daha önceden saraya uçurmuşlardı. Huzura kabul edildiği zaman Osmanlı hükümdarından beklemediği kadar iltifat gördü. Çünkü, kendisinden önce, eserleri İstanbul'ca biliniyordu. Uluğ Bey Rasathanesi'ndeki çalışmalarından, Semerkant'a aylarca uzak bulunan İstanbul'daki hükümdarın haberi vardı. Osmanlı tahtında oturan II. Mehmet (Fatih), gayet dikkatli, bilgili, uyanık bir padişahtı. Âdet olan merasimle Uzun Hasan'ın elçisini kabul etmiş, dileklerini dinlemiş, ama hemen geri dönmesine izin vermemişti. Ondan, gelip artık batıya kaymış olan ilim merkezlerini aydınlatmasını, bilgisiyle İstanbul medreselerinde ilim heveslisi gençleri yetiştirmesini rica etti. Bu teklif, Ali Kuşçu için beklenmedik bir iltifattı. Cefâlı olduğu kadar şefkatli olduğunu da bildiği Fatih'in isteği, onun için emir demekti. Ama, ahlâkı dürüst bir ilim adamı olduğunu şu sözlerle ispat etti: “Hünkârım izin verirlerse önce Tebriz'e döneyim. Çünkü burada bulunuşumun gerçek sebebi, Akkoyunlu Hükümdarı'nın elçisi olmaktır. Elçiye zeval yoktur. Gerektir ki, hünkârımın lütûfkâr davetini kabul etmeden önce vazifemi iyi bir sonuca ulaştırdığımı, beni gönderen, bana güvenmiş olan insana bildireyim...” Ali Kuşçu'nun bu mazereti, Fatih'e son derece akla yakın göründü. Padişah; iki şeye birden sevinmişti: Kuşçu, davetini kabul etmişti, gelip buradaki ilim öğrencilerini yetiştirecekti. İkincisi ise, son derece mert ve ahlâklı bir insandı. Her haliyle, medreselerde yetiştireceği gençlere örnek olacaktı. Bu sebeple, bir müddet daha misafir ettikten sonra kendisine izin verdi. Değerli matematik ve astronomi bilgini Ali Kuşçu, sözünü tuttu. İki yıl sonra, ailesini de alarak Tebriz'den hareket etti. Osmanlı İmparatorluğunun sınırlarından karşılanarak ihtişam içinde İstanbul'a getirildi. Ölümüne kadar da gençleri yetiştirmekle uğraştı. Kuşçu’nun ders vermeye başlamasıyla, İstanbul medreselerinde astronomi ve matematik alanında büyük gelişme oldu. Ali Kuşçu’nun İstanbul’a gelişi önemlidir; çünkü o zamana kadar İstanbul’da astronomi ile uğraşan güçlü bir bilgin yoktu. Ali Kuşçu, Osmanlılar arasında astronomi bilimini yaydı. Ali Kuşçu 1474’te İstanbul’da vefat etti.

ESERLERİ 1- Risale Fi'1 Fethiye (Fetih Risalesi): "Risale Fi-l Hey'e" adlı eserin Arapçası'dır. Ali Kuşçu bu eserin sonuna, gök cisimlerinin uzaklıklarıyla ilgili bir bölüm ekleyerek, Otlukbeli zaferinin bir armağanı olarak Fatih Sultan Mehmed'e takdim etmiştir. Zafer günü tamamlanacağı için "Risale Fi'l Fethiyye" ismini almıştır. Ali Kuşçu bu eserinde, ekliptiliğin eğilimini bizzat kendisi hesap ederek 23 30 13 olarak bulmuştur. Bu değer bugünkü hesaplara göre çok yakındır. (23 27) Eserin ilaveli ve açıklamalı ilk tercümesi 1548'de Seyit Ali bin Hüseyin tarafından yapılmış ve Halep'te basılmıştır. 2- Şerhi Tici Uluğ Bey: Ali Kuşçu'nun astronomiyle ilgili en mühim eseri budur. Uluğ Bey Ziycine dair yazdığı Farsça bir şerhtir. Eser, zamanının en yüksek matematik ve astronomi bilgilerini ihtiva et mektedir, ayrıca eserde astronomi için gerekli olan fiziki bilgilere de yer verilmiştit. Kitabın iki aslı bulunmaktadır. Bunlardan birisi İstanbul Rasathanesi Kütüphanesi no: 113'te, diğeri ise Ragip Paşa Kütüphanesi no: 928'de kayıtlıdır. 3- Risale Fi'l Muhammediye: Cebirden ve hesaptan bahsetmektedir. Fatih'e takdim edilmiştir. Fatih de onu "Fethiye" adlı eserle ciltleterek özel kütüphanesine koymuştur. Eserin son sayfasında Ali Kuşçu'nun kendi el yazması ve imzasından anlaşıldığına göre, kitap 1471 yılında tamamlanmıştır. Eserin aslı Ayasofya Kütüphanesi no: 2733'te kayıtlı olarak bulunmaktadır.Kelâm ve Usul-i fıkıh ile ilgili eserleri1- Eş-Şerhu'I Cedid ale't-Tecrid2- Haşiye ale't-TelvinDil ve gramer ile ilgili eserleri1- Şerhu'r-Risalet-i-vaz'iyye2- Risale fi vazi'l-müfredat3- Unkudü'z-Zevahir4- Şerhuş-Şafiye li'bni I-Hacib5- Fa'ide li-tahkiki lami't-târif6- Risale ma ene kultü.

Bey, Kadizadei Rumi ve Gıyaseddin Cemşid'den aldı. Rivayete göre, bir türlü ilme doymayan Ali Kuşçu, Uluğ Bey ve Kadizadei Rumi'den izin alamama endişesiyle gizlice Kirmatiya gitti. Orada birçok kitabın yanı sıra Nasiruddini Tusi'nin Tecridü'l kelâm adlı eseriyle şerhini de okuma fırsatı buldu ve daha sonra Tusi'nin eserini Şerhut-tecrid adıyla şerhederek Ebu Said Han'a takdim etti. Tekrar Uluğ Bey'in yanına döndüğünde, ona Kirman'da kaleme aldığı Hallü eşkalil kamer (Ay Safhalarının Açıklanması) adlı risalesini sunarak takdirini kazandı.

Bu sırada, zic-i Uluğ Bey'in hazırlanması çalışmalarına katıldı. Kadizadei Rumi'nin ölümü üzerine, Uluğ Bey tarafından Semerkant Rasathanesine müdür tayin edildi. Bundan sonra ilmini ilerletmek üzere Uluğ Bey tarafından Çin'e gönderildiği ve dönüşünde dünyanın yüzölçümünü, ayrıca meridyeni hesap ettiği bilinmektedir.

Birüni

2007-12-09T17:20:00.000-08:00

Türk-İslam dünyasının yetiştirdiği büyük bilim ve din adamlarından olan Bîrûnî, bugün İran sınırları içinde bulunan Kas şehrinde 973 yılında doğdu. Harezm Türklerinden olan ve küçük yaşta babasını kaybeden Bîrûnî, kabiliyetleri ve zekası ile hemen dikkatleri çekti. Harezmşah hanedanından meşhur matematikçi Ebu Nasr Mansur, Bîrûnî’yi himayesine alarak yetiştirdi.
Astronomi çalışmalarına 995’te başlayan Bîrûnî, Harezm civarındaki Buşkatir’de, güneşin ve gezegenlerin deklinasyonlarını (meyillerini) tespit etti. Dönemin önde gelen astronomlarıyla birlikte çeşitli rasat çalışmaları yapan Bîrûnî, 44 yaşındayken Gazneli Sultan Mahmut’un himayesine girdi ve çalışmalarını burada sürdürdü. 1011’de Kabil’de çalışmalar yaptı.
Gazneli Sultan Mahmut’un Hindistan seferine, başdanışman ve hazine genel müdürü olarak katıldı.
Hindistan’ın fethinden sonra burada çeşitli ölçümler yapan Bîrûnî, yerkürenin yarıçapını 6.324.66 kilometre olarak, gerçeğe çok yakın şekilde hesapladı ve dünyanın yuvarlak olduğunu, tereddüte meydan bırakmayacak şekilde açıkladı.
Arapça ve Farsça’nın yanı sıra Sanskritçe, İbranice, Rumca, Süryanice ve Yunanca’yı da öğrenen Bîrûnî, astronominin yanı sıra tıp, fizik, matematik, tarih, kronoloji, ve din ilimlerinde de büyük ilerleme gösterdi. Bu bilim dallarında, toplam 196 eser yazdı.
Sahip olduğu bilimsel araştırma metodu sebebiyle, bilim tarihçileri Bîrûnî’yi, bütün zamanların en büyük mütefekkirleri arasında sayar. Yerçekimi kanunu konusunda, İngiliz Newton’dan önce incelemeler yapan Bîrûnî, dünyanın merkezinin cisimleri çektiğini ve bu yüzden, dünya dönmesine rağmen üzerindekilerin boşluğa fırlamadığını izah etti.
Bîrûnî, 1049 yılında Gazne’de vefat etti.

ıtri

2007-12-09T17:17:00.000-08:00

Klâsik Türk müziğini kubbe kubbe coşturan, yücelten, ilâhî bir ses, bir nefes olup gönülleri büyüleyen büyük Türk bestekârı Itrî'yi saygıyla anmak gerek...
Bayram Tekbîri ve Salât-ı Ümmiye’siyle minarelerden kandil kandil yere yağan, Na’t-ı Mevlâna'sıyla Mevlâna misali âşık olan, âşkla dolan büyük müzisyen Itrî, yarattığı şaheserlerle, daha çok kitaplarda değil, Türk Milletinin gönlünde ve dilinde yaşamıştır. Bu yüzden doğduğu yıl kesin olarak bilinemiyor.
XVII. yüzyılın ortalarında, yaklaşık olarak 1640 yıllarında, İstanbul’da Yenikapı Mevlevihanesi yakınında, Yayla diye anılan semtte doğdu. Asıl adı Mustafa olup Itrî mahlasını şiirlerinde kullanmıştır. Mustafa, zengin ve kibar bir aileden gelir. Müziğe karşı büyük bir aşkı vardı.
Genç yaşındayken iyi bir öğrenim görerek, zamanın konservetuarları sayılan mevlevîhanelere devam ederek mevlevî olmuş, devrin müzik ustalarından ders almıştır. Bu ustaların başında, büyük bestekâr, Tanburî Hafız Post da vardır.
Itrî'nin ney üflediğine ve Galata Mevlevîhanesinde bir süre neyzenbaşılık yaptığına dair bir hikâye vardır.

Buna göre:
Sultan IV. Mehmed zamanında, İstanbul Galata Mevlevîhanesine Derviş Çelebi, şeyh olarak tayin edilir. Geleneklere uyularak şeyhin posta oturacağı gün, mukabele denen büyük bir ayin düzenlenir. Ayinden önce, dergâh şeyhini tebrik için gelenler, değerli hediyeler de getirirler. Ayinin yapılacağı “Semâhane” bu hediyelerle dolup taşar. Ayin başlamak üzeredir, derken kapıdan soluk soluğa, saz gibi sararmış, boynu büyük, fakir genç bir derviş girer. Herkesin gözü bu dervişe takılır. (Bu da kim?...) diye birbirlerine bakışırlar. Derviş, ince bir tevazu ve edeple, şeyhin elini öper, sonra da koynundan bir ney çıkararak:

Bu neyden başka dünyalığım yok. Bu niyâzımı bir hediye olarak kabul buyurunuz efendim. der ve şeyhe uzatır. Şeyh, neyi alır, öper, dervişe sorar :
Adın nedir senin?
Derviş Mustafa kulunuzum. Itrî de derler.
Bu ney senin mi?
Eyvallah!
Üfler misin?
Eyvallah...!

Itrî ney'ini üflemeğe başlar. Birdenbire sesler susar, tüm davetliler kulak kesilir neye... Bu bir ses, bir nefes değil, yürekten dökülen âşk nağmeleri... Itrî üfledikçe coşar, coşturur, ney inledikçe hıçkırıklar artar, gönüller düğüm düğüm çözülür, koca salonda çıt çıkmaz. Neden sonra Itrî'nin artık nefesi tükenmiştir. Başı şeyhin dizlerine düşer. Şeyh, onu alnından öperek, ayağa kaldırır.

Biz postun bahtında, sen dostun gönül tahtında oturuyorsun. Tanrı âşk derdini arttırsın. Aferin Itrî... diye iltifatlar eder.
Itrî, o günden sonra, bir süre dergâhın neyzenbaşısı olarak, Naat-ı Mevlâna'yı burada besteler.

Itrî, aynı zamanda üstad bir şairdir. Şiirlerini bir arada toplıyan Divân'ı ele geçmemiş ise de; dağınık şiirlerinden bu konuda oldukça ileri olduğu anlaşılmaktadır.
Devrin padişahı Sultan IV. Mehmed, Kırım Hanı Gazi Selim Giray, Itrî'yi takdir eden, onu sarayına alan devlet büyükleri arasında gelir.
Osmanlı Sarayındaki fasıllara katılan Itrî'nin binden fazla eseri olduğu söylenirse de, bugün bunlardan ne yazık ki, çok azı elimizdedir. Dinî eserleri arasında Bayram Tekbiri gerçek bir şaheser olarak, Türkiye sınırlarından taşmış, İslâm memleketlerinde de okunmuştur. Her mevlevî ayininin başında okunan rast makamındaki Naat-ı Mevlâna ise ölümsüz eserlerinden biri olmuş, üç yüz yıldan beri okuna gelmiştir. Dindışı eserleri arasında çeşitli besteleri fasıllarda baş tacı edilmiş, Türk müziğinin çiçekli bahçesi olarak tanımlanmıştır. Güftesi Nef-î'nin olan:

“Tûtî-i Mû'cize-gûyem, ne desem lâf değil...” adlı segâh yürük semâîsi, yine güftesi Nâbi'nin olan:
“Gel ey nesîm-i sabâ, hatt-ı yardan ne haber...” adlı İsfahan zencîr bestesi ve daha otuzdan fazla bestesi ile Itrî, sözde ve sazda, Klâsik Türk Müziği’nin zirvesine çıkmış, adını anıtlaştırmıştır.

Itrî müzikten başka bahçe ve meyveye de meraklı idi. Tabiatı seviyordu. Bahçesinde o zamana kadar görülmemiş çiçekler ve meyveler yetiştiriyor, yeni cinslerde yeni renkler, yeni lezzetler ve yeni rayihalar vücuda getirmek istiyordu. İstanbul’un ünlü “Mustabey Armudu”nu ilk defa Itrî yetiştirdi.
Itrî'nin doğum tarihi kesin olarak bilinemiyorsa da, ölüm tarihi kesindir. Yetmiş yaşına doğru, 1712 yılı Ocak ayında İstanbul'da ölmüş, Yeni Kapı Mevlevihanesi dışına gömülmüştür. Mezarının yeri de kesin olarak bilinememektedir.

Mehmet Akif ERSOY

2007-12-09T17:16:00.001-08:00

Mehmet Akif, memleketin en felaketli ve karanlık günlerinde, ümidini günden güne kaybetmekte olan millete “Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak!” diye haykırarak Türklerin ruhuna yeniden yaşama ve savaşma atılımı aşıladı.
Mehmet Akif, 1873 yılında İstanbul'da doğdu. İlk tahsilini Fatih Rüştiyesi'nde, orta öğrenimini Mülkiye'nin idadî(lise ) kısmında, yüksek öğrenimini de yatılı olarak Halkalı Sivil Baytar Okulu'nda yaptı.
Baytarlık göreviyle Edirne'ye gönderildiyse de daha sonra İstanbul'a gelerek edebiyat öğretmenliğine başladı. Zira o bir bilim adamı olmaktan çok, bir duyu ve sanat adamı idi. Bir ara Darülfünun'da edebiyat dersleri verdi. Anadolu Kurtuluş Savaşı'na katıldı. Cumhuriyetten sonra İstiklal Marşı'nı yazdı. 1936'da İstanbul’da öldü.
Mehmet Akif'in asıl adı Ragıf'ti. Bir çeşit ekmek demek olan bu Arapça kelime, harfleri “Ebced” sayılarına vurulunca onun doğum tarihini gösteriyordu. Ancak, babasından başka kimse bu adı kullanmadı. Dört yaşında okumaya başlayan, orta öğrenimi sırasında hafız olan, Farsça'yı bir hocadan, Fransızca' yı da kendi kendine öğrenen Akif, daha Baytar Okulundayken şiir yazıyordu.
İlk şiiri “Kur'an'a hitab”dır ve 1895'te Resimli Gazete'de çıkmıştır. Mehmet Akif, heyecanlı, hareketli, pehlivan yapılı, güreş seven, taş atmayı, spor haline getirmiş bir kimseydi. Uzun zaman yürüyebilmesi, Anadolu'ya geçtiği sırada araç bulamayınca köyden köye yaya gidebilmesini sağlamıştır.
İkinci Meşrutiyet'ten sonra bir ara İttihat ve Terakki genel merkezinde akşamları Arapça dersleri vermişti. Ama Ziya Gökalp'ın milliyetçi fikirlerini benimsemediğinden bu işi bırakmak zorunda kaldı.
Ona göre milliyetçi fikirler, bölücüydü. Önemli olan, toplumları birleştirici bir temeli yaymaktı ki bu da ancak din olabilirdi. Bu sebeple, Eşref Edip'in çıkardığı Sırat-ı Müstakim’de yazmaya başladı. Daha sonra kendisi Sebilürreşad'ı çıkardı. Akif'in bu siyasi düşüncelerinde Mısırlı bilgin Muhammed Abduh'un açık tesiri vardır.
O, islamiyetin ilk devirlerindeki saf ahlak prensiplerine dönülmesini istiyordu. Onun anladığı tevekkül, halk arasında yaygın olan her şeyi miskince Allah'tan beklemek değil, aksine çalışmaktı.
Akif, bu düşüncelerini makale ve şiirleriyle yayıyordu. Ama cumhuriyet ilan edilip de hükümet laiklik prensibini kabul edince bir bakıma küstü ve Mısır'a giderek orada yaşamayı tercih etti.
Şair olarak Akif'in “Konuşma diliyle vezinli sözler” yazdığını görürüz. Aruz vezniyle yazılmış olan birçok eseri, Nasrullah Camii'nde verdiği ahlak vaazından farklı değildir. Çünkü Akif de şiiri toplumun yararına bir araç sayanlardandır. Bununla beraber, din heyecanını konu olarak aldığı zaman “Mesih Paşa İmamı”, “Istiklal Marşı”, “Çanakkale Şehitleri” gibi pek çok eserinde coşkun ve mistik bir lirizm görülür.
Tarihimizin en şanlı sayfalarından bir olan Çanakkale Savaşını onun kadar heyecanlı ve güzel anlatan olmamıştır. “Çanakkale şehitleri için” şiiri asla gücünü yitirmeden yaşayacaktır: “Bir hilal uğruna Yarab ne güneşler batıyor.”, “Gömelim gel seni tarihe desem sığmazsın!.” mısraları üstün güzelliktedir.
Akif'in şiirleri, genellikle hikâye planı üzerinde yazılmıştır. Bunlar ya “Küfe”, “Hasır”, “Hasta”da olduğu gibi kısadır, ya da “Süleymaniye Kürsüsünde”, “Fatih Kürsüsünde” olduğu gibi iç içe geçerek uzar gider. Bu bakımdan Akif, gözlem gücü fazla olan bir gerçekçi roman yazarı gibi davranır.
Şirazlı Hafız Şadi'nin çok tesirinde kalmış, ondan pek çok tercüme yapmış, ayrıca Kur'an'daki önemli ayetleri şerheden, yorumlayan manzumeler meydana getirmiştir .
Milli Eğitim Bakanlığı, 1921'de bir İstiklal Marşı yarışması açmıştı. Buna herkes katıldığı halde Akif'in katılmamış olması dikkati çekti. Kendisine yakın arkadaşları sebebini sordular. Kazanırsa ödül kabul edemeyeceğini bildirdi. Bu şart kabul edildi ve Akif şiirini gönderdi. Aynı yıl Mart ayının birinci toplantısında Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi (Tanrıöver), kürsüye gelerek İstiklal Marşı'nı okudu. Mehmetçiğin aziz ruhuna ithafını taşıyan şiir üç kere tekrarlatıldı. Üçünde de ayakta dinlendi ve alkışlandı. 12 Mart toplantısında, Akif'in şiiri Milli Marş'ın sözleri olarak kabul edildi. Şair, eserini millete malettiği için Safahat'a almadı.
Mehmet Akif'in İstiklal Marşı şiiri, ünlü bestecilerimizden Osman Zeki Üngör tarafından bestelendi. İlk çalındığı zaman, büyük heyecanla karşılandı ve milli marş olarak kabul edildi.
Büyük şair, 1925'te Kahire'ye gitti. Kahire Üniversitesi'nde Türk Edebiyatı Kürsüsü'nün başına geçti. Onbir yıl orada kaldı ve ölümüne yakın günlerde İstanbul'a geldi ve 27 Aralık 1936'da hayata gözlerini yumdu. Edirnekapı Şehitliği'nde toprağa verildi. Her yıl büyük törenlerle anılan milli şairimiz, milli marşımız çalındıkça hatırlanacaktır.
Mehmet Akif'in şiirlerinin toplandığı Safahat, yedi cilttir. Her cilt, bir kitap özelliğini taşır; Bunlar sırayla “Safahat”, “Süleymaniye Kürsüsü'nde”, “Hakk'ın Sesleri”, “Fatih Kürsüsü'nde”, “Hatıralar”, “Asım” ve “Gölgeler”dir.
Şair, sonradan bunları “Safahat” adı altında 7 ciltlik tek kitapta toplamıştır.

Medeniyet Ziya Gökalp ( şiir )

2007-12-09T17:14:00.001-08:00

Avrupa bir akademi âzaları milletler;
Her biri bir nurlu deha, çünkü ayrı harsı var.
Avrupa bir darülfünun, hocaları milletler;
Her birinin ihtisası, bir örneksiz dersi var.
Bu nurlardan biri sönse medeniyyet loş kalır;
Derslerinden biri durur, bir kürsüsü boş kalır.
Medeniyyet, beynelmilel yazılacak bir kitap;
...
Her faslını bir milletin harsı teşkil edecek.
Medeniyyet bir konser ki birçok çalgı, saz rübap
Birleşmekle bir ahengi ancak tekmil edecek.
Bu kitabın bir mebhasi eksik olsa okunmaz;
Bir âleti yoksa, ahenk gönüllere dokunmaz.
Ziya Gökalp

Vatan - Ziya Gökalp ( şiir )

2007-12-09T17:12:00.000-08:00

Ey Türk, senin köyün hür bir yuvadır
Çiftlik değil, yoktur beyi ağası
Her köylünün var bir çifti tarlası,
Öz evinde o hem bey hem ağa'dır.
Hiç kimsenin yarıcısı rençberi
Olmaz, ancak olur vatan askeri.
Ümmi değil, muallimsiz kalsa daİmamı yok, gene bilir dinini.
Dost ve düşman kimdir, bilir dünyada,
Doğru bulur... sevgisini kinini.
Ona cami, mektep, kitap yapınız.
Emin kalır hudutta her kapımız...

Lakin ey Türk, bu mesut köy bitiyor!
Mültezimin, faizcinin, tüccarın
Pençesinde diyor beni kurtarın;
Bu üç işi senden çabuk istiyor.
Kaldır a'şar usülünü aç banka
Yap her semtte bir ziraî sendika.

Ziya Gökalp

Bilge Kağan

2007-12-09T17:11:00.001-08:00

Bilge Kağan, 683 yılında doğdu. Babası Göktürk Devleti’ni yeniden kuran İlteriş Kutlug Kağan, annesi İlbilge Hatun’dur. 8 yaşında babasını yitiren Bilge, 24 yıl boyunca Göktürk Devleti kağanlığı yapan amcası Kapağan Kağan’ın elinde büyüdü.
Bilge Kağan, amcası öldüğünde yerine geçen oğlu İnal’ı devirerek 32 yaşında Göktürk Devleti’nin başına geçti. Devletin yönetimini ele alan Bilge’nin ilk işi iyi bir yönetim oluşturmak oldu. Bunun için, ordunun başına 31 yaşındaki kardeşi Kül Tegin’i, vezirliğe de Tonyukuk’u getirdi.
Bilge Kağan’ın en büyük hayali milletini yerleşik hayata geçirip onları şehirlerde oturtmak idi. Ama buna vezir Tonyukuk karşı çıkarak, “Türkler, Çinlilerin yüzde biri kadar bile değildiler. Su ve otlak peşindedirler. Avcılık yaparlar. Belli bir yerleri yoktur ve savaşçıdırlar. Kendilerini güçlü görünce, orduları yürütürler. Güçsüz bulunca kaçarlar ve gizlenirler. Çinlilerin sayı üstünlüklerini böylece etkisiz kılarlar. Türkleri surlarla çevrili bir kentte toplarsanız ve bir kez Çin’e yenilirseniz, onların tutsağı olursunuz ” dedi.
Bilge Kağan, bir dönem de Türkler arasında Budizm’i yaymak hevesine kapıldı. Tapınaklar yaparak Türkleri Budist yapmak arzusunu taşıdı. Vezir Tonyukuk, bu düşünceye de karşı çıkarak, Budizm’in insandaki hükmetme ve iktidar duygusunu zaafa uğrattığını, kuvvet ve savaşçılık yolunun bu olmadığını, eğer Türk milletinin yaşaması isteniyorsa bu din ve tapınakların ülkeye sokulmaması gerektiğini söyledi.
Bilge Kağan, çok itibar ettiği Veziri Tonyukuk’un tavsiyelerine uyarak, aklından geçen bu planları yapmadı.
Bilge Kağan döneminde Göktürk Devleti’nin sınırları Çin’in Şan-Tung ovasından, İç Asya’da Karaşar bölgesine, kuzeyde Bayırku sahasından Ani ırmağı havalisi ve Batı Demir Kapı’ya (Ceyhun Irmağı’nın yakınında Semerkant-Belh yolu üzerinde) kadar ulaştı.
Önce veziri Tonyukuk’u sonra kardeşi Kül Tegin’i kaybeden Bilge Kağan’ı, Çinlilerle işbirliği yapan bakanı Buyrak Cor zehirledi. Yatağında hasta yatarken, kendisini zehirleten bakan ve yardımcısını öldürten Bilge Kağan, 25 Kasım 734’de öldü.
Bilge Kağan’ın cenazesi 22 Haziran 735 tarihinde büyük bir törenle defnedildi.

Ziya Gökalp

2007-12-09T17:06:00.000-08:00

Fikir ve sanat adamı, şair. 1876 yılında Diyarbakır'da doğdu, 1924 yılında İstanbul'da öldü. Baytar Okulu'nun son sınıfındayken gizli cemiyet kurmaktan tutuklandı. 9 ay hapis yattıktan sonra Diyarbakır'a sürüldü, İkinci Meşrutiyet ilân edilince İttihat ve Terakki Partisi'nin orada şubesini açtı. Sonra Selânik'e geldi, Genç Kalemler dergisine yazılar yazdı, Meşrutiyetten sonra partinin genel merkez kurulu üyesi oldu. 1924'te TBMM'ne girdi. Aynı yıl vefat etti. Büyük bir Türkçü idi.
Ziya Gökalp, çağdaş Türk düşünce tarihinin en büyük düşünürlerindendir. Türkçülük akımının felsefesini yapmış, Türkiye'de millî edebiyatın gelişmesini sağlamış bir sosyolog ve mürşittir.
Tarihin çeşitli medeniyet eserlerini kucağında taşıyan Diyarbakır'da doğdu. Bu şehir, kütüphaneleri, medreseleri ile Anadolu'nun en eski kültür merkezidir. 1876 yılının 23 Mart günü, Ziya Gökalp'in babası vilâyet Evrak Müdürü Tevfik Efendi, evinin selâmlığında oturmuş, eşinin doğum haberini beklerken Çolu Hoca adında bir ziyaretçi geliyor :
“Bu saatte bir oğlunuz olacak, adını Mehmet Ziya koyunuz...” diyor.
Gerçekten, bir süre sonra Tevfik Efendinin bir oğlu dünyaya geliyor, adını Mehmet Ziya koyuyorlar. Ana ve baba, çocuğun yetişmesi için büyük özen gösteriyor. Küçük Ziya, daha yedi sekiz yaşlarında Şah İsmail’leri, Aşık Kerem’leri okuyor. On dört yaşına gelince Ziya Paşaların, Namık Kemallerin eserlerinden zevk almağa başlıyor. Babası Tevfik Efendi ileri görüşlü bir insandır. Ziya'ya okuma zevkini aşılıyor, onu yüce ülkülerle besliyor. Namık Kemal'in öldüğü gün oğluna:
"Bugün büyük bir matem günüdür, çünkü milletin en büyük adamı Namık Kemal öldü. Sen de onun yolundan gideceksin, onun gibi vatansever, hürriyet sever olacaksın", diyor. Psikolojik bir anlayışla yapılmış olan bu telkin, Ziya için bir baba vasiyeti olmuş, ona yön vermiştir.
Ziya Rüştiye Mektebinde okurken babası ölüyor. Onun yerini amcası Hasib Efendi alıyor. Hasib Efendi, İslâm felsefesini iyi bilen, aydın bir insandır. Ziya'ya, İbni Sina, İbni Rüşd, İmam Gazzali gibi büyük İslâm filozoflarını tanıtıyor. Arapça’yı, Farsça’yı ve bilimsel araştırma metotlarını öğretiyor.
Daha sonra ölmüş olan amcasının vasiyetine uyarak kızı ile evlenmiştir.
Ziya, 1890'a doğru İdadi Mektebine giriyor. Kelâm, fizik ve biyoloji okuyor. Birbirine zıt bu iki akım, kafasında hakikat şimşekleri yerine derin bir şüphecilik doğurmuştur.."İnsan" denen ve kalbin biricik pınarı olan faziletli varlığın âciz, hürriyetsiz, iradesiz, "madde"den yapılmış bir makine olmasını aklı almıyor. Bin bir tehlike ile tehdit edilen, fakat bunun farkında olmayan Türk milletinin istibdattan nasıl kurtulabileceğini düşünüyor. Bunun için bir mucize gerekmektedir. Bir ümit felsefesi arıyor. O günkü Türk toplumunun problemlerini ele almayan tasavvuf ve kelâm bilimleri ona bu felsefeyi vermekte yetersiz kalıyor.
O, zihnindeki ülkülerine ulaşmak kararındadır. Amcasına haber vermeden gizlice İstanbul'a gidiyor. O zamanın parasız okullarından biri olan Baytar Mektebine yazılıyor. Bu arada tıbbiyelilerin kurmuş olduğu gizli cemiyete girmeyi de ihmal etmiyor. Yol harçlığı olarak kendisine gönderilen paraları, yardım olarak gizli cemiyetlere veriyor. Bazen kendisi günlerce parasız kalıyor. Baytar Mektebinin son sınıfında iken, istibdat aleyhindeki gizli hareketlere katıldığı için tevkif ediliyor. 1900 yılında Taşkışla'da dokuz ay hapsedildikten sonra, Diyarbakır'a sürgüne gönderiliyor.
Ziya Gökalp daima sade bir hayat sürüyor. Meşrutiyetin ilânına kadar gelip geçici birkaç memurluktan başka bir işle meşgul değildir. Amcasının bıraktığı servetin büyük bir kısmını Diyarbakır'a sürülmüş olan hürriyet mücahitleri için harcamış, mallarının yarısından fazlasını ve kıymetli eşyalarını da satmıştır. Parayı sevmiyor. Durup dinlenmeden okuyor, yazıyor, düşünüyor; kendi düşünce dünyasında yaşıyor.
1908 yılında Meşrutiyet ilân edilince, İttihat ve Terakki Cemiyetinin Diyarbakır şubesini açıyor. Bir süre sonra, bu cemiyetin Selânik'te toplanan 1910 yılındaki kongresine Diyarbakır delegesi olarak katılmış, Merkez-i Umumî üyeliğine seçilmiştir. İttihat ve Terakki mektebinde sosyoloji okutuyor.
Ali Canip'le Ömer Seyfettin'in çıkardıkları Genç Kalemler dergisine yazı yazmaya başlıyor. Yazılarında kullandığı takma adlardan biri de Gökalp'tir.
Ziya Gökalp, otuz beş yaşında bir genç düşünür iken, basını ve aydınları etrafına toplayan bir kutup haline gelmiştir. Dış görünüşü ile çok şey vaat etmez. Münzevî ruhlu, çekingen ve alçakgönüllüdür. Çünkü o, tombul, ablakça yüzlü, düşük bıyıklı, badem gözlü bir adamdı. Uygur minyatürlerine benzerdi.
Fakat konuşmaya başlayınca hemen fark edilirdi ki o, ince zekâsı, derin ilmi ve olağanüstü ikna kabiliyeti ile bir fikir ve mücadele kuvveti, bir mürşittir. Konuşması yavaş ve sakindi. Düşüne düşüne söyler, ama karşısındakileri mutlaka etkisi altına alırdı. Çünkü her söylediği söz, akıl ve mantığa olduğu kadar bilimsel gerçeklere de uygun görünürdü. Verdiği dersler, herkese açık olur, büyük bir ilgiyle takip edilirdi...
Genç Kalemler Dergisinde dil, felsefe ve sosyolojiye ait makaleler yazıyor. Bu derginin ele aldığı Türk dilinin sadeleşmesi davasını bilimsel olarak inceliyor. Bu dava daha önce Tanzimat yazarlarınca da ileri sürülmüş, ama söz ve dilek halinde kalmış, pek dar ölçüde uygulanmış, yazı dili ile konuşma dili birleştirilememiştir.
Ziya Gökalp, sade dil akımını savunurken, İslâm kültürü arasında gitgide benliğini kaybeden Türklüğü kurtarmak istiyordu.
Ona göre sade dil, ilmî ve millî bir zarurettir. Osmanlıca ile Türklük kaybolmuştur. Çünkü dil, milliyetçiliğin temelidir. Hukuk, ahlâk, güzel duygular gibi bütün değerler dille anlatılır. Millî kültürün yayılması, dilin sadeleşmesi ile gerçekleşir.
Vatan manzumesinde, vatanı dille ne güzel uzlaştırır:
Bir ülke ki camiinde Türkçe ezan okunur,
Köylü anlar namazdaki manasını duanın.
Bir ülke ki mektebinde Türkçe Kur'an okunur,
Ey Türk eli, işte senin orasıdır vatanın.
Küçük, büyük herkes bilir buyruğunu Hüdanın.
Dilin sadeleşmesi prensiplerini de etraflıca ele alıyordu. Türkçe yaşayan dildi. Karşılığı bulunan Arapça, Farsça kelimeleri, tamlamaları ve bu dillerin dilbilgisi kurallarını Türkçe’den atmak gerekirdi.
Arapça’ya meyletme,
İran'a da hiç gitme
Tecvidi halktan öğren,
Fasihlerden işitme.
Başka Türk lehçelerinden kelime almamak, kökü Türkçe de olsa ölü kelimeleri Türkçe’ye sokmamak lâzımdı.
Türkçeleşmiş Türkçe’dir,
Eski köke tapmayız.
Ziya Gökalp'e göre ölü kelimeleri dile sokmak, dilin tabiî gelişimine ve kendi öz kurallarına aykırıdır. Türk halkının bildiği her kelime millidir. Bu fikirler Ömer Seyfettin, Falih Rıfkı Atay, Orhan Seyfi Orhan, Halit Fahri Ozansoy gibi yazarları ve şairleri aydınlatmış, Türkiye'de millî edebiyat akımının gelişmesine sebep olmuştur.
Ziya Gökalp, Osmanlı İmparatorluğunun çöktüğü devrin fikir anarşisi içinde gidilecek yolu gösteren bir düşünürdür. Türkcülüğün esaslarını, batının bilim anlayışı ile incelemiş bir sosyologtur. Yaşadığı devirde, Osmanlı Devleti idaresindeki Türk olmayan unsurlar millî benliklerini duyuyor, Türklerden ayrılmak istiyorlardı. Türkler ise Türkçülük, Osmanlıcılık, İslâmcılık gibi üç cereyandan hangisini seçmek gerektiği hakkında millî bir şuura erememişlerdi.

Bu üç cereyanı ilk defa uzlaştıran mütefekkir Ziya Gökalp'tir.
Gökalp'e göre, Türkiye için en lüzumlu şey, millî şuurun uyanması ve asrın gidişine uyulması idi. Modern olmak, batının ilmini, tekniğini kabul etmek demektir. Hem doğu, hem batı ilmi diye iki ilim, iki anlayış olamaz. Darülfünun batı anlayışına göre düzenlenmelidir. Şer’iye mahkemeleri kalkmalıdır. Din, vicdan mevzuudur. Laik bir devlet teşkilâtına ihtiyaç vardır.
O, yıkılmış ve yaşatılması imkânsız ataerkil (pederşahi) aile yerine modern Türk ailesinin kurulmasını istiyor. Bunun sağlanması için eski Türk ailesini bilimsel olarak inceliyor. Ailenin hukuk, iktisat ve ahlâk bakımından teşekkülü için medenî kanunun ıslah edilmesini ileri sürüyordu. Modern aile, nikâh, boşanma, miras konularındaki düşünceleri, bugünkü Türk toplumunda kabul edilmiş esaslardır.
Gökalp’e göre, milliyetçilik fikrinin gelişmesi yalnız Osmanlı tarihini değil, Türk tarihini incelemekle gerçekleşebilirdi. Edebiyatın kaynağı batı değil, Türk folkloru, Türk milletinin hayatı olmalıdır. Millî şuuru uyandırmak için fikir Türkçülüğü lâzımdır. Çünkü medeniyet uluslararasıdır, müşterektir. Fakat hars (kültür) millîdir.
Milliyetçiliği, "Türkçülük, Türk milletini yükseltmek demektir." diye tarif ediyor; ekonomi, dil, din, hukuk, ahlâk ve aile bakımından Türkçülüğün izahını yapıyor. Ona göre milliyetçilik, ırkçılık değildir.
Şair olarak Ziya Gökalp, dili sade ve tabii, eğitici yanı güçlü eserler vermiştir. Halk masallarına eğilerek bunları duru bir uslupla herkesin ve bilhassa çocukların anlayacağı şekilde yeniden şiirleştirmiştir. Bir yandan:
Vatan ne Türkiye'dir Türklere, ne Türkistan
Vatan büyük ve müebbet bir ü1kedir: Turan
veya:
Atanın içtiği köpüklü kımız
Arpa suyu içme dedi bir Kırgız
derken Sevr paçavrasından, Mondros ve Lozan'dan sonra, o yolun çıkar yol olmadığını anlamış ve Türk Medeniyeti Taihi'ni yazmaya koyulmuştu.
Aynı zamanda o, Turan'ı, Osmanlı birliğini tamamlayan bir ülkü olarak anlıyor. Tarihî determinizmin ortaya çıkardığı bir teşekkül olarak kabul ediyor.
Türkçülüğün Esasları adlı eserinde: "Millet ne ırkî, ne kavmî, ne coğrafi, ne de siyasî bir zümredir...", "...bugünkü duruma göre Türkçülüğün üç mefkûresi olmalıdır. Bunların hakikate en yakın olanı Türkiyeciliktir..." diyor. İkinci mefkûrenin Oğuzculuk, üçüncü ve uzak mefkûrenin de Turancılık yani bütün Türklerin birleşmesi olduğunu düşünüyor.

Ziya Gökalp, memleketimizde modern sosyoloji ilminin kurucusu olarak tanınmış ve Fransız bilgini Emile Durkheim'in prensiplerini uygulamak ve öğretmekle şöhret yapmıştır. Bu, onun bilim tarafıdır.
Tarihe bakışı da bu bütünleyici görüşe uygundur. Türk tarihini Osman Bey'den değil, Milat öncesinden başlatan bu bütünleyici görüşte en önemli özellik, bütün Türk devletlerinin aynı dil ve aynı soydaki insanlar tarafından, aynı görenek ve geleneklerle yaşayan toplumlar tarafından kurulduğu, başka toplumları yönettiği, devlet unvanındaki değişmenin gerçekteki bütünlüğü etkilemeyeceği inancı yatar. Tek aksayan nokta, çağdaş gerçekçiliğe aykırı olarak, artık dil farkları, lehçe farklarını da aşan, töre ve yasaları iyice ayrılmış bu toplumları, tek bayrak altında toplayabilmek düşüncesidir. “Kızıl Elma”, “Yeni Turan” gibi panturanist ülküyü savunan şiirler, bu sebeple, bir sonuç vermemiş, daha doğrusu tek acı son, Enver Paşa'nın Türkistan, çöllerindeki bir ayaklanmaya katılarak öldürülmesi olmuştur.
Gökalp, Mondros mütarekesinden sonra Üçlü Anlaşma Devletlerinin İstanbul'u işgali üzerine İngilizler tarafından Malta'ya sürülüyor (1919-1921).
Malta'da sürgün iken Anadolu'nun elden gitmesi tehlikesini anlamış, realist bir Türkçü olarak, Çoban ile Bülbül'ü yazmıştı.
Çoban dedi: -Ülkeler hep gitse de,
Kopmaz benden Anadolu ülkesi.
Bülbül dedi: -Düşman haset etse de,
İstanbul'da şakıyacak Türk sesi.
Sürgün bitince tekrar Diyarbakır'a dönüyor.
Ünlü düşünür, 1923 yılında, Maarif Vekâleti Telif ve Tercüme Dairesi Reisliği'ne atanarak Ankara'ya gitmiştir.
Gökalp, 1924 yılında, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ikinci seçim devresinde, Diyarbakır mebusu seçildi. Fakat, 48 yaşına rağmen, çok yorgun ve hastaydı. Mebusluk görevi pek az sürdü. Rahatsızlıkları arttı ve tedavi için İstanbul'a geldi. Fransız Hastanesi'ne yatırılan Ziya Gökalp, hekimlerin bütün gayretine rağmen, o yıl, yani 1924'te hayata gözlerini yumdu.
Çemberlitaş'ta, Sultan Mahmut Türbesi etrafındaki kabristanda toprağa verildi. Diyarbakır'da oturduğu ev ise, kendi adına bir müze haline getirildi. Şimdi bu müze Diyarbakır'ı ziyaret edenlerin mutlaka uğradıkları bir fikir ve kültür yuvasıdır.

Ziya Gökalp, bilimsel çalışmalarıyla memlekette az da olsa uyanık bir kuşağın yetişmesine ve kendisinden sonra üniversite eğitimini yürütmesine yol açmıştır. Yeni Mecmua, Türk Yurdu gibi dergilerde yazdığı yazılar onun bir sisteme varma çabasını gösterir. Dilde, ekonomide, güzel sanatlarda, ahlâkta, siyaset ve felsefede Türkü ve Türkçeyi esas alarak kurtuluş yollarını gösterdi.
Ziya Gökalpin çalışmalarının etkisi, on yıl içinde büyük bir sadeleşmeye yönelen dilde görüldü. Sanatta ve edebiyatta görüldü: millî müzik, millî sanat akımları gelişti. Ömer Seyfettin, Halide Edip, Reşat Nuri gibi yazarlar, Yahya Kemal gibi şairler güçlerini onun Türkçülüğün Esasları adlı eserinden almışlardır.
Ziya Gökalp, bunlardan bilhassa Türk Medeniyet Tarihi’ne büyük önem veriyor ve bu eseri, mutlaka bitirmek istiyordu. Fakat tamamlayamadan aramızdan ayrıldı...
Onun yüksek ahlâkını Yakup Kadri Karaosmanoğlu şöyle anlatır:
"Bulutların ve şimşeklerin üstünde berrak sema ile arkadaş olan yüksek tepeler gibi her vakit insan ihtiraslarının üstünde sakin başı, merkez-i umumî azalığında bulunduğu zamanlarda bile bir an gündelik politika adını verdiğimiz sıtmalı dalgalanışların üzerine eğilmedi. Daima yüksek gördü, yüksek düşündü. Her şeyden önce yüksek bir insandı".
Büyük mütefekkirin ölümü ile, Ruşen Eşref Ünaydın'ın dediği gibi: "Mabedimizin üstünde bir meşale söndü, fakat binlerce el o meşaleden kendi meşalesini yaktıktan sonra"!

Elif,sin ve nun

2007-12-09T17:01:00.000-08:00

Kağıtlara gömün beni
Güz kokan aşkın sarı yapraklarına..
.Mürekkep gibi solayım ben de
Nun' un noktasında görün gözlerimi
Sonra bir nokta daha
Bir Elif çekin usulca yanıma-
Göklere çıkarken bende bakışı
-Soluna Sin koyun bir sen taşıyan
Üstünde semanın dümdüz tavanı
Biterken yükselsin duam, çileli gibi uzun
Ahımdan parça misali, bitirsin yemini.
Kağıtlara yazın beni
Ya da sivri uçlardan öylece akıtın
Kazayla mesneviye damlamış gibi.
Yatırın bedenimi mermer maktaya
İster kör, ister en sivri bıçakla
Kazıyın lekemi, açılsın yüreğim
Ne kadar düzeltseniz, her hamle daha boş...
Tam ortamda koskoca çatlak
İncecik kamışın bozulmaz kaderi.
Hazırlayın hüzmeden ipek havluları
Dökün üstüne koyu kan deryası
Batırın, çıkarın, alın fazlasını
Boşalsın çatlağımdan kara alınyazım.
İki kelam bulun birbirinden ırak
Biri Leyla kokulu, öbürü Mecnun
Ben o sülüs hattın kıvrımına vurgun
Meşk edileyim ikisinin tam ortasına
Lamelifler semazen, sayfada dönsün dursun
Doldursun yaprakları hikayesi aşkın
Nakşolurken alem, ben hattatın hatası
Kaydolayım ciltlere; aciz, fakir ve durgun.
Ben dururken bu alemde öylece
Her satırda saf tutsun elif, sin ve nun
Her satırda bir tek, bir sen, bir and-ı nar sana tutkun
Her sayfada bir leke, her sefer daha yorgun.
-Bitmeyen bir hikaye, dönen yaprak ve asır
Asra verilen söz, bir asırda her satır
Bir son ki doğranmış, kalemden satır satır,
Adı semadaki engin nar-ı aşkın
Zikri muammayla dolu, meşketmekse bir kahır.
-Simyası sayfaların, mevsimsiz levha yazdı,
Başka sözler yurtsuz, ben ordayken eskaza.
Hikayeden varolmuş, sarı ve munis kurt
Cennetken gözleri, bakışları cehennem
Ruhum aynalarda hapis cesedim dışarıda
O gözlerde mahpus, şavkı düşmeyen gölgem.
Erittiler zakkumu, meşkettiler laleye
Güllerden akıtıp da kazıdılar şiire Sazlıktan eksildi,
yonga yonga son kalem
Yakıldı bir ateş, bir vakitsiz elveda…
Yongalar ateşte, vedayı etti edâ
Yok oldu bir hattat, var oldu bir son,
Sapsarı sayfalarda, kül oldu solmuş hata.
Yüreğinde defnoldu Elif Sin NunYa Fatih,
kapanmış yollara koştun
Yokken yazıldı kalbine üç harf
Yazıldı ciltlere,
Elif,
Sin
ve Nun.

AraF

2007-12-09T16:57:00.000-08:00

Ruhum burada,
Ne meleklerin büyülü fısıltılarını duyabiliyor,
Ne de erguvani cesetlerin dehşetengiz çığlıklarını.
Çaresi yok,
Daha yaşarken öğretmiştin bana.
Tek yön bir sokaktayım
Beni tam bıraktığın yerde,
Araftayım.

Doğacan Doğan / siyah kahve

Farabi

2007-12-09T16:41:00.000-08:00

FARABi (870-950) Türk-islam düşünürü... İslam disiplini içinde yetişmiş Türk düşünürlerinin en büyüğüdür.Aristoteles mantığına dayanan usçu bir metafizik oluşturmuştur. Amacı, Aristoteles'i, biraz da Plotinos'un yardımıyla, İslam diniyle uzlaştırmaktı... Bununla da yetinmemiş, İslam dinini de bilimle uzlaştırmaya çalışmıştır.Önceleri Türkistan'da kadılık yaptı, sonra kendini büsbütün felsefeye verdi. Anadili olan Türkçe kadar Arapça, Farsça, Süryanice ve Yunanca biliyordu. Aynı zamanda hekim ve müzikçiydi. Yüzden çok kitap yazmış; Aristoteles, Platon, Zenon, Plotinos gibi Yunan düşünürlerini yorumlamış, bunların görüşlerine kendi görüşlerini katmıştır.İbni Sina ve İbni Rüşd, onun manevi öğrencileridir, ama Farabi'nin ünü onlar kadar yayılamamıştır. (Orhan Hançerlioğlu)Farabi'nin felsefesi özetle şudur: İslam felsefesine zihinciliği getirmekle kalmamış, bu felsefenin ilk kez kapılarını açan da kendisi olmuştur. O, metafiziğe mantık yoluyle ulaşmış, İslam diniyle felsefe arasında sıkı bir ilişki kurmuştur. (Cemil Sena)
***
FARABi: "Hiç bir şey kendi kendisinin nedeni olamaz. Çünkü, nedenin kendisi, oluşandan öncedir."
***
"Hiç bir şey kendiliğinden yok olmaz, böyle olsaydı, var olmazdı."
***
"Erdemlerin en büyüğü bilimdir."
***
"İnsan, bazen bir tesadüfle güzel işler yapar. Bazen de bu güzel işleri isteyerek değil, herhangi bir baskı altında yapmış olur. Böyle yapılan işler, mutluluk getirmez."
***
El-Farabi'nin Hayatı, Felsefi ve Sosyo-Politik Görüşleri: Ebu Nasır Muhammed bin Muhammed bin Tarhan bin Uzlug El-Farabi (879-950) (batıda Alpharabus), Sır-ı Derya’da Faraba şehrinde doğdu. Aristo’nun derin bilgiç çalışmacısı, matematikçi ve doktor olarak ün kazandı. Aristo’nun ve yeni platoncuların çalışmalarının Suriye’li çevirmen ve yorumcularıyla daha yakından tanışmak için Bağdat, Şam, Harran ve Halep’i ziyaret etti.
Yakın ve ortadoğunun ilerici düşünürleri, Aristo’ya büyük bir saygı ile davrandılar. İslâm skolastiği, büyük Yunan filozoflarının metinlerini yanlış anladı. Öyle ki yeni platoncuların ruhunda, yalnızca mantık yorumlandı. Bartold şöyle yazar : “Platon ve Aristo’nun öğretisi (yeni platonculukta sonraki gelişmesiyle) açık fark tamamen oluşmadı; Aristo tarafından gerçekte Platon’un öğretisini tekrar eden teoloji yazıldı.”
El-Farabi, gerçek Aristo’yu tanıdı ve felsefenin gelişme yolunu aristotelesçilik tarafına çevirmeyi amaç edindi. Onun çeşitli yorumcular tarafından ileri sürülen mistik katmanlardan Yunan düşünürlerin öğretisini serbest bırakmayı başardığını söylemek gerekir. Ona henüz hayattayken ortadoğuda “İkinci Aristo” adını vermeleri bir tesadüf değildir.
El-Farabi’nin mirası son derece büyük ve çeşitliydi. O zamanlar tanınmış bütün bilimadamlarının yanısıra ahlâk, politika, psikoloji, doğa ve müziği öğrendi. Ama ilk sırada felsefe ve özellikle mantık vardı. Onun mantık alanındaki çalışmaları, kendisine yakındoğunun bütün ülkelerinde geniş bir ün kazandırdı.
El-Farabi, henüz bazılarını tanıdığımız doğa bilimleri ve felsefe tarihi alanında yaklaşık 100 eser yazdı. Felsefi çalışmalarının önemli bir kısmı, Aristo felsefesinin öğrenimiyle bağlantılıdır. Yeni platoncu Porfiri’nin “İsagog”unun yorumu da ona aittir. Bütün bu çalışmalar, El-Farabi’nin dikkatini Platon ve yeni platoncuların idealizmine değil, Aristo’nun ansiklopedik mirasına ayırmasıyla oluşur.
Ama El-Farabi’nin hareketleri, yalnızca yorumla sınırlanmadı; çok sayıda orijinal çalışmalar da yaptı. En ünlüsü, onun öğretisinin bütün özünü kısa bir biçimde anlatan “Aklın İnci Tanesi” adlı küçük tezidir. Platon’un devlet hakkındaki çalışmalarını etkisiz kılmayan “Namuslu Şehrin Yerlilerinin Görüşleri” adlı tezi de büyük ilgi uyandırır. Bunda yazar, devletin oluşumu ve sosyal eşitsizliğin nedenleri gibi önemli sorulara cevap vermeye çalışır.
“Cevher”, “Zaman”, “Boşluk”, “Platon ve Aristo Felsefesinin Tekliği” tezleri de ona aittir. “Galenos’a Karşı” ve “İon İelopeneski’ye Karşı” adlı eserlerinde Galenos ve İon’u eleştirerek ve Aristo’yu savundu.
El-Farabi, “Gökyüzünün Hareketi” adlı çalışmasını ve psikoloji alanında “Ruh Hakkında”, “Ruhun Gücü Hakkında”, “Çokluk ve Teklik Hakkında”, “Akıl ve Bilinç” tezlerini de yazdı. Bu eserlerin bir kısmı Latince’ye çevrildi ve XVII. yy.a kadar geldi. El-Farabi, yakındoğuda ünlü olan müzik eserleri de verdi.
El-Farabi’nin felsefi görüşlerinin analizi için, onun biliminin bölümlerini incelemek gerekir. El-Farabi şöyle yazar : “Bütün bilimlerin başı olarak eşyalara isim veren, yani cevher kazandıran dilbiliminin olduğunu iddia ediyorum. İkinci bilim gramerdir : O, belirtilen eşyalara nasıl isim verileceğini, konuşma ve sözün nasıl oluşacağını, cevher durumunun ve bu sonuçtan çıkan aksanın nasıl ifade edileceğini öğretir. Üçüncü bilim mantıktır : O, mantık figürlerine göre bilinmeyeni bilmemiz ve neyin gerçek, neyin yalan olduğunu anlamamız sayesinde onlardan yargı çıkarmak için hikâye cümlelerinin nasıl kullanılacağını öğretir. Dördüncü bilim şiirdir.” Sonra El-Farabi öğretim bilimlerini sayar :
“a) Sayı bilimleri (teorik ve pratik),Geometri,Seyir bilimi,Astroloji,Ağırlık bilimi
Beşinci bilim, fiziksel cisimler ve olayların (fiziksel cisimler gök, toprak ve onların arasında bitkiler ve hayvanlardır) bilimi olan fiziktir. Onda doğal ahengini sürdüren 7 kısım vardır : Gök, toprak, ölüm, mineraller, bitkiler, hayvanlar ve ruh. Altıncı bilim, üç kısımdan oluşan metafiziktir :
Gerçek eşyalarla oluşan gerçek dünyanın incelenmesi,Özel teorik bilimlerde kanıt prensiplerinin incelenmesi,Cisimden oluşmayan ve cisimde son bulmayan gerçek nesnelerin incelenmesi.
Yedinci bilim, çeşitli hareket tiplerini ve insan isteklerinin hareketlerini, hareketi oluşturan ve gelenekleri kullanan belirli amaçları inceleyen devlet bilimidir. Bu bilim iki kısımdan oluşur :
a) Mutluluğun belirlenmesi,b) Karakter özelliklerinin, hayat ve hareket yapısının belirlenmesi.
Sekizinci bilim Müslümanlık hakkı ve dokuzuncu bilim de ilahiyattır.”
El-Farabi’nin ileri sürdüğü bilimlerin sınıflandırılması, Aristo’nun incelediği tarzın aynısıdır. Aristo’nun bilim sınıflandırmasını güçlü bir şekilde destekleyen El-Farabi, tarihi duruma göre Müslümanlık ve ilahiyat bilimlerini içine alır. Bu, en şiddetli fikir savaşı halini alanların çevresinde felsefi problemler içinde, Yunan okullarında doğa bilimleri örneğinde temelde çözümlenen, yakın ve ortadoğu ülkelerinde de İslâm dinine göre çözümlenen tek ve genel problem olmasıyla açıklanır.
Filozoflar, o zamanlar Allah’ın doğayı, nitelikleri ve onun hayat ilişkisi hakkında sert bir şekilde tartışıyorlardı. El-Farabi, bu konuda hangi durumu tutuyordu?
El-Farabi, her varlığı iki tipe ayırmıştır. Şöyle yazar : “Varlıklar, iki tipten oluşur. Birinci tipe, varlıkları gereksiz olmayan özden çıkan maddeler aittir. Bu tip maddeler «olası gerçek» adını alırlar. Diğer tipe, daima ve gerekli varlıkları ortaya çıkan özden oluşan maddeler aittir. Bu tip maddeler «gerekli gerçek» adını alır.” Olası gerçek nedir?
El-Farabi, var olmak için neden olması gerektiğini; eğer bir şey var olacaksa, kesinlikle diğerinin yardımıyla olacağını söyler. Işık, gerçekte sadece güneş olduğunda var olur. O, güneş varsa var olabilir, ama kendi doğasında gerekli varlık olmaz. Eğer güneş varsa, o zaman ışık kesinlikle var olur. Bu olası varlık, birinci nedenin varlığını gösterir, zira olası maddeler sürekli zorunluluğa, yani birinci varlığa gelir. Demek ki olası maddelerin amacı, sanki uzak değilmiş de, ona varlık verene gerekliymiş gibidir. Çünkü maddeler, kendi kendine varlık veremez; onlar için sürekli onlara varlık veren kesin bir varlık olmalıdır.
El-Farabi mutlak varlıktan ne anlıyordu? Filozof şöyle cevap verir : “Doğasıyla belirtilen varlık, eğer var olmayan olarak farzedilirse, bu soyuttur. Onun varlığı, onun dışında olamaz. O, maddelerin varlığı için birinci neden olur.”
El-Farabi, mutlak varlıktan soyut varlık, yani nedensiz varlık, her tür eksiklikten özgür, en değerli ve en eski varlık, her tür madde ve biçimden bağımsız olarak tanımladığı Allah’ı anlıyordu. “O, sentezle olmaz. Allah tektir ve O’nun ortağı yoktur. Eğer tek olmasaydı, o zaman diğerleri hayatın mükemmelliğinde ona benzerlerdi; ama bu mümkün değil; O, bir yönden farklıdır. Bu bakımdan onlardan her biri diğerinden farklıdır, onların varlığının parçasını oluşturur, öyle ki onlarda genel olan diğerinde özeldir. O zaman parça (sentez) birliği olurdu, bu da imkânsızdır. Allah sadece olur, onu belirlemek (sınırlamak) mümkün değildir, zira belirleme sentezdir.” Allah, El-Farabi’ye göre yarattığı dünyadan uzaktır. El-Farabi, Aristo’nun, Allah’ın kendi varlığı dışında kalan ayrıntılarını bilmediği düşüncesini benimsedi.
Bu şekilde felsefenin genel sorununu ideolojik ve teolojik ruh içinde çözen El-Farabi, sonradan çözümünü ilk baştaki kararında değişiklik yapan ve idealist karardan ayrılan, teolojik katmanlar kütlesi arasında materyalist fikirlerini gerçekleştiren kayıtlar ve yorumlarla donattı.
El-Farabi, bütün hayat sistemini Yunanistan’ın eski filozoflarının benimsediği teoriye uygun olarak kurar. Hayat, birbirini tamamlayan, yıldızların gösterdiğinden daha uzak karesel biçimli gökyüzünün bileşimidir. Geri kalan gök yüzlerinden her biri, gezegenlerden birini içine alır. Dünyanın sekiz gökyüzünün hepsi merkezindedir. El-Farabi, bu sisteme hareketsiz yıldızların gökyüzünde yayılan gökyüzünü ekledi ve ona ilk gökyüzü dedi. Aristo, göğün hareket nedeninin Tanrı olduğunu söylüyordu. “Her gökyüzü akla, her hareketsiz gezegen de akıllı ruha sahiptir.”
El-Farabi, gök yüzlerinin hepsini, onların hareket etmesini düzenleyen bir ruhu olduğunu sanıyordu. Bu ruhlar, gücünü göğün aklından alır, zira bütün akıllar, güçlerini hareketin ilk uyarıcısından alırlar. El-Farabi şöyle der : “Daha gökyüzünün ve yıldızların hareketinde herhangi bir rol oynamayan onuncu hareket bilinci vardır. Hareket bilinci, ayın yörüngesinde bulunan, yani varlık ve yokluk dünyasının yörüngesinde olan dünya anlamına gelir. Bu bilinç bir taraftan dünya ruhlarının varlık nedeni, diğer taraftan dört temel elementin (yani suyun, havanın, ateşin ve toprağın) gökyüzü yardımıyla varlık nedeni olur. Gökyüzünün hareketinden ve onlardan birinin diğeriyle ilişkisinden çeşitli oranlarda ve karakter bakımından çeşitli hareketlerle karışan dört element ve sonuçta beden oluşur. Dört elementten oluşan beden, onun tarafından hareket yeteneği veren sıcak ve soğuk gücüne, bir de onun tarafından hareketi kavrama yeteneği veren nemlilik ve kuruluk gücüne sahiptir.”
El-Farabi’ye göre bütün beden, ilk madde ve biçimden oluşur. Biçimin temeli, biçimi taşıması için yaratılan maddedir. Madde, değişim ve gelişimi içinde ilk nedenden bağımsız ve sonsuzdur. Burada El-Farabi, Aristo’nun ebedi dünya teorisini izlemiştir. Ama İslâm dogmasının sınırlarını aşmamak için, Aristo’nun dünyanın ebediliği teorisini, dünyanın yaratılması dini öğretisiyle uzlaştırmayı denemiştir.
El-Farabi’ye göre dünya, gerekli bir sıra halinde basamaklar yoluyla biçim ve maddenin oluştuğu ilahi bir yerdir. El-Farabi, Tanrı’yı doğanın kendi kendine, onun süreçlerinin ise karakter bakımından doğal olduğunun altını çizerek ilk nedenden dünya yapısı olarak farzeder. Maddenin, biçiminin değişmesine rağmen sürekli bir temeli olduğunu söyler.
Bu şekilde El-Farabi’nin felsefesinin başlangıç prensipleri, doğa olaylarının açıklanmasında acıyı ve Tanrı’nın mutlak kudretini dogmatik olarak örnek göstermekten ileri gitmeyen İslâm skolastiğine karşı yönelmiştir.
Dünya, El-Farabi’ye göre maddi cisimlerden oluşur : Ateş, su, toprak ve onlarla aynı türden buhar, alev, taşlar ve onlarla aynı tür cisimler, bitkiler, hayvanlar. Akıldan yoksun ve akıllı canlılara doğal cisimler adını verir.
El-Farabi’ye göre ilk elementlerin çeşitli karışımları, evreni biçimlendirir. El-Farabi şöyle der : “Bu şekilde gök cisimlerinin hareketi, bu oluşumların birbirine etkisiyle birleşir ve bu birleşimden büyük diğer karışımların ve birleşimlerin çokluğu ortaya çıkar. Bu karışımların her tipinde çok sayıda bireysel cisim oluşur. Gök alanı altında bulunan doğal cisimlerin varlığının nedenleri bunlardır.”
El-Farabi, bütün doğa olaylarını, doğa kanunlarından yola çıkarak açıklamaya çalışır. Şöyle yazar : “Bütün gök cisimleri, özellikle harekete geçmeleri sayesinde genel bir doğaya sahiptirler.”
Bilimadamı, bütün doğa olaylarının nedenlerini gök cisimlerinin yer değiştirmelerinde arayan astrologları eleştirir. Sanki bazı yıldızların mutluluk, diğerlerinin de mutsuzluk getirdiği düşüncesini yanlış sayar. Gökyüzünün doğası her yerde ayrıdır. Onun fikrine göre sadece astronomi ve matematik gerçek bilgiler verir. El-Farabi, Aristo’nun “Ahlâk” eserinin yorumunda en yüksek yararın, sadece bizim dünyamızda olduğunu yazar.
El-Farabi’nin akıl öğretisi büyük ilgi çeker. “Akla Dair” adlı tezinde, ilahiyatın rasyonalist ruhunun oluşumu olarak insan aklını inceler. “Ruh sadece o zamana kadar ihtimal durumunda olan harekete yönelir, sonuncu ise gerçeğin varlığında oluşur. İhtimalin gerçeğe bağımlılığı, insan aklının özünü karakterize eder.” Bu durum, El-Farabi’yi faal insan aklını insanın sağlıklı düşünceye sahip olması ve aklını iyiyi kötüden ayırmak için kullanmasına göre kavramaya götürür.
El-Farabi şöyle yazar : “Eğer insan, teorik düşünce yeteneğinin sonucuyla mutluluğu kavrasaydı, önüne belli bir amaç koyar, hırsı doğuran gücünün etkisi altında ve düşünce yeteneğinin sonucuyla, tasavvur ve duygu gücünün sonucuyla yeterlilik için gerekeni yapar, sonra da hırsı doğuran, gücünü yöneten organlarının sonucuyla bu hareketleri gerçekleştirdi. O zaman insanın bütün hareketleri erdemli, ve harikulâde olacaktır.”
El-Farabi, kavrama teorisi sorunlarıyla da uğraşıyordu. Bilimin, dünyayı kavrama aracı görevi yaptığını söyler. Bilimleri, teorik ve pratik olarak ayırır. Teorik olanlar mantık, doğa bilimleri, metafizik; pratik olanlar da ahlâk ve politikadır. Bilim üç temel elementi içerir : Tam konu, inanılır gerçekler ve kanıt. Bunlar, üç kaynağa sahiptir : Duyu, akıl organları ve akıl olgunluğu. Duyu ve akıl organları yardımıyla dolaysız bir kavramaya erişilir. Akıl olgunluğu ise, cisimlerin temelini korumaya imkân verir. Onun fikrine göre gerçek bilim, akıl olgunluğunda kurulur.
El-Farabi, mantıkta gerçeği yalandan ayırmak için gereken silahı gördü. Mantık öğrenimini bu nedenle son derece değerli sayıyordu. “Mantık, aklın temelidir; çünkü inanç yolunda gider ve hatalardan sakınır. Mantık, sentaksın dile ait olduğu gibi akla aittir.”
Mantık, El-Farabi’ye göre gerçekle ilişkisine bağlı olarak iki kısma ayrılır. Birinci kısım kavrama ve belirleme teorisini içerir, ikinci ise hüküm, sonuç ve kanıt teorisidir.
Gerçek hükümler için temel olmak üzere bilimadamı, belirli bir durumdan sonuç ve kanıt süreci yoluyla geçmenin gerekli olduğunu söyler. Mantığın amacı, kanıtları öğrenmektir; çünkü kanıt, gerekli bilgiye ulaştırır. El-Farabi, “kanıt teorisinde gerçek için bilime doğru yolu gösteren mantığın metodolojisi” der.
El-Farabi, mantığın en yüksek prensibi olarak karşıtlık kanununu gösteriyordu. Bu kanuna göre her durumun adalet ve gerekliliğinin ve aynı zamanda karşıt adaletsizlik ve imkânsızlığının bir algılama parçasında açık olduğunu söyler. El-Farabi’ye göre “tek ve aynı madde var olmaz ve tek aynı zamanda var olmaz”. Sonraki bütün bilimlerin öğrenimi ve doğru düşünmesine yardım eden bilim olarak mantığa ve bu arada felsefeye bakış, o dönem için cesur ve ilerici sayılırdı.
El-Farabi’nin kavrayış teorisiyle ruh öğretisi psikolojisi, sarsılmaz olarak birbirine bağlıdır. Düşünürün açık materyalist durumları, idealist ve teolojik görüşleriyle birleşir.
Ruh hakkındaki fikirlerinde El-Farabi, idealist ve materyalist bakış açısına, bilimsel ve dini olarak sorunların çözümüne tercih yaparak doğrudan karşıt fikirleri birleştirir. Gökyüzü ve dünya, El-Farabi’ye göre çeşitli ruhlara sahiptir. Yıldızlardan her biri, kendi ruhuna sahiptir. Ayrıca ruh; hayvanlara, bitkilere ve insana özgüdür.
İnsan ruhunu belirleyen El-Farabi şöyle yazar : “İnsan, bütün hayvanlardan farklı özellikleriyle ayrılır; çünkü onda gücü ortaya çıkaran, madde organları yoluyla hareket eden bir ruh ve bunun dışında madde organları olmadan hareket eden bir güç vardır; bu güç akıldır. Yukarıda belirtilen güçlere, onlardan her biri için görev gücü olan beslenme, büyüme ve çoğalma gücü dahildir. Kavrama güçlerine dış güçler ve iç duygu, özellikle hayâl gücü, tahmin gücü, hafıza gücü, düşünce gücü ve vücudu harekete geçiren hareket güçleri, ihtiras ve nefret dahildir. Saydığımız bu güçlerden her biri belli bir organ yardımıyla hareket eder, aksi takdirde iş olmaz. Bu güçlerden biri bile maddeden ayrı gerçekleşmez”.
Burada El-Farabi, ruhun kavrama ve gelişimini maddenin hareketiyle şartlandıran materyalist bir pozisyondadır. İlk olarak ruhu ve önceki bedeni ortaya koyduğunda, Platon’un da bu konuda yazdığını sanarak Platon’un ruh öğretisine karşı çıkar. El-Farabi şöyle yazar : “Ruh, Platon’un iddia ettiği gibi bedenden önce oluşmaz.” Platon’un öğretisine karşı eski düşünürlerden Stoy, Zenon, Hrizip’in bilindiği gibi ruhun bedeni sevmediğini ve öbür dünyada bir yerde doğana kadar haberi olmadığını, aynı zamanda bedenle doğduğunu saydıklarını ileri sürer. Bu nedenle El-Farabi, ruhun iki duruma sahip olamayacağını ve bir bedenden diğerine geçemeyeceğini düşünür. El-Farabi şöyle yazar : “Ruh, ruhun geçiş öğretisi taraftarlarının desteklediği gibi bir bedenden diğerine geçemez.”
El-Farabi’nin ruh öğretisinin belirli durumu, ölümden sonra ruhun kaderi sorunudur. Bu sorun, ortaçağ döneminde en keskin sorundu; onun çevresinde sert tartışmalar yürütülmüştür. Bu soruna felsefi yaklaşım ve İslâm’ın dogmatik hedefleri arasında manevra yapan El-Farabi, idealizm ve materyalizm arasında tereddüt etti. Ancak sonuçta bu konuda materyalist pozisyonda kaldı.
Bu konuda büyük Arap ortaçağ düşünürleri İbn-i Tufeyl ve İbn-i Rüşd’ün söyledikleri en değerlileri olmaktadır.
İbn-i Tufeyl “Hayy ibn-i Yekzan”ın önsözünde şöyle der : “Ebu Nasır’ın bize ulaşan yazıların büyük kısmı mantık hakkında; felsefeye değinen eserlerinde şüpheli yerleri çok. «Mükemmel Topluluk» eserinde kötülerin ruhunun daima ölümünden sonra sonsuz karanlıklarda olacağını iddia ediyor; sonra açıkça politikada onların kurulduğu ve var olmayan duruma geçtiğini, sadece iyi ve mükemmel ruhların ebedi olduğunu gösteriyor. Ahlâk yorumunda insan mutluluğunun bazı tasvirlerini verir, sadece bu hayatta ve bu yerleşimde gösterir; sonra bundan dolayı daha birkaç söz ve düşünceler ekler : «Bundan bahseden bütün diğerleri, eskilerin uydurmalarıdır». Daha sonra iğrenç fikirleri ve sözde kavrama gücüyle olan ve ona felsefeyi üstün tutan, maddeye erişen, bize gereksiz şeyler verenleri destekleyen egemenliği gösterir.”
İbn-i Rüşd “Materyalist Bilinç ve Gerçek Bilinçle Bağlantısı” adlı tezinde, El-Farabi’nin ruhun ölümsüzlüğü reddettiğini ve insanın azami mutluluğa teorik bilimi bilme ve anlama yardımıyla erişebileceğini yazar. Ancak insanın maddeden ayrı öz olmasını savunan her şey, masal tipinden daha fazla bir şey değildir.
Bu şekilde El-Farabi’ye göre ruh, vücudun önünde meydana gelmez, onunla aynı zamanda ortaya çıkar ve yok olur.
El-Farabi’nin öğretisinin önemli bir kısmı da, onun, ruhun maddenin gelişim düzeyine karşılıklı bağımlılığı düşüncesidir. Ona göre hayatın ilk aşamalarında madde, ruhun bitkisel ve hayvansal daha az mükemmel biçimlerinin taşıyıcısıdır. Sadece maddenin gelişiminin sonraki aşamalarında akıllı ruhun taşıyıcısı olur. El-Farabi’ye göre akıllı ruh, sadece insana özgüdür. İnsan, hayvanlardan ayrı olarak ayırıcı niteliklere sahiptir; onda ruh vardır, ondan da vücut organları yardımıyla hareketi oluşturan güç çıkar. Ama El-Farabi, insanda vücut organları yardımıyla hareket edenden daha fazla hiçbir şey olmadığını, bu gücün de akıl olduğunu söyler.
Aristo’dan sora El-Farabi, akıl gücünün iki kısmı olduğunu söyler : “İnsanın bilgiye hakim olabilmesi yoluyla teorik ve insanın meslek ve zanaatlara hakim olması yoluyla pratik akıl gücü.” Bu şekilde akıllı ruhun temel fonksiyonu, El-Farabi’ye göre dünya anlayışı olur. Ancak insanın aklı, organların duyguları göstermesinin temelinde maddeyi kavrar ve kendi içeriğini tamamlar.
El-Farabi, insanın bütün hareketlerinin akıl ve yapıcı aktif faaliyetle yönetildiğini söyler. Bu nedenle ne cenneti ne de cehennemi kabul eder. İnsanı hareketiyle bağlayan bilimadamı, inancın temel durumlarını şüphe altına koydu ve doğa bilimlerine, felsefeye hakettiği yeri verdi. El-Farabi, inancı bilgiden ayırmadan insan sürecinin mümkün olmadığını sezdi. Yalnız bu, onun bilimsel bilgileri ve insanın biçimlenmesinde felsefeyi önceden sezerek çağdaşlarından daha yüksekte olduğunu gösterir.
Diğer eski filozoflar gibi El-Farabi de, felsefeyi beşeri bilimlerin bütün taraflarını kuşatan tek bir bilim sanıyordu. Bu nedenle ahlâk ve politika kitaplarında mantık, psikoloji, metafizik ve fizik bölümlerine rastlanır. Ama bundan açıkça görülüyor ki politik öğreti hakim durumdadır. El-Farabi’nin temel eserleri “Namuslu Şehrin Yerlilerinin Görüşleri” adlı tezi, “Politikaya Dair”, “Devlet politikası”, “Mutluluğa Erişme” ve “Mutluluğa İnananlara Yol Gösteren” adlı tezidir.
El-Farabi, ahlâk alanında birçok eser yazdı; fakat bunların çoğu kayboldu. Onun dediğine göre, mantığın insan anlayış prensiplerini açıklamasına uygun olarak ahlâk, insan hareketinin temel kurallarına sahip olmalıdır. Teologlardan ayrı olarak El-Farabi, sadece insan aklının neyin iyi neyin kötü olduğuna karar verdiğini iddia eder. Bilimadamı, insan aklının önemli yeteneklerinden biri olarak önseziden söz eder. Ama doğru bir şekilde önceden sezmek için, öncelikle bilimsel bilgilere sahip olmak gerektiğine, çünkü kehanetin doğuştan bir hediye ve mistik içgüdü olmadığına dikkat çeker.
El-Farabi, ahlâkın başlıca amacı olarak Platon’un cumhuriyetinde anladığı mutluluğa erişme yolunu öğrenmek sayıyordu. “Mutluluğa İnananlara Yol Gösteren” adlı tezi de, mutluluğun insan isteklerinin son amacı olduğunu yazar. İnsanın heveslendiği her şey iyi ve azami derecede mükemmeldir. Mutluluk, yüksek bir yarara sahiptir; insan ne kadar bu yarara erişmek isterse (özündeki güçte), bu mutluluk da o kadar tam olacaktır.
El-Farabi, insan hareketlerinde ne övgü ne de sitem görevi yapan bir sistemin bulunduğunu söyler. Mutluluk denen şeye, iyi ve övülecek hareketler yaparak erişilebilir. İnsan iyi harekette özgürdür. Bu, yeteneğe dönüşebilen potansiyel bir ayırıcı niteliktir.
El-Farabi, övülecek huyların ve ayıplamaya değer huyların kazanıldığını pratikte öğretir. İnsanda övülecek huylar olmayabilir, ama onları alışkanlık yardımıyla taşıma durumundadır. İyi hareket orta derecede bir harekettir, zira ruha ve vücuda ölçüsüzce zarar verir. Ama orta derecede hareket bilgisine nasıl ulaşılır?
El-Farabi “hareketin zamanını, hareketin yerini hesaba katmak, hareketi gerçekleştiren kişiliği, onun amaçlarını, niyetini dikkate almak, bütün bu şartlarla birleşimde araç ve hareketi kullanmak” gerektiğini söyler. Övülecek hareketleri gerçekleştirmeye uygun en önemli spesifik nitelikler, sert bir kararlılık ve doğru belirlemedir. Doğru belirleme, insanın algılayabileceği bilgiyi verir. Algılayabilirlik iki kategoriye ayrılır :
Kendi doğasında algılanabilir, ama gerçekleşmez; örneğin dünyanın sadece Allah tarafından yaratıldığı,Algılanabilir ve gerçekleşebilir; örneğin aileye itaatın iyi olduğunun bilinmesi.
Bu iki bilgi tipi (teorik ve pratik), insanın mutluluğa erişmesi yoluyla felsefeyi oluşturur.
“Mutluluğa Erişme” kitabında El-Farabi, insan davranışlarının dört kategorisinden söz eder : Teorik yeterlilik, entellektüel yeterlilik, ahlâki yeterlilik ve pratik uğraşı.
El-Farabi, en baştan beri insana gelen, onun nasıl ve nereden aldığını hissetmediği ve bilmediği şeyler arasındaki bilgiye teorik yeterlilik der. Bunlar ilk bilgiler, yani algının ilk temelidir. Ama onların içinde düşünme, araştırma ve öğrenme yoluyla oluşan bilgiler de vardır. Bu son bilgilerin temeli mantık olur.
Bütün varlıkların çok çeşitliliğinin temelinde, El-Farabi’ye göre sayı ve ölçü kategorisini kapsayan öğretici bilimi öğrenen ölçü ve sayılar yatar. Buna seyir bilimleri, hareketli kütleler, gök cisimleri, müzik, ağırlıklı uyum yeteneği bilimleri yakındır. Ondan sonra fizik, yani maddeleri oluşturan, cisme özgü, dünyadan ve eşyadan ibaret, çeşitli cisimlerde yerleşen cisim bilimi yer alır. Bir de iki bilim arasında orta derecede bilim vardır : Fizik ve metafizik; bunlar ruhu, aklı ve algıyı inceler.
El-Farabi’ye göre insan, başka insanın yardımı olmadan, yalnızlık içinde bütün mükemmelliklere erişemez; insan, diğer insanlarla komşuluğa ve birliğe gerek duyar. El-Farabi, insanı beşeri ve toplumsal bir canlı olarak tanımlar.
El-Farabi, asıl amaçlar içinde en yararlı olanları inceleme imkânı veren şeylere entellektüel meziyetler diyordu. Entellektüel devlet meziyeti, temel kanunları belirlemeye yetenekli olmaya en yakındır. Entellektüel meziyetler, teorik meziyetlerden ayrılmaz. Ahlâki meziyetler, iyiye heves amacına sahip olan şeyleri içerir. Bu meziyetler, entellektüel meziyetlerden sonra oluşur.
Pratik meziyetler ve pratik bilimlerde kastedilen, El-Farabi’nin düşüncesine göre ona iki yolla gelebilir : Onlardan biri inandırıcı düşünceler ve uyarıcı düşüncelerde son bulur; ikinci yol ise zorlama yoludur.
“Namuslu Şehrin Yerlilerinin Görüşleri” ve “Devlet Politikası” eserlerinde El-Farabi, ortaçağ yakın ve ortadoğusunda ilk olarak felsefe yardımıyla sosyal karşıtlıkların kemirdiği feodal toplumun politik ve ahlâki durumunu düşünmeye çalışır. İnsanların son amacı olarak namuslu işler yardımıyla mutluluk meziyetini sayıyordu. Ama namuslu insan, diğer insanlarla ortak olmadan yalnızlık içinde oluşamaz. Diğer insanlarla heves ettiği ilişkide bulunması, her insanın doğuştan özelliği olur. Her insan, bu mükemmelliğe erişmek için diğer insanların komşuluğuna ve onlarla birliğe gerek duyar. Bu nedenle insan, onun karşılıklı işbirliğiyle birleşen özel ve doğal özelliklerini oluşturması için mükemmelliğe erişebilir.
El-Farabi şöyle der : “Her insanın kendi varlığı ve en yüksek mükemmelliğe erişmesi için yalnızlığına neden olmayacak ve isteklerini denediği toplumdan ayrı olarak ona erişen her insanın topluluğunda gerek duyduğu erişme için pek çok şeye gerek duyar. Bu bakımdan her insan diğeriyle ilişkisi bakımından tam olarak böyle bir durumdadır. İşte bu nedenle onun varlığı için gerekli payı herkesin diğerine verdiği, insanların birbirine yardım birliği yoluyla insan doğasında ayırdığı mükemmelliğe erişebilir. Bu, toplumun bütün üyelerinin faaliyeti toplu olarak onlardan her birine varlığa ve mükkemmelliğe erişmesi için gerekli her şeyi verir. İşte bu nedenle insan bireyleri çoğaldılar ve yerleşim bölgeleri oluşturdular. Sonuçta insan toplumları ortaya çıktı. Bazıları tam bir toplum, diğerleri ise tam olmayan toplumları oluşturur. Bu bakımdan tüm toplumlar üç tipten oluşur : Büyük, orta ve küçük.” Bu şekilde insanların birliği bütün değil, orta olur. Hayatta, mutluluğun oluşmasından mükemmelliğe erişme amacı oluşur.
El-Farabi, insan toplumlarının birbirinden ayrılabileceğini anlamıştır. Onların arasında tam ve tam olmayanlar vardır. Tam toplumların üçü bilinir : Büyük, orta ve küçük. Büyük toplum, “toprağa yerleşen bütün insanların toplumunun bütünü”, orta toplum “herhangi bir halktan oluşan toplum”, küçük toplum ise “herhangi bir halkın yerleştiği yerlerde herhangi bir şehrin yerlilerinden oluşan toplum”dur.
El-Farabi, o dönemde kabul edilen insanların idealist hayat çeşitliliği yorumundan uzaklaşmaya çalıştı. “Devlet Politikası”nda halkın iki doğal gruba ayrıldığını yazar : “Doğal kurallar ve doğal özellikler, bir üçüncü şey de dildir”. Doğal kural ve özellikler, onun fikrine göre, halklarda herhangi bir coğrafi çevrenin etkisi altında ortaya çıkar. El-Farabi’nin bu düşünceleri, bilindiği gibi El-Farabi’nin güçlü etkisi altında olan filozof ve sosyolog İbn-i Haldun tarafından derinleştirilerek geliştirildi.
Toplumsal birliklerin çeşitli tiplerini ve halklar arasındaki çeşitliliği inceleyen El-Farabi, toplum yapısını da ayrıntılı olarak temellendirir. Toplum, ona göre namuslu ve namussuz olarak ayrılan çeşitli gruplardan oluşur. En iyi grup, namuslu şehirdir (gruplar “şehir” olarak adlandırılmaktadır).
El-Farabi, hayat biçimini ve çağdaş toplumun çeşitli sosyal tabakalarının hareketlerini ayrıntılı olarak analiz eder. Onun düşüncesine göre namuslu şehir olan sosyal feodal devlet yapısı yönünde sempatisi vardır. Ancak tedbirli bir düşünür olarak, çağdaş devlet yapısının içinde emek yığınlarının yaşadığı bağımsız şehre bağlı olduğunu anlıyordu.
Değişim şehrinin sakinleri, kâr ve zenginlik için birlik amacındadır. Onlar, bu zenginlikten başka bir şey için yararlanmazlar; ama zenginlik, kendi kendine hayatlarının amacı olur. El-Farabi, bu şehirde yağma ve hile olmadan davranılmadığını niteler. Şehrin sakinleri tüccarlar, tefeciler ve satıcılardır. Bunlar üretim işiyle uğraşmazlar, dolaylı üreticilerin emek ürününün alım ve satımını yaparak yaşarlar.
El-Farabi’nin eleştiriye uğrattığı şehirler içine “alçaklık ve mutsuzluk” şehirleri de dahildir. “Alçaklık ve mutsuzluk şehrinin sakinlerinin yerine duygu ve hayâl güçlerini harekete geçiren zevklere ve neşe uyandırmaya heveslendikleri ve bütün tip ve oluşumlarında eğlenceyle teselli buldukları insanlar olduğunu yazar.
El-Farabi, parazit hayat biçimi getiren, sarhoşluk, işsizlik ve zevklere teslim olan feodal toplum temsilcilerinin kusurlarını ortaya çıkarır. El-Farabi’nin sempatisi, “gerekli şehir” yönündedir. O, bu şehrin sakinlerine acımasına rağmen onları, gerekli ve gereksiz şeylerden kurtarmanın köklü yollarını gösterememiştir.
Çağdaş toplumun tabakalarını ayıplayan El-Farabi, “yönetim hırsı olan şehirde onların okuması, yemesi, ün kazanması, söz ve işle yabancıların ve diğerlerinin önünde görkem ve parıltıya erişmesi için birbirine yardım etmeye hevesli sakinlerin şehri olduğu”nu, onların “bunu yapmaya çalıştıkları ölçüde bu başarıya erişecekleri”ni yazar.
Hakimiyetsever şehir, diğerlerinin onlara boyun eğmesi, onların ise hiçkimseye boyun eğmemesine heveslenen şehirdir; onların gücü, sadece zaferi elde edecek mutluluğa erişmeye yönelmiştir. Şehvetperest şehir, sakinlerinin hepsinin istediklerini özgürce yapabildiği, ihtiraslarını hiçbir şeyle frenlemedikleri şehirdir. Cahil şehirlerin efendileri, bu şehirler gibidir. Hepsi şehri yönetme işini, kendi tutku ve eğilimlerinden memnuniyet duymak için yaparlar. Cahil şehirlerin sakinlerinin uğraşıları, onların hayatının amacı olarak incelenebilir ve bizi yükseğe çıkaran her şeyi oluşturur.
El-Farabi; yolunu sapıtmış, doğru yoldan çıkan şehre karşı gelir. “Yolunu sapıtmış şehir, bu hayattan sonra mutluluk olacağına inanan şehirdir. Ama onun düşüncelerinin değiştiğini, onun şimdi büyük ve üstün güçlü Allah’a, ikinci oluşumlara ve din için görev yapmayan, bütün eşyaların biçimine de benzer olarak kabul edilmeyen ayıp düşüncelerin hareket halindeki aklına sahiptir.”
Yolunu sapıtmış şehrin sakinlerinden söz eden El-Farabi, mistik sufizm felsefesinin temsilcilerini dikkate alır. Sufistleri yargılar ve faaliyetin entellektüel anlayışını, sosyal hayata aktif katılımı insanın yüksek mükemmelliği sayar, aynı zamanda insan hayatının öldürme zevki ve kendine mistik eziyet yoluyla Tanrı’ya kavuşmak için “vücut hapishane”sinden ruhu özgür bırakmak düşüncelerini görmüştür.
Gördüğümüz gibi El-Farabi, çağdaş toplumun yapısını ve devletin yayılması için tanrısal irade kullanımı amacıyla değil, kendi alçak ihtiraslarını kullanmak için hakimiyetini kullanan halk tabakalarına umut bağlayan bütün sorumluluğu akıllıca analiz eder. Ama yetersizlikleri eleştirirken, asla feodal düzene karşı çıkmaz. Tersine, feodal düzeni güçlendirmek için yol araştırır.
El-Farabi, kendi politik teorisinde dönemin sert sorunlarını, her şeyden önce de toplum devlet ilişkisi sorununu ele alarak çözdü. Bu teorinin hareket kategorisi, bütün insanlarda aynı derecede yayılmış, yapısal aitliklerinden bağımsız tanrısal oluşum olan genel faydadır. Genel faydanın yayılması, devlet egemenliği ve kanun düzeninin amacı olur. İnsan isteklerinin yerel ve sosyal yapısı için devleti örgüt olarak ayırarak belirleyen bilimadamı, sadece bu örgütün oluşumunu ve gelişim düzeylerini değil, insan faydasına erişmenin sosyal yollarını da öğrenmeyi gerekli sayıyordu.
El-Farabi’ye göre insan yararının yayılışı, namuslu şehrin varlığına esas olarak bağlıdır. Böyle devlette insanın hareketi, İslâmi emir ve dogma çerçevesiyle sınırlanmaz. Burada yaratıcı aktiflik, maddelerin var olan durumu ve gelecek olaylar olarak herhangi bir zaman anlamaya imkân veren basiret ve sezgiye sahip bilimsel anlayış okutulur. Ancak El-Farabi, insanın sadece anlayış, zekâ ve ahlâk keskinleştirmesi için gerekenlere erişemeyeceğini iddia eder. El-Farabi’ye göre diğer insanlarla birlik ve karşılıklı ilişki içinde gereken toplumsal öz insandır. El-Farabi, ortaçağ döneminde Aristo’nun toplumsal öz olarak insan düşüncesini yeniden kurmuştur.
El-Farabi, her iyi şeye, gerçekten isteğe ve özgür seçime göre erişildiğini söyler. İlgi ve isteklerini birleştiren insanlar dürüst şehri oluştururlar. İnsanların birleştiği şehrin gerçek mutluluğu elde etmek için karşılıklı yardıma sahip olduğunu, insanların mutluluğa erişme amacıyla birbirine yardım ettiği toplumun da dürüst şehir ve dürüst bir topluma sahip olduğunu yazar. Mutluluğa erişme amacıyla yardım eden bütün şehrin insanları, dürüst bir halka sahiptir. Bu şekilde bütün dünya, eğer halklar, onun nüfusu mutluluğa erişmek için birbirine yardım ederse dürüst kalacaktır.
Bununla beraber El-Farabi, feodal hiyerarşik merdivenin herhangi bir basamağında bulunan toplumun üyesi olan insanı ortaya koyar. Hiyerarşik merdivenin çeşitli basamaklarında bulunan toplum üyelerini düşünür; çünkü bu, onlar arasındaki karşılıklı ilişki ve karşılıklı bağlantıyı düzenleyen belli bir düzen ve sistemin tek oluşumuna erişmek için gereklidir.
Dürüst devletten söz eden El-Farabi, devleti, Platon gibi tek bir merkezden yönetilen bütünlük içinde her organa özgü spesifik fonksiyonların olduğu insan vücuduna benzetir. “Dürüst şehrin yaşama özünün varlığını korumak ve onu daha bütün yapmak için birbirine bütün organların yardım ettiği çağdaş sağlıklı bir vücuda benzer. Vücut organları, doğayı ve yetenekleri bakımından birbirine üstün olarak aralarında ayrılırlar (başlıca organ olan kalp ve görev bakımından kendisine yakın organlardan oluşur). Bunların her biri, doğasından belli bir yetenek verilmiş başlıca organ ve diğer organların tek amacıyla uygun faaliyetini gerçekleştiren bir yardım ve belli bir yetenekle verilir. Hiçbir şeyin yönetmediği başlıca organla bağlantılı olan organların amaçlarına uygun hareket edenlerin yardımıyla bu organlar, ikinci düzeyde olur, bir de ikinci düzeyde bulunan organların amacına uygun kendi görevini yapan organlara varıncaya kadar gerçekleştirir, ama soyut olarak hiçbir şeyi yönetmez. Şehir birliğinin üyeleri, birbirleri arasında kendi durumuna göre üstün doğaları bakımından ayrılırlar.”
El-Farabi’ye göre dürüst şehirde, feodal hiyerarşik merdivenin çeşitli üyelerinin bulunduğu emir altında olan bölümler vardır. “Şehirde belli bir insanın ve düzey bakımından bu bölüme yakın diğer insanların bölümü olduğunu, kendi durumu ve yeteneklerine göre hepsinin başlıca amacını takip eden hareketleri gerçekleştirdiği”ni yazar. “Onlar, ilk düzeyde bulunurlar. Bunların daha altında, ilk amaca uygun hareket eden ve ikinci düzeyde uğraşan diğer insanlar vardır. Sonra bu şekilde son amaca uygun hareket eden insanlar gerekir. Bu son amaca göre hareket eden ve görev yapanlara kadar şehir birliğinin çeşitli üyeleri düzene göre yerleşir, ama görev yapamazlar. Onlar alt düzeyde ilgilenirler ve en alt durumun insanları olurlar.”
El-Farabi, insan organizmasının faaliyetine kıyasla hiyerarşik merdivenin şemasını kurar. Halkı, kalbin hareketine kapanılmaz derecede bağlı, devletin başı olarak anladığı yönetimde tamamlanan temel fonksiyonu olan organlara benzetir.
El-Farabi, sadece toplumda insanlar arasındaki eşitsizliği görmekle kalmıyor, bir de onu eleştiriyordu. Bu bakımdan bilgili yöneticinin yardımıyla dürüst devlette bütün insanların, toplumsal durumlarına bağlılıkları dışında kendi mutluluklarını bulabileceklerini, zira bu devletin düşünce ve anlayışa istekli insanlar tarafından yönetileceklerini seziyordu. Bilge idareci ve bilge insanların yokluğunu, devlet için en büyük yoksulluk sayıyordu.
Dürüst devletin oluşumuna, her şeyden önce yetenekli, akıllı, iradeli müşfik bir bilimadamı olarak inanıyordu. Dürüst şehrin lideri, onun fikrine göre “doğadan ayrı olarak ona söylenen her şeyin söylenenleri dikkate alarak işler yolundaymış gibi anlamayı ve ortaya koymayı; hafızasında hiçbir şeyi unutmadan anladığı, gördüğü, duyduğu ve kavradığı her şeyi iyice korumayı; aklıyla her şeyin en küçük ayrıntısını farkederek, bu işaretin öğretinin ve anlayışın sevgiyi kabul etmeyi gösterdiğini hızla benimseyen, öğretimde yorulmadan, bu emekle birleşen bunu kolayca kavrayan, gerçeği, adaleti ve onun savaşçılarını sevme, ona erişen yalandan nefret etme, adaletsizlik ve onların adil olma üzerinden ilerlediği tiranlarden nefret eden, ama maymun iştahlı olmayan ve adaletin kişileri önünde ısrar etmeyen, inatçı olmayan, ama her tür adaletsizlik ve alçaklığın önünde tamamen azimli olma, korku ve cesaretsizliği bilmeyen, cesur ve önemli olmayı gerekli sayan bir yeteneği olan kişidir.”
Dürüst devlet ve bilgili yönetici teorisinin idealist temeli vardı. Bu, erken ortaçağ döneminin sosyolojik ve ahlâki düşüncesinde ileri bir adımdı. El-Farabi, bu düşüncelerin oluşmasına engel olan her şeyi eleştiriyordu. Asgari gelişmenin bilimsel ve felsefi bilimlere değer vermeyen nezaket, hırs, açgözlülük ve zorbalığın hakim olduğu devlete erişme olduğunu söylüyordu. Filozof, hırsla toplumun ruhsal gücünü yıkan, insanların hırs ve yağmacılığında temellenen kendi devletini kuran feodal yöneticilerin despotluğuna karşı çıktı. Böyle bir devlet, onun fikrine göre cahil kaba, namussuz insanların hırsı yoluyla yönetir. Onlar sadece zenginlik, hakimiyet ve zevke değer verirler. Dini düşünceler yoluyla böyle insanlar geri kalan halk üzerinde egemenlik kurmayı denerler. Adaletin yıkıldığı namussuz devlette tiran kurulur, bilimler ve felsefi bilimler söner, obskurantizm kaçınılmaz olarak zafer kazanır.
Namussuz devletten söz eden El-Farabi, ortaçağ döneminde ilk olarak Abbasi halifesinin sosyal karşıtlığını gösterdi ve onları teorik olarak açıklamayı denedi. El-Farabi, kötünün eninde sonunda ezileceğine ve dünyada iyi başlangıçların galip olacağına inanıyordu. Onun sosyal fikirleri, oldukça ilerici ve insancıldır. Feodal zulüm ve savaş döneminde toplum fikirlerini hırs olmadan ve bütün dünya halkları arasındaki barışçıl ve dostça ilişkilerin fikirlerini cesurca ileri sürdü.
Bilimadamı olarak El-Farabi, gerçekten sosyal fikrine erişmek için doğru yolu bulamadı. Ama İslâmi dönemde yeni sosyal fikrin ileri sürülmesi oldukça cesur ve ilericiydi. Bu nedenle fikirler, doğu halklarının felsefi düşüncesinin gelişimine, ayrıca İbn-i Sina, İbn-i Bacce, İbn-i Rüşd, Nizami ve İbn-i Haldun’un dünya görüşünün biçimlenmesine büyük etki etti. KAYNAK: El-Farabi Milli Devlet Üniversitesi

Kulluk -- ( Şiir )

2007-12-09T16:35:00.001-08:00

Tek bir Rahman olan Allah için,
her durakta surete dair gizli ve aşikar şeyler vardır.
Eğer bu Hak’tır dersen sözün gerçektir.
Eğer başka hükme varırsan, (batından zahire) geçmiş olursun.
Allah’ın hükmü bir durakta bulunup,
diğerinde bulunmamak değildir.
Fakat O Hak ile halka sefer eder.
Gözlerde parladığı vakit,
akıl onu üzerinde sebat ettiği,
kendi delili ile reddeder.
Halbuki gerçek görüşlü olanlar,
Hakk’ı hem manevi tecelliler suretinde,
hem de hayal denilen şeyde kabul edenler.
* * * *
Bir vakit olur ki, Kul şüphesiz Rab olur.
Başka bir vakitte de, iftirasız kulluk ve derekesine iner.(*)
Kul kulluk derekesine inerse, Hak ile genişler. Rab olursa yaşayışı daralır.
Kul oluşundan dolayı, nefsinin aynını görür,
Dilekleri şüphesiz Hak’tan genişler.
Rab oluşundan dolayı da,
Mülk ve Melekut alemlerindeki bütün mahlukların,
kendisinden bir şey istediklerini görür.
Halbuki onların, dilediklerini yerine getirmekten zatıyla acizdir.
Bundan dolayı bazı arifler, bu yüzden ağlarlar.
O halde sen Rabb’ın kulu ol,
Onun kulunun Rabb’ı olmaya bakma;
sonra bu ilgi sebebiyle,
ateşe ve erimeye mahkum olursun...

(*) Mevlana ise bunu şöyle dile getirir: “Demir nasıl ateşe girince ondan farksız olur ve ben ateşim derse, İlahi tecelliye uğrayan kul da, kendi benliğinden geçmiş olduğu halde, “Ben Hakk’ım” der.”
(Fusus'ül-Hikem'den.)

Muhyiddin ibn-i arabi -- Hayatı

2007-12-09T16:29:00.000-08:00

a) Ailesi- Çevresi - İlk Yılları- Gençliği
İslâm âleminde daha çok İbn-i Arabî, İbnu'l- Arabî, Muhiddin Arabî, Muhiddin İbn Arabî ve Şeyhü'l-Ekber şeklinde tanınan İbn Arabî yazdığı eserlerde adını şöyle kaydeder: Muhiddin Ebu Abdullah Muhammed b. Ali b. Muhammed b. el-Arabî, el-Hâtımî et-Tâî, el-Endülüsî, (Bazı kaynaklarda (Meselâ Kütûbî, III, 435) künyesinin Ebubekir şeklinde verilmesi yanlıştır.) 7 Ağustos 1165'te (H.27 Ramazan 560'da) İspanya'nın Mürsiye (Murcia) şehrinde doğan1 ibn Arabî köklü, soylu ve saygın bir aileden gelmektedir, isminin sonunda yer alan el-Hâtimî et-Tâî, onun cömertliği ve hayırseverliğiyle ün kazanmış olan Tay kabilesine mensub Adî b. Hâtim et-Taî'nin kardeşi Abdullah b. Hâtîm et-Tâî'nin soyundan geldiğini göstermektedir. Bu kabilenin Arab olması sebebiyle İbn Arabî ve ataları "Arabî" (Arab) diye tanınmışlardı2. Dindar bir kişi olan babası Ali b. Muhammed hem hükümdarın hem de ünlü filozof İbn Rüşd'ün dostu idi. Annesi ise ermiş hanımların bile manevî derecesine imrendikleri dindar bir kimse idi. Dindar bir kişi olan amcası Abdullah b. Muhammed seksen yaşından sonra tasavvuf yoluna girmişti. Bu zatın oğlu Ali b. Abdullah Tunus'un sûfilerinden idi. İbn Arabî'nin dayılarından Yahya İbn Yağân Tlemsan Meliki idi. Ebu Abdullah et-Tunusî isimli şeyhin tesiriyle hükümdarlığı bırakmış, hayatının son dönemlerinde dünyadan el etek çekmiş, kendini ibadete vermişti. Diğer dayısı Ebu Müslim Havlâni, o dönemin âbidlerinden idi. İbn Arabî bunları eserlerinde çeşitli vesileler ile kutub diye anar3.
Görülüyor ki, İbn Arabî toplumda önemli bir yeri bulunan, itibarlı, tanınmış, aynı zamanda dindar, özellikle zühd ve tasavvufa yakın ve yatkın bir aileden gelmektedir. Onun zamanında Endülüs'te tarikatlar bulunmadığından oradaki bir kişi ancak İbn Arabî ve ailesi kadar tasavvufa yakın, hatta onun içinde olabilirdi. Tarikata mensup olmaması İbn Arabî'nin tasavvufî hayatı yaşıyarak tanımasına engel olmamıştı. Tersine bu durum onun görüş ufkunun geniş olmasına da yardımcı olmuştu.
711 (Hicri 92) senesinde müslümanlar tarafından feth edilen Endülüs, esas itibariyle kuzeybatı Afrika'da kurulmakla beraber Endülüs'ü de egemenlikleri altına alan Murabıtların (M. 1056/1147 arası), sonra Muvahhidlerin (1130/1269 arası) etki alanına girdi. Murabıtlar tasavvufa dayanarak bir çeşit tarikat devleti kurmuşlardı, İslâm anlayışlarının batıl ve hurafelere dayandığını ileri sürüp, onları ortadan kaldıran Muvahhidlerin İslâm anlayışı da Gazalî'nin din ve tevhid anlayışına dayanıyordu. Muvahhidler döneminde zaman zaman ilme ve fikre değer veren, bilginleri ve düşünürleri koruyan değerli hükümdarlar iş başına geliyordu. İbn Tufeyl (ö. 1186) ve İbn Rüşd (ö. 1198) gibi ünlü filozoflar böyle bir zamanda ve ortamda yetişmişlerdi. İbn Arabî Endülüs'te iken Ebu Ya'kub Yusuf (1163-1184 yılları arası) ve Ebu Yusuf Mansur (l 184-1199 yılları arası) gibi hükümdarlar Muvahhid devletinin başında bulunuyordu. İbn Arabî Endülüs'ün güneydoğusunda bir şehir olan Mürsiye'de doğduğu sırada Muhammed b. Sâ'd b. Merdeniş, Doğu Endülüs'ün Valisi idi.(4)
İbn Arabî sekiz yaşına kadar doğduğu yer olan Mürsiye'de yaşadı, ilk eğitimini ve dinî bilgileri burada ailesinin gözetiminde almaya başladı. Sekiz yaşına giren İbn Arabî, ailesiyle birlikte Mürsiye'den ayrılarak Endülüs'ün diğer bir şehri olan İşbiliye'ye (Sevilla) geldi. Burada tahsiline devam eden İbn Arabî, İbnu'l-Erisî isminde bir tacirin oğluyla tanıştı. Tasavvufî hayatla ilgilenen bu gençle arkadaş oldu(5). Delikanlılık çağına geldiği zaman babasıyla Kurtuba’ya giderek babasının dostu olan İbn Rüşd (ö. 1198) ile tanıştı. Onun sorduğu felsefî sorulara tasavvufî cevaplar verdi. Yine bu yıllarda Salih Adevî'nin öğrencilerinden Ebu Ali Hasan Şekkaz isimli bir şeyhle tanıştı, İbn Assâd ve Ahmed Harîrî isimli sûfî meşreb iki kardeşle arkadaş oldu. O bu sırada edebiyat ve avcılıkla da meşgul olmuş, daha sonra bu şekilde geçirdiği yılları câhiliye zamanı olarak zikr etmiştir. (Fütuhat, IV, 700)
1185 (H. 580) senesi İbn Arabî'nin düzenli ve sürekli bir biçimde tasavvufa girdiği yıl oldu. Daha evvel de mutasavvıflarla dost olan ve onların sohbet meclislerine devam edip tasavvufî hayatı yakından tanıyan İbn Arabî'nin yirmi yaşında iken sûfiyane bir hayat yaşama yönünde tercihini yaptığı görülmektedir. O, bu konuda: "Bu sene Allah'ın el-Bedî (yaratıcı) ismi sayesinde keşif yoluyla ilk akıl, (Akl-ı evvel) makamına erdim" diyor(6). Hayat boyu üçyüzden fazla âlim ve şeyhle görüşüp kendilerinden faydalanan İbn Arabî'nin tasavvuf yoluna girmesini muhtemelen Ebu'l-Abbas Ahmed el-Ureynî sağlamıştı. Batı Endülüs'teki Ulya kasabasında oturuyordu. Kulluk konusunda derin bilgilere sahip olmakla beraber kasaba halkının yadırgadığı bazı fikirleri yüzünden oradan kovulunca İşbiliye'ye gelmiş ve burada genç İbn Arabî'yi etkilemişti. İbn Arabî onun meclisinde tevbe ederek fiilen tasavvuf yoluna girmişti(7).
İbn Arabî gençlik yıllarında bir yandan tasavvufî hayatı teorik ve pratik yönleriyle tanımaya, bu hayat tarzını yaşayanların aralarında bulunarak öğrenmeye, hatta bizzat tasavvufî yaşayarak manevî tecrübe yoluyla anlamaya çalışmış, diğer yandan aynı yıllarda fıkıh, hadis, tefsir, kıraat gibi dinî ilimleri, edebiyatı öğrenmiş, kelâm ve felsefe hakkında da en azından genel bir bilgi sahibi olmuştu. Yine o aynı yıllarda çeşitli hükümdarların ve devlet adamlarının kâtip olarak hizmetinde de bulunmuştu(8) . İbn Arabî, Davud-i Zahirî tarafından kurulan ve Endülüslü İbn Hazm tarafından geliştirilen zahiri mezhebine bağlanmıştı. Bunun için ibadette zâhiri, itikadda (tasavvufta) bâtını idi" denilmişti. Ameldeki mezhebi zahirî olan ve kıyası reddeden İbn Arabî'nin itikaddaki mezhebi ne Eş'arilikti ne de Maturidilik. Bu hususta o, selef akidini benimsemiş ve bu çerçevede ehl-i sünnet ve'1-cemaat mezhebine sâdık kalmıştı.
İbn Arabî ilk evliliğini Benû Abdûn kabilesinden Meryem ile yaptı, İbn Arabî'nin ifadesine göre bu hanım manevî tecrübe sahibi dindar ve faziletli bir ermiş idi. Tasuvvufî bir makamdan bahs edip o makamdakilerin halini anlatırken İbn Arabî: "Bu makamı kazanmış bir şahsı eşim Meryem bana anlattı; ifadesinden onun da bu makama yabancı olmadığını anladım", diyor(9) . Bize anlattığına göre, rüyada gördüğü bir şahıs, kendisine tasavvuf yoluna girmesini tavsiye eder. O ise bu yolu bilmediğini söyleyince o şahıs, "Bu yola şu beş şeyle girilir: "Tevekkül, yâkîn, sabır, azimet, doğruluk" demiş, sonra bunu İbn Arabîye anlatmış, o da bunu tasdik etmişti (10). Belki eşinin bu ve benzeri halleri, belki de yakalandığı bir hastalık İbn Arabî'yi tasavvufa yöneltmişti. Bir kere hummmaya yakalanmış ve kendinden geçmişti. Asık suratlı bir takım kimselerin gelip kendisine işkence yapmaya kalkıştıklarını, güzel kokulu ve yakışıldı bir zatın gelip onlara engel olduğunu hayal etmeye başlamış, İbn Arabî ona kim olduğunu sormuş, o da ben Yâsin Sûresi'yim, seni korumaya geldim, demiş. Kendine gelince babasının göz yaşı dökerek yâsîn okuduğunu görmüştü(11).
İbn Arabî'nin tasavvufa intisab etmesinde bunun da etkisi olmuştu. İbn Arabî küçük yaştan itibaren bazı âyetleri, sûreleri, mucerred manaları ve bilgileri bazen rüyada, bazen uyku ile uyanıklık arasında, bazen de uyanık iken somut varlıklar ve maddî nesneler olarak görmüş, bu kabiliyeti yaşı ilerledikçe gelişmiş, büyük ölçüde eserlerine de yansımış, düşünce ve inanç dünyasını şekillendirmişti.
İbn Arabî kendisini zühde ve ibadete vermiş, inzivaya çekilip zikir ve tefekkürle meşgul olmuş, ilahî hakikatin ancak keşf ve ilham yoluyla bilinebileceğine kanaat getirmiş, hatta bilgilerini bu yoldan aldığını ileri sürmüştü. Genç yaşta bu türlü şeyler söylediği halk arasında yayılmış, bu sözler filozof İbn Rüşd'ün kulağına da varınca merak etmiş, onunla görüştürmesini babasından rica etmişti. İbn Arabî ile İbn Rüşd arasında geçen son derece rumuzlu ve kinayeli konuşma el-Futuhat'da şöyle anlatılır: "Bir gün Kurtuba'da, bura kâdısı İbn Rüşd'ün huzuruna girdim, inziva halinde iken Allah'tan kalbime ilhamlar geldiğini duymuş, buna taaccub etmiş, benimle görüşmeyi arzulamış. Kadının dostu olan babam buluşmamazı sağlamak için bir bahane bulup beni ona gönderdi. Ben o zaman henüz bıyıklan çıkmamış tüysüz bir oğlan idim. Yanına girince İbn Rüşd ayağa kalkıp bana sevgi ve saygı gösterdi, boynuma sarıldı ve: "Evet mi?" dedi. Ben hemen: "Evet" dedim. Onu anladığımı düşünerek benimle görüşmesine daha da sevindi. Fakat bendeki hangi şeyin onu sevindirdiğini sezdim ve hemen: "Hayır" dedim. Bunun üzerine canı sıkıldı rengi değişti, yanındaki şey (kendi kanaati ve inancı) hususunda tereddüde düştü ve sordu: "Keşf ve ilahî feyz hususunu nasıl buldun? Bu, aklın bize verdiğinin (ve öğrettiğinin) aynısı mı?" Dedim ki: "Evet! Hayır! Evet ile hayır arasında ruhlar maddelerinden, boyunlar (ve başlar) da bedenlerinden uçar". Bunun üzerine benzi sarardı, titremeye başladı, şaşıp kaldı. Çünkü neye işaret ettiğimi anlamıştı(12), İbn Arabî İbn Rüşd'le vâkiada (hayalde) ikinci bir görüşme daha yaptığını, akıl ve fikir yoluyla gerçeği arayan bu filozofun ulaştığı sonuçlan kendisine anlatıp bunların doğru mu yanlış mı olduklarını sorduğunu, kendi zamanında inzivaya cahil olarak girip âlim olarak çıkan (benim gibi) birisi bulunduğu için Allah'a şükür ettiğini anlatır. İbn Rüşd'ün Kurtuba'da kılınan cenaze namazında hazır bulunduğunu kaydeder.

İbn Arabî'nin babası Ali b. Muhammed 1193 (H.590)' da vefat etmişti, İbn Arabî Menzil-i Enfâs denilen bir makam bulunduğunu, bu makama ulaşıp vefat edenlerin ölü ya da sağ olduklarını kestirmenin zor olduğunu, babasının bu mertebeyi kazanan velilerden olduğunu, öleceği günü önceden haber verdiğini söyler ve şöyle der: "Babam ölümünden onbeş gün önce vefat edeceği günü bana söylemiş, o gün gelince ruhunu teslim etmişti. Öldüğü gün hastalığı ağırlaşan babam kendini toplayıp oturma vaziyetine geldi ve: "Yavrum! Göç ve buluşma bugün!" dedi. "Bu yolculukta Allah'ın selameti, seninle olsun ve buluşman mübarek olsun!" dedim. Babam buna sevindi ve bana dua etti. Sonra alnında beyaz bir nur belirdi ve bu nur daha sonra bütün vücudunu kapladı. Bu sırada kendisinden izin alıp elini öpüp veda ettikten sonra camiye gittim. Burada iken acı haberi geldi. Eve geldim ve kendisini sağ mı ölü mü olduğunu kestirilemeyecek bir halde buldum(13). Daha sonra İbn Arabî tasavvuf yoluna girdiği 1185 (H.580) senesinde kendisinin de bu mertebeye erdiğini ifade eder. Bundan bir sene sonra abdal rütbesine haiz olan meşhur sûfî Musa el-Beyderânî 26 yaşında bulunan İbn Arabî'yi ziyaret için İşbiliye'ye gelmişti(14). Bu ifadeden onun genç yaşta bile tanınmış mutasavvıflar tarafından ziyaret edilen bir şahsiyet olduğu anlaşılmaktadır.
İbn Arabî ölülerin ruhlarıyla ilişki kurmayı ve onlarla görüşmeyi Ebu'l-Haccâc Yusuf el-Şübrbülî'den, ilahî ilhamı ve feyz almayı ise Musa b. İmrân el-Mirtelî'den öğrenmişti. Nefs muhasebesi konusunda da Îbnü'l-Mücâhid ve Ebu Abdullah b. Kaysûm'dan yararlanmıştı(15)<.
İbn Arabî 1190 (H.586) senesinde bir filozofla bir velinin keramet ve mucize konusundaki tartışmalarına şahit olmuş, filozof, ateşin Hz. İbrahim'i yakmamasını Nemrûd'un gazabı olarak yorumluyormuş. Veli harikûlade hallerin mümkün olduğunu ispatlamak için oradaki mangalda bulunan ateşi evvela kendi üzerine dökmüş ama ateş ona tesir etmemiş sonra o ateşi filozofun eline yaklaştırmış, bu sefer ateş onu yakmış. O zaman veli filozofa demiş ki: "işte gördüğün gibi ateş emir altındadır, yakması emredilince yakar, yakmaması emredilince yakmaz"(16). Bunun üzerine filozof müslüman olmuş ve harikulade halleri kabul etmiş.
İbn Arabî gençlik yıllarında Şeyh Ebu'l-Abbas el-Ureynî ile yakın ilişkiler içinde idi. Batı Endülüs'teki Ulya (Loule) kasabasından olan bu zat, çevresinde gençlerden oluşan bir cemaat toplamıştı. Bunlar arasında İbn Arabî de vardı. Cemaat mensuptan şeyhi baba, kendilerini ise yekdiğerinin kardeşi sayıyorlardı. Şeyhin öğretisi ferdî iradenin reddedilip ilahî iradenin esas alınması, Allah'la ilişki kurmak için insanlarla olan ilişkilerin kesilmesi temeline dayanıyordu. İbn Arabî bu konuda şöyle bir hatırasını anlatıyor; "Bir gün şeyhimiz Ureyni'nin meclisinde oturuyordum. Söz iyilikten ve sadakadan açılmıştı. Adamın biri: "Sadaka tercihen yakınlara verilir" deyince şeyh derhal ekledi: "Allah'a yakın olanlara"(17). Başka bir vesile ile Ureyni'den söz ederken: "O, kendisine hizmet edip faydalandığım ilk şeyhtir, kulluk konusunda engin bilgi sahibi idi" diyor.
İbn Arabî, iki şeyhi, yani Mirtelî ile Ureynî arasındaki farka işaret ederken şöyle der: "Birgün insanların durumuna bakmış ve canım sıkılmıştı, üzgün idim. Bu halde iken şeyhim Ureynî'nin huzuruna girdim. Şeyh, halkın Hakk'a muhalefet etmeleri sebebiyle canımın sıkıldığını görünce: "Sevgili çocuğum sen halka değil, Hakk'a bak" dedi. Sonra oradan ayrılıp aynı hal içinde diğer şeyhim Mirtelî'nin huzuruna vardım. Durumu kendisine arzedince: "Sen kendine (nefsine) bak" dedi. Ben: "ikiniz arasında şaştım kaldım, biriniz "Hakk'a bak", diyor, diğeriniz "kendine bak", diyor, ikiniz de Allah'a giden yolun rehberlerisiniz. Hanginizin sözü doğru dedim". Şeyhim Mirtelî dedi ki: "Sevgili yavrum! Ureynî'nin dediği doğrudur, asıl olan odur. Her ikimiz sana halimize göre yol gösterdik. Ümit ederim ki Ureyni'nin işaret ettiği mertebeye erersin, sen onu dinle, sana da bana da yaraşan ona kulak vermektir" dedi. Onun dürüstlüğüne hayran oldum. Sonra Ureynî'ye gittim. Mirtelî'nin sözlerini kendisine aktarınca: "Güzel söylemiş, sana yol göstermiş, ben ise sana yoldaş gösterdim. Sen hem onun hem benim dediğime göre hareket et ki yol ile yoldaşı bir araya getirmiş olasın" dedi (18).
İbn Arabî salihâ, âbide, zâhide ve veliyye şeklinde nitelendirdiği ermiş kadınlarla da ilgilenmiş, onların sohbetinde bulunmuş, kendilerinden feyz almış ve onları şeyhleri ve mürşitleri olarak kabul etmişti. Bunlardan biri Endülüs'ün Zeytûn beldesindeki Merşane'den Yasemin ismindeki hanım idi. İbn Arabî bu kadının evvâh (âh eden veliler)'den olduğunu söylüyor. İbn Arabî'nin Şemsu Ümmi'l Fukarâ ve Nûne Fâtıma, Fâtıma bint el-Müsennâ şeklinde ismini söz konusu ettiği bu ermiş kadının yaşı doksanın üstünde idi. Duygulu ve coşkulu idi. Aslen Kurtubalı idi ama İşbiliye'de münzevî bir hayat yaşıyordu, İbn Arabî hizmetinde bulunduğu ve müridi olduğu bu yaşlı kadından zuhur eden harikulâde halleri müşahede etmek, çağrısı üzerine huzuruna gelen ve çeşitli kılıklara giren cinleri hakkında bilgi sahibi olmak ve inziva hayatına alışmak için bizzat kamıştan inşa ettiği basit bir kulübede onunla beraber iki sene kalmıştı. Bu konuda şöyle diyor: Fatma bint Müsennâ, hizmetinde bulunduğum zaman 95 yaşında idi. Pembe yanakları ve güzelliği o kadar fevkalade idi ki gören onu ön dört yaşında zannederdi. Yüzüne bakmaktan haya ederdim. Onun Allah'la özel bir hali vardır. Emsalim olup huzurunda bulunanların tümüne beni tercih ederdi. (Beni kasd ederek) şöyle derdi: "Falan gibisini görmedim, yanıma gelince her şeyiyle geliyor ve hiç bir şeyini benim haricimde bırakmıyor. Çıktığı zaman da her şeyini alıp çıkıyor. Yanımda hiç bir şeyini bırakmıyor." Yine derdi ki: "Şaşarım o kimseye ki Allah'ı sever ama onunla ferahlık bulmaz. Oysa o, kendisini görmekte, her gözden ona bakmakta, bir an bile ondan gâib olmamakta. Hal bu iken şu ağlayanlara bakın! Hem onu sevdiklerini iddia etmekteler hem de ağlamaktalar!. Hiç mi utanmazlarl" "Fatma anne sonra bana dönüp: "Öyle değil mi yavrum?" der, ben de: "Çok doğru! anneciğim!" derdim. Bana: "Vallah, hayret içindeyim! Dostum, hizmetimde bulunsun diye Fatiha sûresini bana verdi. Ama yine de bu beni ondan alıkoymadı." Kadın bunu söylediği gün onun manevî mertebesini anlamıştım. Bir gün onunla otururken yanımıza gelen bir kadın: "Kardeş Şezüne'de bulunan kocamın orada evlendiğini haber aldım, ne yapmam lazım" dedi. "Yanına gitmek ister inisin?" diye sordum. "Evet" dedi. Gözlerimi yaşlı kadına çevirdim ve: "Anneciğim, kadıncağızın sözlerini duydun değil mi?" dedim. "Ne istiyorsun evladım" dedi. "Hemen bu kadının ihtiyacını ve kocasını buraya getirmeni" dedim. "Hay hay" dedi ve ekledi: "Şimdi ben Fatiha sûresini ona gönderir ve kocasını buraya getirmesini rica ederim" dedi ve Fatiha sûresini okumaya başladı. Ben de onunla beraber bu sûreyi okuyordum. Fâtiha'yı okurken onun manevî mertebesini anlamıştım. Şöyle ki: O Fâtiha'yı okurken hava türünden maddî bir şekil meydana gelmiş, sonra ona yönelip: "Ey Fâtiha! Git falan yerde bulunan bu kadının kocasını al ve buraya getir" diye hitab etmişti. Çok geçmeden adam ailesine kavuşmuş, kadın da sevinmiş ve def çalmıştı. Sonra ermiş kadın bana şöyle seslendi: "Vallahi çok neşeliyim. Çünkü o bana özen gösteriyor, dostları arasına alıyor ve bana nezdinde özel bir yer veriyor. Ben kim oluyorum ki bu Efendi, hemcinslerim arasından beni seçiyor! Yüce Mevlâ'ya and olsun ki anlatamayacağım kadar kıskanılan bir durumdayım. Ona olan güvenim sebebiyle ondan başkasına hiç iltifat etmem. Gaflete düşüp iltifat edecek olsam derhal başıma bir musibet gelir." Daha sonra bu ermiş kadına kamıştan bir baraka yaptım. Ölünceye kadar orada kaldı. Bana: "Annen Nur senin toprak anan, ben ise ilâhî ananım" derdi. Annem onu ziyarete gelince de; "Bu benim evladımdır, senin ise babandır, ona iyi davran, karşı çıkma" demişti (19).
Yukarıya aldığımız menkıbe İbn Arabî'nin inanç üslubunu ve düşünce tarzım göstermesi bakımından çok önemlidir. Ona göre okunan Fâtiha süresi, nefes ağızdan çıkarken havada maddî bir şekil haline gelebiliyor, ona hitap edilebiliyor,, bazı harikulade işler gördürülebiliyor, yani İbn Arabî manevî hususları maddî kalıblara döken, mücerred kavramlara müşahhas şekiller veren güçlü bir hayal gücüne ve tasavvur yeteneğine sahip. Onun eserlerinde bir çok manevî hususlar maddî, ruhanî şeyler cismanî, hayaller hakikat şeklinde tasvir edilmiştir. Çünkü ona göre hayalin de önemli bir gerçekliği mevcuttur. Söz konusu ermiş kadından bahs ederken: "Cinleri şekilsiz de şekilli de görürdü" demesi de aynı anlayışın ifadesidir.
İbn Arabî'nin Hızır'la olan görüşmelerini de böyle anlamak icab eder. Bu konuda diyor ki: Rusum uleması fakihler aksini iddia etseler de ben Hz. Hızır'ı defalarca gördüm ve onunla buluştum. Bir defasında başımdan şöyle acaib bir iş geçti. Bir gün mürşidim Ureynî ile Hz. Peygamber'in zuhur edeceğini müjdelediği bir şahıs hakkında konuşmuştuk. Mürşidim: "Bu zat falan kişidir" dedi. Ve sözünü ettiği kişinin adını da verdi. Ben bu kişiyi şahsen görmemiş olmakla beraber ismen tanıyordum, halasının oğlunu görmüştüm. Şeyhimin bu meseledeki açıklamasını tereddütle karşılamış ve onu kabule taraftar olmamıştım. Mürşidim bu halimi anlamış ama rahatsızlığını belli etmemişti. Ben henüz bu yolun yeni yolcularından olduğumdan bu durumu gereği gibi takdir edememiştim. Huzurundan çıkıp evime giderken hiç tanımadığım bir kişiyle karşılaştım. Bana şefkat ve mahabbetle selâm verdikten sonra: "Ey Muhammedi Şeyhin Ureynî'yi o meselede tasdik et", dedi ve şeyhimin bahis konusu ettiği kişinin adını verdi. Ben maksadını anladım ve hemen: "Başüstüne" deyip macerayı anlatmak üzere şeyhime geldim. Yanına varınca: "Ey Muhammed! Ben sana bir mesele anlatacağım, sen onu kabule yanaşmayacaksın, ancak Hızır tarafından uyarıldıktan sonra o meselede beni tasdik edeceksin! Olmaz böyle şey! Her meselede Hızır'ın seni uyarması mümkün mü?" dedi. Şeyhimden özür diledim. Bu suretle o zatın da Hızır olduğunu anladım(20). Görülüyor ki İbn Arabî hayatta olduğuna inandığı Hızır'la görüşebiliyor, konuşabiliyor, ondan bilgi alabiliyor. Yani hayatta olmasa bile onu hayattaymış gibi tasavvur edebiliyor.
İbn Arabî Mürsiye, İşbiliye ve Kurtuba gibi Endülüs'ün belli başlı şehirlerinde o dönemin tanınmış bilginlerinden ve şeyhlerinden faydalanmış, kendini bir hayli yetiştirmişti. Ebu Abdullah Muhammed eş-Şerefî, Yusuf b. Halef el- Kûmî, Muhammed b. Musa, Sedrânî (Biderânî), İbn Yeşkûr, Ali es-Selavî, Salih el-Adevî, Ebu Muhammed Abdülaziz Mehdevî, Ebu Ali eş-Şekkâz bunların en tanınmış olan-larındandır. Bunlardan el-Kûmî ile olan hatırasını anlatırken şöyle diyor: "Bir ara mezarlıkta tek başıma kalmayı âdet edinmiştim, el-Kûmî benden söz açarak: "Falan kişi diri kişileri bırakmış, ölülerle oturup kalkıyor" demiş. Bunu duyunca: "Gel de kimle oturup sohbet ettiğimi" gör diye kendisine haber saldım. Kuşluk namazını kıldıktan sonra tek başına yanıma geldi. O sırada yanımda bulunan bir ruhla konuşuyordum. Yanıma oturan el-Kûmî'nin yavaş yavaş yüzünün renginin değiştiğini gördüm. Eğik duran başını kaldıramıyordu. Ben ise ona bakıp gülümsüyordum.

Konuşmam bitince şeyh rahatladı. Yüzünü bana çevirdi ve alnımdan öptü. O vaakit kendisine: "Üstad, ölülerle oturup kalkan kim, ben mi yoksa sen mi?" diye sordum. "Vallahi sen değil, ben" diye cevap verdi ve oradan ayrıldı. Bundan sonra da: "inzivaya çekilen İbn Arabî gibi çekilsin" derdi (21). Bu örnekte de görüldüğü gibi İbn Arabî gerçek diriler olarak ölüleri görüyor ve onların ruhlarıyla sohbet ediyordu.
İbn Arabî Endülüs'te bir kasaba olan Moror'da tanıdığı Abdullah b. el-Üsstad el-Mororî'den bahs ederken, tevekkül konusunda onu örnek aldığını ifade eder: "Bir zâhid için zühd konusunda dayanacağı bir kutbun bulunması şarttır. Tevekkül muhabbet, marifet ve diğer makamlar konusunda da durum böyledir. Allah tevekkülün kutbuna ermemi nasib etti. Tevekkülün onun ekseninde döndüğünü gördüm. Bu zat Abdullah b. el-Üstad idi. Çağında tevekkül kutbuydu (22). Onun makamında bulunanlar acı suyu tatlı olarak içme kerametine sahiptirler. Ben Abdullah b. el-Üstad'dan böyle bir su içmiştim. Ebu Medyen'in seçkin müridlerinden olan bu zat buna "Hacc-ı Mebrûr" derdi. Yine bu makamın şöyle bir özelliği var: Meselâ Amr başka yerde iken Zeyd onun adına yemek yer ve orada bulunmayan Amr doymuş olur(23) . İbn Arabî, et-Tedbiiratu'l-İIahiyye isimli eserini yazmaya kendisini bu şeyhin teşvik ettiğini söyler. "Abdullah b. el-Üstad'ı ziyaret ettiğimde, yanında filozof Aristo'nun eseri olan Sirru'l-Esâr'ı gördüm. Şeyh buyurdu ki: "Filozof bu eserinde dünya düzenini ve yönetimini anlatmıştır. Ben ise bu konuyu, saadetimize vesile olan ahiret yurdunun yönetimiyle mukayese etmeni arzu ediyorum." "Arzusunu gerçekleştirmek için bu eseri kaleme aldım.
Büyük ülkenin yönetimiyle ilgili hususları burada bahis konusu ettim. Bu eseri 40 güne varmadan Moror şehrinde yazdım. Filozofun eserinin hacmi benim eserimin hacminin ancak dörtte biri veya üçte biri kadardır. Bu eserden, hükümdara hizmet edenler hizmetlerinde, ahiret yolunu tutanlar da kendi şahısları konusunda faydalanacaklardır" .
İbn Arabî Merşanetu'z-Zeytûn'dan geçerken burada Allah'ın varlığını kabul etmeyen bir filozofa ait bir eser görüyor. Yine burada tasavvufî bir zevk sahibi olan caminin hatibi Abdulmecid b. Seleme ile görüşüyor. Bu zat ona şöyle bir hatırasını anlatıyor:
"Bir gece evimde namaz kılıyordum. Gece ev kilitliydi. Birden bir şahıs içeri girdi, selâm verdi. Adamın içeriye nasıl girdiğini bilmiyorum, içime bir endişe düştü ve namazı kısa kestim ve selâm verdim. Adam: "Ey Abdulmecid Allah'ın huzurunda bulunan bir kimse endişeye kapılmaz" dedi. Sonra üzerinde namaz kıldığım seccadeyi çekip aldıktan sonra yerine bir hasır serdi ve: "Bunun üzerinde namaz kıl" dedi sonra beni alıp hiç bilmediğim bir yere götürdü. Oralarda Allah'ı zikr ettikten sonra evime döndüm. Adama sordum: "Abdallar abdallık mertebesine neyle ulaşırlar?" Şöyle dedi: Ebu Tâlib Mekki'nin Kûtu'l-Kulûb'ta bahis konusu ettiği şu dört hususla: Açlık, uykusuzluk, suskunluk ve inziva. İbn Arabî, Abdülmecid'in kendisine verilen hasırı gördüğünü ve üzerinde namaz kıldığını da ekler. Ve hasır getiren şahsın "Dağların Şeyhi" diye anılan Ebu Abdullah Muhammed b. el-Eşres er-Ründî olduğunu söyler (24).

İbn Arabî Kurtuba'da iken Hz. Peygamberden evvelki ümmetlerin içinde bulunan bütün kutupların isimlerinin, kendisine Allah tarafından ihsan edildiğini ve bunları Berzah âleminde gördüğünü belirtir.(25)
Endülüs'teki şehirlerde yaptığı geziler sayesinde İbn Arabî'nin ünü her tarafa yayıldı. Büyük şeyhler tarafından ziyaret edilmeye ve tasavvufî meseleler hakkındaki görüşleri alınmaya başlandı. Bunlar arasında bir de Mutezile mezhebine mensub âlim vardı. Aynı zamanda sûfilikle de ilgilenen bu zât Allah'ın el-Kayyûm ismini kulun kendi ahlâkı haline getiremeyeceğini savunuyordu. İbn Arabî onunla bu hususu uzun uzadıya tartışmış ve Ebu Abdullah Cebr (veya Cüneyd) Kabrafikî ismindeki bu zâtın Mutezile mezhebini terk etmesini sağlamıştı(26). İbn Arabî otuz yaşına gelmeden 590/1193 senesinden evvel Bicaye'de ikâmet eden İşbiliyeli ünlü mutasavvıf Ebu Medyen'i ziyaret için Endülüs'ten Kuzey Afrika'ya geçmişti. İbn Arabî eserlerinde Ebu Medyen'den: "Şeyhim, mürşidim" diye bahs ettiği halde onunla görüşmüş olması mümkün görülmemektedir. Çünkü İbn Arabî Bicaye'yi ancak 597/1200 senesinde ziyaret edebilmişti. Oysa Ebu Medyen bu tarihten üç sene evvel 594/1197'de vefat etmiş ve Tlemsan yakınındaki Ubbad'da gömülmüştü. İbn Arabî Ebu Medyen'in mürid ve halifeleriyle görüşmüş, bunlar aracılığıyla ondan faydalandığı için kendisinden "Şeyhim" diye söz etmiştir(27). Fakat Ebu Medyen hayatta iken İbn Arabî'nin kısa bir süre için Bicaye'ye uğrayıp onu ziyaret etmiş olması da mümkündür(28). Ebu Medyen ve yedi yaşındaki oğluyla ilgili harikûlade hallerden söz ederken şöyle diyor. "Ebu Medyen'in küçük bir çocuğu vardır. Ebu Medyen nazar sahibi idi. İlimleri nazarla bilirdi. Yedi yaşındaki adı geçen çocuğa şöyle bir nazar eder ve kimsenin göremeyeceği mesafelerde denizde gemiler görür, bunların niteliklerini anlatır, bir kaç gün sonra gemiler Bicaye'ye gelir vve söz konusu niteliklere sahip oldukları görülür, çocuğun dedikleri doğru çıkardı. Çocuğa "Bunları neyle biliyorsun" diye sorunca:"Gözümle" der. Sonra ;Hayır, kalb gözüyle" diye sözüne devam eder ve konuşmasını şöyle noktalardı: "Hayır, öyle de değil. Onları babam vasıtasıyla görürüm. O yanımda iken kendisine nazar eder size haber verdiklerimi görürüm. Yanımda değilken hiç bir şey görmem"(29). İbn Arabî Ebu Medyen'i çok severdi, ona derinden bağlı idi. Hayranı olduğu Ebu Medyen aleyhinde bulunan bir kişiyi görünce tepesi atmış ve ondan nefret etmeye başlamıştı. Bir gün rüyada gördüğü Hz. Peygamber söz konusu şahsı kasd ederek "İbn Arabî'ye sordu: "O Allah'ı ve Resûlü'nü seviyor mu?" O da: "Evet, Allah'ı da seni de seviyor" dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber: "O şahıs Ebu Medyen'den nefret ediyor diye ondan nefret etmen yerine Allah'ı ve Resulünü seviyor diye onu sevseydin, daha iyi olmaz mıydı?" dedi. Bu soru üzerine İbn Arabî yanıldığını anlıyor ve yaptığına pişman oluyor. O şahıs da en çok sevdiği kişilerden biri haline geliyor. Durumu öğrenen bu kişi bundan sonra Ebu Medyen'i sevmeye başlıyor. Bir Kurban Bayram'ı günü kendisine gelen kurban etlerini yanındakilerine bölüştüren Ebu Medyen'in o şahısa bir şey vermemesi bu nefretin sebebi imiş. (Bk.İbn Arabî, Futuhât, IV.646)
İbn Arabî 590/1193 senesinde Tunus'ta olduğunu söyler. Buradaki bir hatırasını şöyle anlatır: “Tunus hükümdarına nazım geçerdi. Bunu bilen şehrin ileri gelenlerinden biri beni evine davet etti. Yemek getirdi, hediyeler verdi ve hükümdar nezdinde bir işinin görülmesi için aracı olmamı istedi. Bunun üzerine ne yemeğini yedim, ne de hediyelerini kabul ettim. Derhal evinden ayrıldım. Fakat arzusunu da yerine getirdim. Ben bunu sırf insanlık gereği olarak yapmıştım. Sonradan öğrendim ki, (şefaatçi) olduğum kimseden hediye kabul etmem Allah ve Resûlü'nün yasakladığı riba ve tefeciliktir. Benim öyle davranmam Allah'ın beni koruması ve inayetinin neticesi idi. En büyük görüş Muhammedî görüştür, (Rü'yet-i Muhammediyye) İbn Kasiyy de Kitabu Hal'in Aleyh bu sonuca varmıştır. Onun bu eserini 590/1193 'de Tunus'ta oğlundan okumuştum(30)".
İbn Arabî Tunus'ta mehtaplı bir gecede limandaki bir geminin güvertesinden denizi seyredip üzüntülerini dağıtmaya çalışırken bir kere daha Hz. Hızır'la görüştüğünü söyler: Hızır su üzerinde yürüyerek İbn Arabî'nin yanına gelmiş, ona garib bazı sözler söyledikten sonra yine su üzerinden yürüyerek sahile yakın bir yerdeki tepede bulunan mağaraya gitmiş, İbn Arabî'de bu manzarayı hayret ve dehşet içinde seyretmişti(31) ".
İbn Arabî 590/1193 senesinde İşbiliye'ye dönüyor. Orada karşılaştığı fevkalâde bir olaydan (telepatiden) bahs ediyor. Birgün İbn Arabî Tunus'ta iken zihninde bir kaside vücuda getiriyor. Bunu ne kimseye okuyor ne de kâğıda ve yazıya döküyor. Buna rağmen İşbiliye'ye geldiği zaman onu hiç tanımayan bir adam bu kasideyi kendisine okuyor, İbn Arabî hayretler içinde kalıyor ve kasidenin şairinin kim olduğunu o zâta soruyor: "Bunun şairi İbn Arabî'dir" cevabını alınca İbn Arabî'nin şaşkınlığı daha da artıyor(32).
İbn Arabî 591/1194 senesinde Cebeli Tarık boğazını geçerek muhtemelen ilk defa muvahhidlerin saltanat merkezi olan Fas'a geliyor. Buradaki ulema ve meşayih ile görüşüyor. Burada iken sihir, tılsım ve ebced hesabı konularında geniş bilgi sahibi olan kişilerden bu hususlar hakkında bilgi alıyor. Bu konuda şu bilgiyi veriyor: "Fas'ta iken müslümanlara karşı büyük bir tehlike oluşturan VIII. Alfonso'nun ordusuyla savaşmak için Muvahhid Sultanı Yakub el-Mansur ordusunu İspanya'ya yollamıştı. Burada tanıdığım ve dost olduğum bir Allah adamı (veli) bana: "Sultanın ordusu muzaffer olabilecek mi?" diye sordu. Ben de: "Bu konuda sen ne biliyorsun" dedim. O da Fetih sûresinin birinci âyetini ebced hesabına göre yorumlayarak Sultan'ın zafer kazanacağını söyledi. Gerçekten de Alfonso 591/1194'de Alarcos (el-Ukâb)'da yenilgiye uğramıştı(33).
İbn Arabî 592/1195 senesinde Endülüs'e dönüyor, etrafını ilim ve tasavvuf meraklıları sarıyor. Bunlarla sohbet ediyor. Sohbet meclislerinde resmî değil, samimî olunması gerektiğini özellikle vurguluyor. Hatta el-İrşâd fî Harkı'l-Edebi'l-Mu'tâd adıyla yazdığı bir eserinde de bu mesele üzerinde duruyor. Fakat İbn Arabî burada çok durmuyor. Ertesi sene tekrar Fas'a gidiyor. Burada bir yandan ders, öbür yandan riyazetle meşgul oluyor. Ezher camii imamı Şeyh İbn Abdülkerim'in Fas velileri hakkında camide verdiği dersleri dinliyor(34).
İbn Arabî Fas'ta iken garib vecd halleri yaşıyor. Bir gün Ezher camiinde cemaatle namaz kılarken omuzlarının parlak bir nurla aydınlatıldığını, bunun etkisiyle mekan şuurunu yitirip Lâ-Mekânî (mekansız) bir hal içinde kaldığını, hakiki değil, ancak farazî olarak yönleri bulunan bir küre vaziyetine geldiğini söyler ve: "Daha evvel de kıble duvarında eşyayı keşf tecellisine mazhar olmuştum ama bu ona benzemiyordu" der (35).
İbn Arabî pek çok harikulâde ve tabiat üstü olaydan bahs edip bunlarla ilgili manevî tecrübelerini anlatmış, ancak başkalarının benzeri hususlar hakkında verdikleri bilgileri bazen ihtiyatla karşılamış, hatta bazen bu tür şeylerin bir vehim ve hayalden ibaret olduğunu özellikle belirtmiştir. Bir kere diyor İbn Arabî Fas'ta iken bir zümre görmüştüm. Cinler bunlara diledikleri suretleri hayal ettirebiliyorlardı. Ebu'l-Abbas ed-Dekkak bunlardan biri idi. Kendisine ruhlarla konuştuğu hayal ettiriliyordu. O, kesinlikle ruhlarla konuştuğunu söylüyordu. Bunun sebebi de onların nağmelerini bilmemesiydi. Meclisime gelince susar, sonra da gördüklerini anlatırdı. Ama ben bu hususların kendisine hayal ettirildiğini biliyordum. Bazen gördüğü hayalî suretle çekişirdi bile. Böylece cin başka bir yoldan ona zarar verir ama o bu zararı o suretten bilirdi. Oysa onların nağmelerini bilenler de çok azdır(36). İbn Arabî ruhlarla konuştuğunu iddia eden bir çok kimsenin, onlara benzeyen bazı hayalî suretler gösterilip cinler tarafından aldatıldıklarını, bu sebeple bu konuda her söylenene inanmamak gerektiğini ifade ederken bunun sebebi olarak onların nağmelerini (frekanslarını, melodilerini) bilmeme halini gösteriyor. Ama bu nağmelerin ne olduğunu ve nasıl öğrenilebileceğini söylemiyor.
İbn Arabî daha sonra gidip yerleşeceği doğu İslâm âleminde sultanlar ve üst tabaka katında gördüğü ilgiyi Endülüs ve Kuzey Afrika'daki sultanlar ve devlet adamları nezdinde bulamadı. Aşağıdaki ifadesinden bunu anlamak mümkün: "Cebeli Tarık'taki Sebte şehrinde sâlih bir kişinin yanına gitmiştim. Sultan Yakub el-Mansur ile aramızda bir konuşma geçmişti, konuşmanın can sıkan ve itibara dokunan bir yanı da vardı. Bir gün Sultanla karşılaştığımda bana:
-"Dostum! Zâlim biri tarafından desteklenmeyen zelil olur" dedi.
-"Bir âlim tarafından irşad edilmeyen kimse yolunu kaybeder" dedim. Bunun üzerine:
-"Dostum el-insaf! El-insaf! dedi". Ben de:
-"Sermayeye (yani dine) dokunulmaması şartıyla tamam" dedim. O da:
-"Doğru söylüyorsun" dedi ve sustu(37).
İbn Arabî Atlas Okyanusu sahiline gidiyor, burada kerametleri kabul etmeyen bir şahısla görüşüyor. Burada bir camide Hz. Hızır'ı hasır seccadesini havaya sermiş ve üzerinde namaz kılar halde görünce adam inkârından vazgeçiyor (38).
İbn Arabî 595/1198'de el-Meriye şehrine geliyor. Burası tasavvuf bakımından önemli bir merkezdi. Murabit hanedanlığına karşı ortaya çıkan bir hareketin başında bulunan Şeyh İbnu'I-Arîfin müridlerinden; Ebu Abdullah el-Gazzâl üstadının fikirlerini burada halka öğretiyordu. İbn Arabî bu zâtla burada tanışmış, dost olmuş ve burada bir süre ikâmet etmişti. Burada inzivaya çekilerek kendini ibadete ve taata veren İbnn Arabî'ye bir mürşide ihtiyaç olmadan tasavvufa girmeyi mümkün kılan bir eser yazması rüyada ilham edildi. Bu ilhama uyarak Mevakiu'n-Nucum isimli eserini kaleme aldı. Bu eserde gök cisimlerini sembol olarak kullanarak sulûkûn üç merhalesinde Allah'ın Sûfiye lutfettiği yüce nurları anlattı (39). İbn Arabî bu eseri ele geçiren bir kimsenin şeyhe ihtiyaç duymayacağını özellikle belirtir.

b) İbn Arabi'nin Doğuya Seferi
İbn Arabî 597/1200 senesinde bir kerre daha Muvahhidlerin başşkenti Merakeş'e geliyor ve dikkate değer sûfilerdeen biri olan Melamî-Meşreb Ebu'l-Abbas es-Sebtiy'le görüşüyor. Burada rüyasında Allah'ın arşının önünde tecelli ettiğini, tecelli halinde iken müşahade ediyor. Arş etrafında uçuşanların en güzeli olan Fas'a gidip Muhammed el-Hassar'la görüşmesini ve onunla doğu seferine çıkmasını söylüyor, İbn Arabî hemen yola çıkıyor, benzeri bir rüya görmüş olan Muhammed el-Hassar'ı ziyaret ediyor. Birlikte Tlemsan'a geliyorlar.
Aynı sene Bicaye'ye gelen İbn Arabî burada rüyada bütün yıldızlar ve harflerle nikâhlandığını, bundan büyük bir ruhanî haz aldığını, sonra bu rüyasını bir kişi aracılığı ile rüya tabir etmeyi bilen birine yorumlattığını, yorumun: "Bu rüyayı gören kişiye ulvî ilimler, sırrî bilgiler ve yıldızların havâssı başka hiçbir kimseye verillmeyecek ölçüde ona verilecektir" biçiminde yapıldığını kaydeder.
İbn Arabî'nin tasavvufunda önemli bir yer tutan manevî nikâh onun hayatında fiilen böyle başlamış oluyor. Bu rüya İbn Arabî'nin yıldızların özellikleri ve bunların yeryüzündeki etkileri üzerinde de erken bir zamanda durduğunu gösteriyor.
İbn Arabî Tunus'a gelip burada ikâmet etmeye başlıyor ve doğu seyahatını üç ay geciktiriyor. Burada bir gün imamın arkasında namaz kılarken semada bir ışık görüyor ve öyle bir nâra atıyor ki hem kendisi, hem oradakiler, hatta evlerinin teraslarında bulunan kadınlar kendilerinden geçiyor. Hattâ bu kadınlar yüksek balkonlardan yere düşüyor, ama hiç birine bir şey olmuyor. İlk defa İbn Arabî, sonra öbürleri kendilerine geliyor ve birbirlerine: "Ne oldu?" diye soruyorlar(40), İbn Arabî sayha attığının farkında olmadığını söylüyor.
İbn Arabî Tunus'ta iken tanınmış mutasavvıf Ebu Muhammed Abdülaziz'in evinde kalıyor. Bu zat kendisinden bir eser yazmasını istiyor, İbn Arabî de İnşâu'd-Devâîr ve'l-Cedâvil adlı eserini burada yazmaya başlıyor ve daha sonra tamamlıyor(41). İbn Arabî bu eserinde âlemle ilgili görüşlerini geometrik şekillerle açıklıyor. Daire şeklindeki feleklerle insan arasındaki ilişkiyi bu tür dairelerle göstermeye çalışıyor.
c) İbn Arabî Mısır'da-Hicaz da-lrak'ta
İbn Arabî dokuz ay kaldığı Tunus'tan ayrılarak İskenderiye ve Kahire'ye uğradıktan sonra hac görevini ifa için Mekke'ye geliyor. Gerek Mekke'de ikâmet eden, gerekse hac için buraya gelmiş olan âlimler ve mutasavvıflar ona büyük ilgi ve saygı gösteriyor. İbrahim makamına nezaret eden Kâbe'deki imamlardan Mekinuddin Sucâ isimli zatla onun arasında kuvvetli ve sarsılmaz bir dostluk kuruluyor. Dinî konularda az sayılmayacak bilgilere sahip olan Isfahanlı İmam Mekinuddin b. Şucâ'nın Nizam isimli güzel ve alımlı kızı İbn Arabî'nin dikkatini çekiyor. Tercümânu'l-Eşvâk isimli âşıkhâne şiirleri ve gazelleri ihtiva eden eseri İbn Arabî'ye bu dilber ilham ediyor, İbn Arabi'nin bu eserdeki şiirlerinin konusu zahirde Nizâm, ama bâtında Allah'tır.
Aynu'ş-Şems ve'l-Behâ unvanıyla da anılan Nizam'ın dindar, bilgili ve ahirete gönül vermiş bir kız olduğunu söyleyen İbn Arâbî onun güzelliklerini ve gönülleri kendine bağlayan zerafetini uzun uzadıya tasvir ettikten sonra sözünü şöyle bağlıyor: "Bu eserde sözkonusu ettiğim her isim (ve nitelik) ilâhî feyzlere, ruhanî ilhamlara ve yüce ilişkilere işaret eder. Benim yazılarımda izlediğim yol budur. Neye işaret ettiğimi Nizam da bilmektedir. Allah bu eseri okuyanları yüce himmet sahiplerine yakışmayan hususlardan korusun"(42).
İbn Arabî uzun yıllar harcadığı emeğin ürünü olan el-Futuhâtu'l-Mekkiyye isimli ünlü eserini de Mekke'de yazmaya başlamıştı. 589/1202'de yazdığı ve kırk kudsî hadisi konu alan Mişkatu'l-Envâr isimli eserini de burada yazdı. Yine aynı sene Tâif’te Hilyetu'l-Abdâl adını verdiği eserini kaleme aldı.
İbn Arabî Mekke'de Kâbe'yi tavaf ederken sayısız tecellilere mazhar oluyordu. Bir keresinde ikinci asrın sûfilerinden İbn Hârûn er-Reşid tavaf esnasında tecessüd edip (beden kalıbı içinde) kendisine zuhur etmiş ve sohbet etmişlerdi. İbn Hârûn er-Reşid Cebrail'in bir bedevi suretinde Hz. Peygamber'e tecessüd ettiği gibi bana hissen tecessüd etmiş (ve görünmüş) idi diyor. İbn Arabî(43).600/1203 senesinde meydana gelen yıldız kaymaları ve çöl fırtınaları dolayısıyla İbn Arabî şu açıklamaları yapıyordu: "Cin tâifesinin kâfirleri olan şeytanlar semaya çıkarlar. Allah'ın vahyi ile ilgili hususlarda meleklerin aralarında yaptıkları konuşmalara kulak verip haber çalarlar. Şeytan çalıntı haberle oradan ayrılınca Şihab (meteor, yıldız kayması) ile taşlanır. Yıldız kayması esnasında görülen parlak ışık bunun neticesidir. Bir kere Kabe'yi tavaf ederken parlaklığı uzun süre devam eden bir yıldız kaymasını gördük ve bunu önemli bir hususun işareti saydık. Sonradan o sırada Yemen'den dehşetli bir fırtınanın vukua geldiğini, ortalığın simsiyah kesildiğini işitmiştik. Taif’teki veba salgını da aynı sene vukua gelmişti." İbn Arabî o sene her zamankinden daha fazla görülen ve daha uzun süre devam eden yıldız kayması olayını bu tür olağan dışı hadiselerin habercisi olarak yorumlamış, iki tür olay arasında bir ilişkinin bulunduğuna inanmıştı(44). İbn Arabî Tunus'taki bir dostuna hitaben kaleme aldığı ve Mağrib'teki şeyhlerini konu alan ed-Dürretu'l-Fâhire isimli eserini de yine bu sene (600/1203'de) yazmıştı.
İbn Arabî Mekke'de bulunduğu sırada Hz. Peygamber'i rüyada görür. Hz. Peygamber ona: "Ey Mekke sakinleri! Ziyarete gelenler, ziyaretlerini ne vakit yaparlarsa yapsınlar sakın onlara mani olmayınız" der(45). İbn Arabî'yi tanıyan biri ona gelip Hz. Fatıma'yı rüyasında gördüğünü ama onun kendisine yüz vermediğini, bunun sebebini sorunca da "Çünkü sen Mekke şerifleri aleyhinde bulunuyorsun" dediğini, bunun üzerine adamın tevbe ettiğini, Hz. Fatıma'nın da onu affettiğini anlatan İbn Arabî bu vesileyle Ehl-i Beyte olan derin sevgisini ve saygısını dile getirmiştir(46). Mekke'de yedi ermiş (Abdâl) ile de görüştüğünü ifade eden İbn Arabî, her gün babası tarafından acımasızca dövülen, ancak yediği kırbaçların çıkardığı sesleri işittiği halde acısını duymayan, onun için de sabır konusunda örnek olan Fatma bint et-Tâc isimli sâliha bir kadınla da görüşmüş, tasavvufa yeni girdiği sıralarda kendisinin başından benzeri bir olayın geçtiğini hatırlamıştı: "Acı hissetmemek Allah'ın bazı kullarına verdiği özel bir lütfudur" diyor İbn Arabî(47)
İbn Arabî, 601/1204 senesinde Hicaz'dan ayrılıp Bağdad'a geliyor. Burada 12 gün kaldıktan sonra Musul'a gitmek üzere yola çıkıyor. Musul'a gelmesinden amacı Hz. Hızır'la yakın ilişkiler içinde bulunduğu söylenen Ali b. Abdullah ismindeki bir sûfiyle görüşmekti. Şehir dışında bir bağı bulunan bu sûfi ile burada görüşen İbn Arabî burada bu zat aracılığı ile Hz. Hızır'ın hırkasını üçüncü defa giyme şerefine nail olduğunu söyler. Bu olaydan sonra İbn Arabî daha önce önemsemediği tasavvufta hırka giyme olayının ne kadar önemli olduğunu daha iyi kavrıyor ve bunu müritlerine de tavsiye ediyor. Çünkü o bundan sonra hırka giymeyi sırf bir tasavvuf geleneği, tarikat mensupları arasında kardeşlik anlayışını yerleştiren ortak bir bağ olarak görmüyor, aynı zamanda bunu ahlâkî hastalıkları tedavi eden bir ilaç gibi değerlendiriyor(48). Kur'ân'a nazire yazdığını iddia eden İbn Antar'ı burada tanıyor, Musul'daki ilhamlarını et-Tenaz-zûlâtu'l-Musuliye adıyla bir eser şeklinde ortaya koyuyordu.
İbn Arabî Musul'da iken hocası olduğunu ifade ettiği Hanefî bir Haffız (Mukrî) ile tanışıyor. Bu zat ona, rüyada gördüğü Hz. Peygamber'in satranç oynamanın ve musiki dinlemenin mubah olduğunu söylediğini bildiriyor (49). Buna rağmen tasavvufunda semaa önemli bir yer veermeyen İbn Arabî Bağdat'ta iken Muhammed Bekrî isminde bir üstaddan Kuşeyrî Risalesini okuyor. Bu zatla Kuşeyrî arasında iki vasıta bulunduğundan bu eseri en güvenilir bir şahıstan okuma imkânı buluyor. Zaman zaman da Risalenin önemine işaret ediyor. Ayrıca Kuşeyrî'nin eserlerini bir de Ziyaeddin Abdülvehhab'tan Tekke'de dinliyor.
İbn Arabî 603/1206 senesinde Kahire'ye gelip burada bulunan Endülüslü hemşerileriyle ve sûfiler cemaatıyla buluşuyor(50). Bunlarla birlikte vakitlerini ibadetle geçiriyor, riyazet yapıyor, bir takım harikulade hallerle karşılaşıyor. Bir gece kapkaranlık bir odada bulunurlarken bedenlerinin saçtığı nur ile karanlığın dağıldığını görüp dehşet içinde kalıyyorlar. Bu esnada ansızın beliren yüzü ve sözü güzel bir kişi İbn Arabî'ye Allah tarafından gönderilen bir elçi olduğunu belirterek ona gayet güzel sözler söylüyor. Bu sözler aracılığıyla Allah'tan kendisine ittihadla ilgili bazı hususlar vahy (ilham) ediliyor bu sözler vahdet-i vûcud anlamına geliyor. Bu noktayı belirten İbn Arabî sözü edilen elçinin şunları söylediğini ifade ediyor: "iyi bil ki hayır vücudda, şer ademde, yyani iyilik varlıkta, kötülük yokluktadır. O, lütfü ile insanı yarattı, varlığına aykırı (münâfi) bir vâhid kıldı. Bu onun isim ve sıfatlarıyla ahlâklandı. Zatını görüp bunlardan fâni oldu. Kendisiyle kendisini gördü. Böylece sayı aslına döndü. O halde: "O var, sen yoksun." Bu vakayı oradaki cemaate haber verince Allah'a hamd ettiler. Sonra başımı eğip bir manzume yazdım. Arkadaşlarım uyuyorlardı. Abdullah uyandı ve bana seslendi ama ben sanki uyuyormuşum gibi ona cevap vermedim. Ama o: "Sen uyumuyorsun, Allah'ın marifeti ve tevhidi konusunda şiir vücuda getiriyorsun" deyince başımı kaldırıp; "Bunu nereden biliyorsun" dedim. Şöyle dedi: "Gördüm ki yüksektebir ağ kuruyorsun. Bu ağın dağınık olan iplerini düzenleyip bununla dağınık manâları bir araya getiriyor ve nesir halindeki sözleri nazım şekline sokuyorsun." "Doğru ama şiirin konusunun marifetullah ve tevhid olduğunu nereden bildin?" dedim. "Ağ ile ancak çok nâdir canlılar avlanır. Konusu Allah olmayan şiirlerde ise hayat, ruh ve izzet yoktur" diye cevapladı sorumu. Onun rüyayı yorumlaması, gördüğü rüyadan daha şaşırtıcı gelmişti bana."(51)
Her halde İbn Arabî'nin anlatılan görüşleri etrafındakilere söylemesi ffakihleri rahatsız etmiş olacak ki onun bid'atçı veya kâfir birisi olduğunu söyleyip haps veya idam edilmesini istemeye başladılar. Bundan dolayı görüşleri ve hakikaten bir mü'min olup olmadığı fakihler arasında tartışılmaya başlandı. İbn Arabî, aleyhindeki bu tür söylentilere başlanngıçta fazla aldırmadı. Çünkü senelerce Mekkke'de iken, hayatta iken de, ölümünden sonra da deneneceği ve suçlanacağı hususunda Allah onu uyarmıştı. Ayrıca, o her fırsatta sözlü ve yazılı olarak eleştirdiği ve cahilliklerinden söz ettiği fakihlerden gelen bu tepkiyi tabii karşılıyordu. Fakat hoşgörülü bir hükümdar olan Melik Adill, Ebu'l-Hasan el-Bicâî tarafından savunulan İbn Arabî'nin aleyhindeki sözlere kulak asmadı. İbn Arabî Bağdad'da, Konya'da veya Anadolu'da iken Fahreddin Razî'nin (ö.606/1209) şöhretini duymuş, kendisine bir mektub yazarak kelam ve felsefe ile veya akıl ve kıyasla gerçeği bulamayacağını, bunun ancak keşf ve ilhamla bilenebilecegini bildirerek onu kelâm ve felsefeyi bırakarak tasavvufa yönelmeye davet etmişti. Ancak İbn Arabî'nin bu mektubu yazdığı tarih belli olmadığı gibi bunun Fahreddin Râzî'ye ulaşıp ulaşmadığı, ulaştıysa buna cevap verip vermediği bilinmemektedir.
İbn Arabî, maruz kaldığı suçlamalar ve kendisine yapılan işkencelerden söz ederken: "Kâbe'de İbrahim makamında uyurken ruhlar aleminden bir ses işittim. Bu ses Allah'tan bana şu mesajı getiriyordu, "İbrahim makamına sığın. Zira o çokça ah vah eden halim selim biriydi." O vakit işkence göreceğimi anlamıştım(52). Cesur ve samimî bir sûfi olan İbn Arabî kendisini savunmuş olan Ebu'l-Hasan el-Bicâ'ye: "Kendisine Nâsüt âleminde Lâhût âlemi açılan bir kişi nasıl haps edilebilir" diye çıkışıyor, o ise: "Efendim bu şükür sayılabilecek şathiyelerdir. Sekr ehli kınanmaz" demekle yetindi(53).
d) İbn Arabî Anadolu'da
İbn Arabî 604/1207'de Kahire'den İskenderiye'ye oradan da Mekke'ye gelip dostu Ebu Şuca ile buluşuyor. Ancak semadan aldığı işaretlere bakıp yol hazırlığına koyuluyor. Çünkü İbn Arabî'nin hizmet ettiği iyi hal sahibi bir şeyh ona: "İnsanların en ulu olanının ona boyun eğeceğini" haber vermişti (54). Bunun üzerine 607/1210'da tahta çıkan Birinci Keykavus'u ziyaret etmek için Konya'ya gelmek üzere yola çıktı. Daha evvel şöhreti Anadolu'da yayılmış olan İbn Arabî Konya'da Selçuklu Sultanı tarafından karşılandı. Sarayda iyi bir kabul gördü. Sultan kendisine yüzbin dirhem değerinde bir konak bağışladı. Allah rızası için kendisinden sadaka isteyen birine İbn Arabî: "Bu köşkten başka bir şeyim yok. Bunu al, senin olsun" dedi(55). İbn Arabî Konya'da huzur içinde geçirdiği zaman zarfında Meşahidu'l-Esrâr ve Risaletul-Envâr isimli iki eser yazdı. Kendisinden faydalanmak isteyen sûfilerle bir araya gelip sohbet etmeye başladı. Bunlar arasında ünlü mutasavvıf Evhaduddin Kirmânî (ö. 635) de vardı. Bu arada Sadreddin Konevî (ö. 673/ 1274) gibi yetenekli bir öğrenciye tasavvufî düşüncelerini anlatma imkânı buldu. Konevî'nin babası Mecduddin İshak, hâmisi Selçuklu Sultanı Birinci Gıyaseddin yenilgiye uğrayınca Şam'a gidip orada yaşamaya başlamış ve buradan da hac için gittiği Mekke'de İbn Arabî'yle tanışmıştı. Herhalde 600/1200 senesinde Mekke'de tanıştıkları İbn Arabî'yi birlikte Anadolu'ya ve Konya'ya götürmek için o ikna etmeye çalışmıştı. İbn Arabi'nin Anadolu'ya ve Konya'ya gelişinde buradan giden hacıların da büyük tesiri olmuştur.
Camî diyor ki: "İbn Arabî Rum diyarına gelince Sadreddin Konevî’nin doğumu, ölümü, ilmi, irfanı gibi hususlarda keşfe dayanarak bilgi vermişti. Konya'da bulunan İbn Arabî o sırada dul bulunan Konevî'nin annesiyle evlenmişti. Konevî ise İbn Arabî'nin gözetiminde yetişmişti. Konevî'nin eserlerini iyi bir şekilde öğrenmeden İbn Arabî'nin fikir sistemini ve Vahdet-i Vûcud anlayışını akla ve şeriata uygun şekilde anlamak mümkün olmaz"(56). Diğer taraftan 606/1209 tarihinde dünyaya gelen Sadreddin Konevî'nin annesiyle İbn Arabî'nin evlendiğine ve bu sebeple onun üvey babası olduğuna dair ciddi bir kaydın olmadığını savunanlar da vardır (57). Fakat Cami'nin verdiği bilgi başka kaynaklarca doğrulanmasa bile İbn Arabî'nin onun üvey babası olduğu ihtimalini ortadan kaldırmaz. Konevî'nin anlattığına göre o sıralarda peygamberlerin ruhlarının semavî tecellileri İbn Arabî'ye maddî şekillerde zuhur ediyor veya bu ruhlar mânâ âleminde harikulade bir şekilde onun ruhu ile birleşiyordu. Konevî şöyle diyor: Şeyhimiz İbn Arabî dilediği peygamberlerin ruhu ile görüşme gücüne sahipti, isterse ruhun bu dünyaya inmesini ve maddî bir biçim almasını sağlıyor ve onunla görüşüyor, isterse rüyada görüşüyor, isterse kendisi beden kalıbından çıkıp ruhlar âlemine yükseliyor ve onlarla görüşüyordu (58).
Bir gün Konya'da bir ressam bir keklik sureti (heykeli) yaptı. Bu suret canlı kekliğe o kadar çok benziyordu ki bir avcı bunu gerçek keklik sanıp üzerine kapandı. Fakat İbn Arabî suretin nisbetlerine bakıp bunun yapma olduğunu derhal fark etti. Bunu İbn Arabî'nin hayal ile hakikati ayırd edip edemediğini anlamak ve onu denemek için yapmışlardı. İbn Arabî bu konuda diyor ki: "Bununla ilgili olarak Konya'da bir ressam (musavvir) ile aramızda çok acaib bir olay geçti. Biz ona bir gün tahayyül sanatı hakkında bilmediği bazı şeylerden bahs etmiştik. Bir gün o bir keklik yaptı ve fark edilmeyecek şekilde bir yerinde kusur yaptı ve bunu gizledi. Tasvir konusunda bizi denemek için o sureti bize getirdi ve: "Buna ne dersin" dedi. "Çok mükemmel ancak bir kusuru var" dedim. "Ayaklarındaki oransızlık" deyince kalkıp beni öptü (59). İbn Arabî bu hatırasıyla ne kadar dikkatli olduğunu ve görüp nakl ettiği hususlarda kolay kolay hata yapmadığını anlatmak istiyor.
İbn Arabî kendisine gösterilen bu tür ilginin, rahatsız edici bazı hususlara sebep olacağını tahmin ediyor. Seyehatı seven tabiatı da buna eklenince Kayseri, Malatya, Sivas, Erzurum ve Harran gibi Anadolu şehirlerini dolaşıyor (60). 608/1212 senesinde Avarifu'l-Maarifin müellifi Sühreverdi'yle görüşmek için Bağdad'a geliyor. Rivayete göre bir araya gelen iki ünlü mutasavvıf hiç konuşmadan uzun uzadıya birbirine bakmışlar, sonra da ayrılmışlardı. Daha sonra Sühreverdi öğrencilerine İbn Arabî'yi kasd ederek: "O bir hakikatlar ummanıdır" demişti (61). İbn Arabî Abdülkadir Geylanî'nin müridi İbnu'ş-Şîbli'yi de yine burada tanımıştı.
Bağdad'da kısa sürede İbn Arabî'nin çevresinde pek çok insan toplanıyor ve bunlar kendisine derin bir saygı gösteriyor.
Hatta ona gösterilen saygı ve itaat Halife'ye gösterilen saygıyı ve itaati bile ggölgede bırakıyor, İbn Arabî bir gün etrafınndaki mürit ve öğrencileriyle Bağdad'da yüürürken at üstünde caddeden geçen halifeye rasstlıyor. Çevresindekilerden hiç biri İbn Araabî'den işaret almadan onu selâmlamıyor. İbn Arabî'ye gösterilen hürmet müslümanların halifesine gösterilenin kat kat üstünde oluyor(62).
.......
İbn Arabî Futuhâtın çeşitli bölümlerinde bu yöndeki tutumunu sürdürür: "Kâfirler arasında ikamet etme, hicret et, onlar arasında ikamet etmek İslâm'ı aşağılamak, küfrü yüceltmek olur........ Aralarında ikamet etmeme imkânına sahip olduğu halde kâfirler arasında oturan bir kimsenin İslâm'dan nasibi yoktur. Kur'ân'ın ve hadisin hükmü budur. Bunun içindir ki, şu sıralarda haçlıların elinde bulunan Kudüs'ün ziyaret edilmesine ve orada ikâmet edilmesine karşıyız. Bir müslüman onların hakimiyeti ve emri altında nasıl yaşayabilir? Allah'ın iman sahibi kulları birbirini sevmeli, selâmlamalı, yemeğe davet etmeli, yardımlaşmalıdır. Mü'minler tek bir vûcud olmalı. Müslümanlar arasında tam bir eşitlik olmalı (64), İbn Arabi'nin gayr-i müslimlere, özellikle Hıristiyanlara karşı bu kadar sert ve müsamahasız davranılmasını istemesinin sebebi o tarihlerde Endülüs'te Hıristiyanların Müslümanlara yaptıkları kötü muamele, özellikle de haçlıların Kudüs'ü işgal edip müslüman halkına işkence etmeleridir. Aslında İbn Arabî son derece insanperver bir sûfidir. Din ve mezhep farkının hoşgörüyle karşılanmasını ister. Herkesi insan sevgisine davet eder. Hatta bazen daha ileri giderek inanç farkına yukarıdan bakar ve insanların inanç farkını aşmaları gerektiğini söyler. Onun çok meşhur olan bir şiirinin bazı beyitleri şöyledir:
"Kalbim her sureti kabul eder oldu. Meselâ":
"Ceylanlara otlak, rahiblere manastır" "Putlara tapınak, hacılara Ka'be" Tevratın sayfaları, İslâm'ın mushafi oldu." "Dinim sevgi dinidir, onun kervanına yöneldim"
"Sevgi dinidir dinim ve imanım."(65)
Tüm insanlığı kucaklayan, evrensel bir insan sevgisini esas alan, gayri müslimleri mazûr göstermek için çeşitli yorumlar getiren, bir yerde herkesin Allah'a ibadet ve kulluk ettiğini açıkça ve cesaretle söyleyen, hatta onun kurduğu vahdet-i vücud felsefesinin hümanizme açık olduğu söylenen İbn Arabî'nin teoride öyle iken pratikte bu kadar sertleşmesi, iddia edildiği gibi sisteminin ilhada, ibahiliğe, küfre ve zındıklığa açık olmadığını ispatlamaktadır. Gerçekten de İbn Arabî ibadet hayatına sonuna kadar sımsıkı sarılarak fikirlerinden dinsizlik veya ibadetsizlik gibi sonuçların çıkarılamayacağını göstermiştir. Buna rağmen güzelliğine hayran olduğu Nizam'ı vesile ederek ilâhî ve manevî güzellikleri dile getirdiği Tercümanü'l-Eşvâktaki aşıkane şiirlerini kendilerine dayanak ve tutanak yaparak hücuma geçen fıkıhçıları susturmak için bu eserine 611/1214'te Zehâiru'l-A'lâk (Beyrut, 1312) adıyla bir şerh yazma ihtiyacını duymuş ve maksadının ne olduğunu ortaya koymuştu. Bu eseri yazmaya onu iki sâdık talebesi teşvik etmişti: Bedr el-Habeşî, İsmail b. Sudgin. Bu iki mürid Haleb'te bir fakihin: "İbn Arabî Tercümanu'l-Eşvak'taki şiirlerinde kadına olan aşkını dile getiriyor ama çevrede dindar olarak bilindiğinden kendini tasavvuf perdesiyle gizliyor" dediğini duymuşlar, bunu şeyhlerine söylemişlerdi. "Allah o fakihe bol bol sevap versin, herkesin faydalandığı bu eseri yazmaya bizi o sevk etti. Eserimizi okuyunca o da yaptığına pişman oldu" diyor İbn Arabî (66).
İbn Arabî Futuhâtta (I, 12) sözkonusu meseleye açıklık getiren şu sözleri yazar: "Tasavvufa yeni girdiğim sıralarda kadınlar ve cinsi ilişki en sevmediğim bir şeydi. Bu hal bende 18 sene devam etti. Kadınların Peygamber tarafından sevildiklerine dair hadise vakıf olunca şöyle düşündüm. Hz. Peygamber'in kadınları sevmesi tabiatı gereği değildi. Onları Allah kendisine sevdirdiği için seviyordu. O halde eğğer Allah'a yönelmede samimî isem Allah'ın Peygamber'ine sevdirdiğini sevmeliyim, eğer onlardan nefret edersem onun gazabına uğrarım. Bu noktayı kavrayınca benden nefret gitti ve kadınlar bana da sevdirildi. Bundan böyle insanlar içinde kadınlara karşı en fazla şefkat besleyen ve haklarını gözeten ben oldum. Burada sözünü ettiğim sevgi tabiattan (nefsten) gelen bir sevgi değil, Allah'tan gelen sevgidir (67).
İbn Arabî haçlıların 626/1228'de Kudüs'ü işgal etmelerinden evvel burasını da ziyaret etmişti. Çünkü Hıristiyanların eline geçen Kudüs'ün ziyaretini bu tarihten itibaren caiz görmemişti.
İbn Arabî 612/1215 senesinde Antalya'yı kuşatan Keykavus'un başarısı için Sivas'ta dua ediyor ve ona gönderdiği bir mektupta zafer kazanacağını müjdeliyordu (68). Şehrin alınacağı konusunda İbn Arabî'nin gördüğü rüya ile şehrin düşmesi arasında 20 gün geçmiştir.
İbn Arabî'ye inanan ve sıcak bir ilgi gösteren sadece Keykavus değildir. Onu sevenler arasında Haleb Hâkimi Melik Zâhir Gâzî (ö. 613/1216) da vardı. Bu zat şeyhe saray civarında özel bir konak tahsis etmiş, zaman zaman onu burada ziyaret etmeyi ihmâl etmemiş, ricalarını yerine getirmişti. Hatta bir seferinde halkla ilgili tam 118 ricasını kabul etmişti ki bunlar arasında devletin çok önemli bir sımm ifşa ettiği için hain olmakla suçlanan bir kişinin affı da vardı (69).
İbn Arabî'nin devlet adamları nezdindeki itibarı ve nüfuzu fakihleri kıskandıracak bir mertebede idi. Onun için de onun aleyhinde bulunuyorlardı. İbn Arabî ise şekilci ve merasimci olmakla suçladığı fıkıhçıları cahil ve katı hatta çoğu zaman ikiyüzlü olmakla suçluyordu. Onlar kendileri ve sultanlarla ilgili dinî hükümlerde esneklik gösterip kolaylık cihetine giderken halkın taraf olduğu meselelerde çok katı ve sert davramyorlardı. Hatta fakihin biri sultana: "Sana ramazanda oruç tutmak farz değil, senenin herhangi bir ayında tutabilirsin" diye fetva vermişti. Bu ve benzeri sebeplerden dolayı fakihlerden âdeta nefret eden İbn Arabî şöyle bir hatırasını anlatıyor: "Fakihler hiç olmayacak yorumlar yaparak sultanların maksadına uygun fetvalar verir, bunu şer'î bir hükümmüş gibi gösterirler. Oysa buna kendileri de inanmaz. Bir gün Sultan Melik Zâhir Gazî ile sohbet ederken hademeye gizli evrakı getirtip bana gösterdi ve: "Sen ülkemde haksızlık ve yolsuzluk olduğunu söylüyorsun. Vallahi bu hususta ben de senin gibi düşünüyorum. Ama yapılan hiçbir zulüm ve haksızlık yoktur ki, fakihlerin verdiği fetvaya dayanmış olmasın. Bu fetvalar onların el yazılarıyla işte buradadır. Lanet olsun onlara" dedi(70).
İbn Arabî fakihleri sevimsiz kılan diğer bir hususa dikkati çekerken diyor ki: "Bazı müslümanlar, özellikle de fakihler evliyanın dünyadaki hallerine bakıp gülüyorlar, istikamet üzere bulunan halkın velilerin manevî zenginliklerinden söz açtıklarını görünce gülüyor ama sözlerini de kabul etmiş gibi görünüyorlardı. Yolları velilere düşünce yekdiğerine gözleriyle işaret edip dalga geçiyorlar (71), İbn Arabî'nin fakihlerin aleyhinde bulunmasının biir sebebi de budur.
b)İbn Arabî'nin Son Seneleri
İbn Arabî, bir çok yer gezdikten sonra yaşının da ilerlemesinin tesiriyle havasından hoşlandığı Şam'a yerleşiyor. Gençliğinden itibaren yaşadığı disiplinli hayat, çektiği çileler ve yaptığı yolculuklar onun sıhhatinin iyi ve dayanma gücünün mükemmel olduğunu gösterse de zamanla bünyesi zayıflamıştı. Şam'da ikamet etmeye başladığı sıralarda buranın hakimi kendisini mürşid bilen ve ona mürid olan Melik Muazzam idi. Şeyhinin dört yüzü aşkın eserini rivayet etmek için kendisinden icazet almıştı.
627/1229 senesinin Ramazan'ında ilahî hüviyetin zahirini ve bâtınını gördüğünü söyleyen İbn Arabî(72) aynı sene Hz. Peygamber'i rüyada görüyor ve onun emriyle Fususu'l-Hikem isimli meşhur eserini yazıyor. 631/1232'den sonra ise Divan'ını vücuda getiriyor. Son senelerini ise yazımına daha evvel başladığı Futuhâtı tamamlamak, yeniden düzenlemek ve düzeltmeler yaparak geçiriyor.
İbn Arabî Şam'a yerleştikten sonra da gezilerine devam etmiş, ancak yaşının ilerlemesi sebebiyle Şam'a yakın şehirlere kısa süreli seyahatları tercih etmişti.
İbn Arabî hayatının son yıllarını rahat ve huzur içinde geçirdi. Bir yandan okuyor ve eserler yazıyor, diğer yandan sohbetine katılanlara eserlerini okuyor ve tasavvufî açıklamalar yapıyordu. Bedr el-Habeşî, İsmail b. Sûdeğin ve Sadreddin Konevî onu hiç yalnız bırakmıyorlardı. Malik Eşref kendisine müstesna bir ilgi gösteriyor, derslerine ve sohbetine devam ediyor, eserlerini rivayet için icazet alıyordu. Şafiî kadısı Şemseddin Ahmed el-Hûlî bir hizmetçi gibi onun ihtiyacını karşılıyordu. Hanefî kadısı ise İbn Arabî'nin bir bakışından çıkardığı mânâ ile kadılık görevini terkedecek kadar ona bağlı idi. Kudüs Hiristiyanlardan geri alındığı zaman, Selahattin Eyyübi'nin huzurunda Mescid-i Aksâ'da ilk hutbeyi okumuş olan Kadı İbn Zeki, İbn Arabiye yakın bir ilgi gösteriyor, her çeşit ihtiyacını karşılıyordu. İbn Arabî 22 Rebiulahir, başka bir kayda göre 28 Rebiulahır 638 (10 Kasım 1240)'de bir cuma gecesi 77 (Miladi takvimle 75) yaşında bu zatın evinde ruhunu teslim etti. İbn Zekî, şeyhin müritleri İbn Abdülmelik ve İbn Nahhas ile birlikte ona karşı son görevlerini ifa ettiler. Gasıl ve kefenleme işleri bittikten sonra kalabalık bir cemaatin katıldığı cenaze namazından sonra Zekioğullarının Kâsiyyun dağının eteğinde Sallhiye köyündeki aile mezarlığında toprağğa verildi.
İbn Arabî'nin hayatından, onun bir kaç defa evlendiği anlaşılmaktadır. Fakat o karısı ve çocukları hakkında eserlerinde çok az bilgi vermiştir. Endülüs'teki Meryem bint Muhammed ismindeki hanımı ermişlerden idi. Daha sonra Harameyn Emiri Yunus b. Yusuf’ ın kızı Fatma ile de evlenen İbn Arabî'nin bu evlilikten çocuğu olduğu bilinmektedir. Oğullarından Sadeddin Muhammed 618/1221'de Malatya'da doğmuş, 656/1288'de Şam'da vefat ettiği zaman Şam'ın kuzeyindeki Salihiye köyünde babasının yanıbaşına gömülmüştü. Şair bir sûfi olan bu zatın bir Divan'ı vardır. 667/ 1269'da vefat eden diğer oğlu İmamuddin Ebu Abdullah Muhammed, Salihiye medresesinde ruhunu teslim etmiş ve babasının yanında toprağa verilmişti. İbn Arabî Fütuhatta iki yerde Zeyneb ismindeki bir kızından bahs etmiştir. Küçüklüğünde ilhama mazhar olan bu harika kız babasının dikkatini çekmişti. Bir yaşını biraz geçmiş ama henüz konuşmayan ZZeyneb'e babası: "Karısıyla cinsii ilişkide bulunan fakat boşalma olmadan bu ilişkiye son veren kişinin Şer'î hükmü nedir?" diye sormuş, "üzerine gusül farzdır" cevabını alınca hayret etmişti. İbn Arabî bu kızını annesiyle birlikte hacca göndermiş, kendisi de Irak yoluyla gidip Mekke'de onlaarla buluşmuştu. O sırada annesinden evvel İbn Arabi'yi gören Zeyneb: "Anneciğim işte babam" demişti (73), İbn Arabî bu kız için yazdığı şiirlere Zeynebiyât adını vermiştir.
İbn Arabî için Salihiye köyünde yapılan türbe çok sayıda inananı tarafındaan ziyaret edilmeye başlandı, İbn Arabî ve tüürbesîyle ilgili bir çok menkıbeler vücud bulldu. Fakat zamanla sahipsiz ve bakımsız kalan bu türbe harab olmayla yüz tutmuşken Mısır seferinden dönen Yavuz Selim 21 Raamazan 923'te (M. 1517) Şam'a gelmiş, İbn Arabî'nin türbesinin civarına bir cami yapılması emrini vermişti. Bunun üzerrine İbn Arabî'nin kabri üzerine bir türbe ve caminin kuzey tarafına bir tekke inşa edilmiş ve buraya büyük vakıflar yapılmıştı. Bu tarihe kadar Benû Zekî adıyla anılan bu türbe bundan sonra İbn Arabi'nin türbesi şeklinde şöhret bulmuştur. Türbenin duvarlarına İbn Arabî'nin büyüklüğünü dile getiren Şeyhülislâm İbn Kemal'in fetvası (74) yazılmıştır. Osmanlı uleması içinde İbn Arabî muhalifleri bulunmakla beraber İbn Kemal'in bu konudaki fetvasından sonra muhalefet yumuşamış, genellikle ünü bütün İslâm âlemini tutan ve Şeyh-i Ekber diye tanınan İbn Arabî Osmanlı muhitinde büyük ilgi ve saygı görmüştü. Menkıbeye göre "Sin şine dâhil olunca açığa çıkar kabr-i Muhiddin'in" (bk. Şa'ranî, el-kibritu'l-ahmer, I, 188) diyen İbn Arabî kabrinin Yavuz tarafından tamir edileceğini önceden haber vermiştir, (bk. Şa'ranî, Tabakat, I. 188.) 1627 senesinde Şam'a gidip İbn Arabî'nin türbesini ziyaret eden el-Makkarî: Türbesini ziyaret ettim, defalarca onunla teberrükte bulundum, üzerinde pırıl pırıl nurlar gördüm, insaf sahibi hiçbir kimse kabrinde gözlenen göz kamaştıran halleri inkâr edemez'(75) diyor. Türbe daha sonra İkinci Abdülhamid tarafından tamir ettirilmiştir. Bugün de burası en çok ziyaret edilen yerlerden biri olma özelliğini korumaktadır.

Asin Palacious, İbn Arabî'yi değerlendirirken şöyle diyor: İbn Arabî çok çetin riyazetlere girmiş, pek çileli bir yolda yürümüş, birbirini izleyen uzun seferlere çıkmış, Fırat'ın donduğu bir mevsimde Doğu Anadolu'da seyahat etmiş, bu arada irili ufaklı dörtyüz eser yazmıştı. Bu meşakkatli hayat zaten pek de kuvvetli olmayan sıhhatini etkilemişti. Karşılaştığı çeşitli harikulade haller buna eklenince kendisinden akli denge bozukluğu diyebileceğimiz marazı bir özellik peyda olmuştu. Bizzat İbn Arabî'nin her akıllı yazar gibi eserlerini akla ve fikre dayanıp yazmadığını söylemesi de bunu gösterir."(76)

Sözleri - Mevlana

2007-12-09T16:24:00.001-08:00

Gel, gel, ne olursan ol yine gel,İster kafir, ister mecusi, ister puta tapan ol yine gel,Bizim dergahımız, umitsizlik dergahı değildir,Yüz kere tövbeni bozmuş olsan da yine gel...

Ben yaşadıkça Kur'an'ın bendesiyim
Ben Hz.Muhammed'in ayağının tozuyum
Biri benden bundan başkasını naklederse
Ondan da bizarım, o sözden de bizarım, şikayetçiyim...
Ölümümüzden sonra mezarımızı yerde aramayınız
Bizim mezarımız ariflerin gönüllerindedir...

Güneş olmak ve altın ışıklar halinde Ummanlara ve çöllere saçılmak isterdim
Gece esen ve suçsuzların ahına karışan
Yüz rüzgarı olmak isterdim....

Aklın varsa bir başka akılla dost ol da, işlerini danışarak yap...

Şu toprağa sevgiden başka bir tohum ekmeyiz
Şu tertemiz tarlaya başka bir tohum ekmeyiz biz...

Hayatı sen aldıktan sonra ölmek, şeker gibi tatlı şeydirSeninle olduktan sonra ölüm, tatlı candan daha tatlıdır...

Biz güzeliz, sen de güzelleş, beze kendini
Bizim huyumuzla huylan, bize alış başkalarına değil...

Bir katre olma, kendini deniz haline getir
Madem ki denizi özlüyorsun, katreliği yok et gitsin
Beri gel, beri !
Daha da beri ! Niceye şu yol vuruculuk ?
Madem ki sen bensin, ben de senim, niceye şu senlik benlik...

Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol...

Hayatı - Mevlana

2007-12-09T16:23:00.001-08:00

Mevlâna 30 Eylül 1207 yılında bugün Afganistan sınırları içerisinde yer alan Horasan Ülkesi'nin Belh şehrinde doğmuştur. Mevlâna'nın babası Belh Şehrinin ileri gelenlerinden olup, sağlığında "Bilginlerin Sultânı" ünvanını almış olan Hüseyin Hatibî oğlu Bahâeddin Veled'tir. Annesi ise Belh Emiri Rükneddin'in kızı Mümine Hatun'dur. Sultânü'I-Ulemâ Bahaeddin Veled, bazı siyasi olaylar ve yaklaşmakta olan Moğol istilası nedeniyle Belh'den ayrılmak zorunda kalmıştır. Sultânü'I-Ulemâ 1212 veya 1213 yılllarında aile fertleri ve yakın dostları ile birlikte Belh'den ayrıldı. Sultânü'I-Ulemâ'nın ilk durağı Nişâbur olmuştur. Nişâbur şehrinde tanınmış mutasavvıf Ferîdüddin Attar ile de karşılaştılar. Mevlâna burada küçük yaşına rağmen Ferîdüddin Attar'ın ilgisini çekmiş ve takdirlerini kazanmıştır. Sultânü'I Ulemâ Nişabur'dan Bağdat'a ve daha sonra Kûfe yolu ile Kâ'be'ye hareket etti. Hac farîzasını yerine getirdikten sonra, dönüşte Şam'a uğradı. Şam'dan sonra Malatya, Erzincan, Sivas, Kayseri, Niğde yolu ile Lârende'ye (Karaman) geldiler. Karaman'da Subaşı Emir Mûsâ'nın yaptırdıkları medreseye yerleştiler. 1222 yılında Karaman'a gelen Sultânü'/-Ulemâ ve ailesi burada 7 yıl kaldılar. Mevlâna 1225 yılında Şerefeddin Lala'nın kızı Gevher Hatun ile Karaman'da evlendi. Bu evlilikten Mevlâna'nın Sultan Veled ve Alâeddin Çelebi adlı iki oğlu oldu. Yıllar sonra Gevher Hatun'u kaybeden Mevlâna bir çocuklu dul olan Kerrâ Hatun ile ikinci evliliğini yaptı. Mevlâna'nın bu evlilikten de Muzaffereddin ve Emir Âlim Çelebi adlı iki oğlu ile Melike Hatun adlı bir kızı dünyaya geldi. Bu yıllarda Anadolunun büyük bir kısmı Selçuklu Devleti'nin egemenliği altında idi. Konya'da bu devletin baş şehri idi. Konya sanat eserleri ile donatılmış, ilim adamları ve sanatkarlarla dolup taşmıştı. Kısaca Selçuklu Devleti en parlak devrini yaşıyordu ve Devletin hükümdarı Alâeddin Keykubâd idi. Alâeddin Keykubâd Sultânü'I-Ulemâ Bahaeddin Veled'i Karaman'dan Konya'ya davet etti ve Konya'ya yerleşmesini istedi. Bahaeddin Veled Sultanın davetini kabul etti ve Konya'ya 3 Mayıs 1228 yılında ailesi ve dostları ile geldiler. Sultan Alâeddin kendilerini muhteşem bir törenle karşıladı ve Altunapa (İplikçi) Medresesi'ni ikametlerine tahsis ettiler. Sultânü'l-Ulemâ 12 Ocak 1231 yılında Konya'da vefat etti. Mezar yeri olarak, Selçuklu SarayınınGül Bahçesi seçildi. Halen müze olarak kullanılan Mevlâna Dergâhı'ndaki bugünkü yerine defnolundu. Sultânü'I-Ulemâ ölünce, talebeleri ve müridleri bu defa Mevlâna'nın çevresinde toplandılar. Mevlâna'yı babasının tek varisi olarak gördüler. Gerçekten de Mevlâna büyük bir ilim ve din bilgini olmuş, İplikçi Medresesi'nde vaazlar veriyordu. Vaazları kendisini dinlemeye gelenlerle dolup taşıyordu. Mevlâna 15 Kasım 1244 yılında Şems-i Tebrizî ile karşılaştı. Mevlâna Şems'de "mutlak kemâlin varlığını" cemalinde de "Tanrı nurlarını" görmüştü. Ancak beraberlikleri uzun sürmedi. Şems aniden öldü. Mevlâna Şems'in ölümünden sonra uzun yıllar inzivaya çekildi. Daha sonraki yıllarda Selâhaddin Zerkûbî ve Hüsameddin Çelebi, Şems-i Tebrizî'nin yerini doldurmaya çalıştılar. Yaşamını "Hamdım, piştim, yandım" sözleri ile özetleyen Mevlâna 17 Aralık 1273 Pazar günü Hakk' ın rahmetine kavuştu. Mevlâna'nın cenaze namazını Mevlâna'nın vasiyeti üzerine Sadreddin Konevî kıldıracaktı. Ancak Sadreddin Konevî çok sevdiği Mevlâna'yı kaybetmeye dayanamayıp cenazede bayıldı. Bunun üzerine, Mevlâna'nın cenaze namazını Kadı Sıraceddin kıldırdı. Mevlâna ölüm gününü yeniden doğuş günü olarak kabul ediyordu. O öldüğü zaman sevdiğine yani Allah'ına kavuşacaktı. Onun için Mevlâna ölüm gününe düğün günü veya gelin gecesi manasına gelen "Şeb-i Arûs" diyordu ve dostlarına ölümünün ardından ah-ah, vah-vah edip ağlamayın diyerek vasiyet ediyordu. "Ölümümüzden sonra mezarımızı yerde aramayınız! Bizim mezarımız âriflerin gönüllerindedir"

Türk Gençliğine

2007-12-09T16:21:00.000-08:00

Yer bulmasın gönlünde ne ihtiras, ne haset.
Sen bütün varlığına yurdumuzun malısın.
Sen bir insan değilsin; ne kemiksin, ne de et;
Tunçtan bir heykel gibi ebedi kalmalısın.
Iztırap çek, inleme... Ses çıkarmadan aşın.
Bir damlacık aksa da, bir acizdir göz yaşın;
Yarı yolda ölse de en yürekten yoldaşın
Tek başına dileğe doğru at salmalısın.
Ezilmekten çekinme...
Gerilmekten sakın!
İradenle olmalı bütün uzaklar yakın,
Dolu dizgin yaparken ülküne doğru akın
Ateşe atılmalı, denize dalmalısın.
Ölümlerden sakınma, meyus olmaktan utan!
Bir kere düşün nedir seni dünyada tutan?
Mefkuresinden başka her varlığı unutan
Kahramanlar gibi sen, ebedi kalmalısın...
Sen ne elde ve dilde gezen billur bir sağrak,
Ne de sıska bir göğüse takılan bir çiçeksin;
Senin de bu dünyada nasibin var: Savaşmak!..
Kayalarla güreşip dağlarda öleceksin.
Yoldaşlık ederekten gökte güneşle, ayla
Aşarsın tepe, ırmak; yürürsün ova, yayla...
Hayata ne biçimde geldinse bir borayla
Daha sert bir kasırga içinde biteceksin.
Kızıl Elma uğrunda kılıç çekince kından
Bahtiyarlık denen şey artık geçmez yakından;
Mesut olup gülmeyi sök, çıkar hatırından.
Belki öldükten sonra bir parça güleceksin.
Yüz paralık kursunla gider "Hayat" dediğin; "Tanrı Yolu" uzaktır;
erken kalk, sıkı giyin.
Yazık, bütün ömrünce o kadar özlediğin
Güzel Kızıl Elma’na varmadan öleceksin.
Belki bir gün çöllerde kaybedersin eşini,
Belki bir gün ağlarsın kaçtı diye karına.
Işıksız kulübende boranın esişini
Dinleyerek çıkarsın bir ümitsiz yarına.
Gün olur ki mertliğin uğrar kahpe bir hınca;
Namert bir el arkandan seni vurur kadınca;
Bir gün sabrın tükenir...
Silahını kapınca
Haykırarak çıkarsın yurdunun dağlarına...
Hayatin kamçısıyla sızar derinden kanlar,
Senin büyük derdinden başkaları ne anlar?
Vicdanını Paris'e, Moskova'ya satanlar,
Küfür diye bakarlar senin dualarına.
Hey arkadaş!
Bu yolda ben de coşkun bir selim,
Beraberiz seninle, işte elinde elim.
Seninle bu hayatin gel beraber gülelim
Ölümüne, gamına, tipisine, karına...
Atandan kalmış olan kılıcı iyi bile,
Onu bütün gücünle vuracaksın çağında.
Savaş..... Bunun tadını ey Türk sen bulamazsın,
Ne sevgili yanında, ne baba ocağında.
Savaşmaktan kaçınır, kim varsa alnı kara;
Kan dökmeyi bilenler hükmeder topraklara...
Kazanmanın sırrını bilmiyorsan git,
ara "Çanakkale" ufkunda, "Sakarya" toprağında.
Siyasette muhabbet... Hepsi yalan palavra...
Doğru sözü "Kül Tegin" kitabesinde ara...
Lenin’den bahsederse karşında bir maskara
Bir tebessüm belirsin sadece dudağında.
Yatağında ölmeyi hatırından sök, çıkar!
Döşeğin kara toprak, yorganındır belki kar...
Sen gurbette kalırsan, ben ölürsem ne çıkar?
Ruhlarımız buluşur elbet Tanrıdağı'nda...
Mukadderat isterse seni yoldan çevirsin,
Sen hele bu yollarda yıpranarak aşın da,
Varsın bütün ömrünce bir an nasip olmasın
Yorgunluğunu gidermek serin bir su başında.
Bir gülüşten ne çıkar, ne çıkar ağlamaktan?
Kullar kancıklık eder, bela bulursun Hak'tan.
Gün olur ki bir yudum su ararsın bataktan,
Gün olur ki bir tutam tuz bulunmaz aşında.
Bir çığ gibi yürürsün bir lahza durmaksızın,
Bir ilahi kaynaktan geliyor çünkü hızın.
Duygular ölmüştür...
Tapınılan bir kızın
Bir füsun bulamazsın gözlerinde, kaşında.
Iztırabı kanına katta göz kırpmadan iç!
Varsın gülsün ardından, ne çıkar, bir iki piç...
Bu varlık dünyasında yalnız senin hiç mi hiç
Bir şeyin olmayacak...
Hatta mezar taşın da...

Hayatı - Nihal Atsız

2007-12-09T16:19:00.000-08:00

İtalyan faşizmine sempati duyulduğu, Alman nazizmine methiyeler yazıldığı, Rus komünizmine kur yapıldığı bir dönemde ortaya koyduğu Türkçü mücadele ile bir kahramanlık destanı yaratan Hüseyin Nihal ATSIZ, mahkemeler, tabutluklar, zındanlar, sürgünler ve mahrumiyetlerin süslediği âbidevî hayatıyla yakın çağın Türkçülük tarihinde bir Ulu Türk Bilgesi olarak yarınki Türk nesillerinin sonsuza uzanan yollarını aydınlatacaktır. Her nesil O'nda; heyecanının, coşkunluğunun, düşüncesinin terennümünü bulacak ve Türk'ün meselelerine Türk gözüyle bakışın metodunu öğrenecektir. Türk Milleti, O'nun Türklüğe adanan yetmiş yıllık hayatında, kahramanlık ile feragatın yüce ve ölümsüz tablosunu seyredecektir...Şuna eminiz ki, Türklüğün ölümsüz efsanesi ATSIZ ATA, şimdi Tanrı Dağı'nda, Türk Atalarının kutlu tinlerinin toplandığı Tanrıkut otağında, çok sevdiği Kür Şad ile beraber Türk Elleri'ni izleyerek bütün Türklerin Bozkurt başlı sancak altında birleşeceği günü bekliyor... Hüseyin Nihâl Atsız, 12 Ocak 1905'te İstanbul Kadıköy'de doğdu.
Atsız Beğ'in babası Gümüşhane'nin Torul kazasının Midi köyünün Çiftçioğulları ailesinden Deniz Güverte Binbaşısı Mehmet Nail Bey, annesi Trabzon'un Kadıoğulları ailesinden Deniz Yarbayı Osman Fevzi Bey'in kızı Fatma Zehra Hanım'dır. Atsız Beğ'in ailesi, Gümüşhane'nin Torul kazasının Midi köyünde Çiftçioğulları adı ile bilinmektedir. Çiftçioğulları, Midi Köyünde 18. asrın sonlarına doğru yakınındaki Edire köyünden göçmüşlerdir.
Çiftçioğulları ailesinin tesbit edilen ceddi 19. asrın başlarında yaşadığı tahmin edilen Ahmed Ağa'dır. Ahmet Ağa'nın İsmail, Süleyman, Hüseyin ve Şakir adlı dört oğlu olmuştur. İsmail Ağa'nın çocukları Midi'den, Yozgat'ın Akdağ Madeni kazasının Dayılı köyüne göçmüşlerdir. Şakir Ağa'nın evladı olup olmadığı bilinmemektedir.
Ahmet Ağa'nın üçüncü çocuğu olan Hüseyin Ağa (1832 - 1894 ) ise 1850-1852 şıralarında Deniz eri olarak Istanbul'a gelmiş, okumayı ve yazmayı asker ocağında öğrenmiş, askerliğinin nihayetinde de teskere bırakarak Osmanlı Donanması (Donanma-yı Hümayün) 'da kalmış ve makina önyüzbaşlığına (çarkçı ( -Makine) Kolağalığı)'na terfi etmiştir.
Hüseyin Ağa'nın eşi Emine Hayriye Hanım'dır. İki çocukları olmuştur. Nevber Hanım ile Mehmet Nail Bey (1877- 1944). Mehmet Nail Bey de Osmanlı Donanması'na girmiş ve Deniz Kuvvetlerinde Deniz Güverte Binbaşılığı'ndan emekli olmuştur.
Mehmet Nail Bey'in ilk eşi 1903 yılında Yüzbaşı iken evlendiği Fatma Zehra Hanım (1884 - 1930)'dır. Fatma Zehra Hanım, Deniz Yarbayı (Bahriye Kaymakamı) Osman Fevzi Bey ile Tevfika Hanım'ın kızıdır. Osman Fevzi Bey, Trabzon'lu ölüp ailesi Kadıoğulları namı ile marüfdür.
Mehmet Nail Bey'in ilk eşinden üç çocuğu olmuştur. 12 Ocak 1905'de Hüseyin Nihal (Atsız), 1 Mayıs 1910'da Ahmet Nejdet (Sançar) ve Aralık 1912'de Fatma Nezihe (Çiftçioğlu).
1930 yılında ilk eşinin damar sertliğinden vefatı üzerine Mehmed Nail Bey, 1931 yılında yeniden evlenmiştir. İkinci eşinin adı da Fatma Zehra'dır. İkinci eşinden 1932 yılında Necla (Çiftçioğlu) adlı bir kızı olan Mehmed Nail Bey ikinci eşiyle geçinememiş ve iki yıl sonra ayrılmıştır. Türkçülük fikrinin ilk kıvılcımları Atsız'ın gönlünde, o daha 7-8 yaşında iken tutuşmaya başladı. Babasının görevli bulunduğu Süveyş sokaklarında İtalyan çocuklarıyla yaptığı kavgalar, Fransız İlkokulu'nda Rum çocuklarının kendisine karşı düşmanca tutumları, O'nun çocuk gönlünde büyük akisler bıraktı. Türk Milleti'ne mensup olmanın idrakine daha o yaşlarda vardı.
Atsız, yükseköğrenim çağına gelip Askeri Tıbbiye'ye kaydolunca, komünizm ve azınlık milliyetçiliği peşinde koşan Türk düşmanı kişilerle karşılaştı. Türklük şuuru olgun bir seviyeye ulaşan Atsız, Türk devletinin birlik ve bütünlüğüne yönelen bu zararlı akımlarla fikrî ve fiili mücadeleye başladı. Ziya Gökalp'in cenaze töreninin yapıldığı günün gecesi Türkçülük fikrine düşman öğrencilerle kavga ettiği ve daha sonrasında ise aralarında bir takım problemler geçen Arap asıllı Bağdatlı Mesut Süreyya Efendi adlı bir mülazım (teğmen)'ın kasti bir şekilde ve gereksiz bir yerde istediği selâmı vermediği için, 4 Mart 1925 tarihinde 3. sınıf talebesiyken Askeri Tıbbiye'den çıkarılmıştır.Bu olaydan sonra üç ay kadar Kabataş Lisesi'nde yardımcı öğretmenlik yapan Atsız, daha sonraları Deniz Yolları'nın Mahmut Şevket Paşa adlı vapurunda kâtip muavini olarak çalışmış ve bu vapurla İstanbul-Mersin arasında bir kaç sefer yapmıştır.1926 yılında İstanbul Dârülfünûnu'nun Edebiyat Fakültesi'nin "Edebiyat Bölümü"ne ve İstanbul Dârülfünûnu'nun yatılı kısmı olan Yüksek Muallim Mektebi'ne kaydolan Atsız, bir hafta sonra askere çağırılmış, tecil isteği kabul edilmeyen Atsız askerliğini 9 ay olarak 28 Ekim 1926-28 Temmuz 1927 tarihleri arasında İstanbul'da Taşkışla'da 5. piyade alayında er olarak yapmıştır.Ahmet Naci adlı arkadaşı ile birlikte hazırladığı Anadolu'da Türklere Ait Yer İsimleri adlı makalenin Türkiyat Mecmuası'nın ikinci cildinde yayınlanması ile hocası olan M. Fuad Köprülü'nün dikkatini çeken Atsız, 1930 yılında Edirneli Nazmî'nin divanı üzerinde mezuniyet çalışması yapmıştır (Divân-ı Türkî-i Basit, Gramer ve Lügati, 1930, 111 s. Türkiyat Enstitüsü Mezuniyet Tezi, no 82). Aynı yıl Edebiyat Fakültesi'nden mezun olmuştur. Atsız'ın sınıf arkadaşları arasında Tahsin Banguoğlu, Ziya Karamuk, Orhan Şâik Gökyay, Pertev Nâilî Boratav, Nihad Sâmi Banarlı gibi isimleri sayabiliriz.Mezuniyetinden sonra Edebiyat Fakültesi Dekanı olan hocası Prof. Dr. M. Fuad Köprülü, Maarif Vekâleti’nde Atsız için girişimde bulunarak, Yüksek Öğretmen Okulu'nu öğrenci olarak bitirdiği için, liselerde yapması gereken 8 yıllık mecburi hizmetini affettirmiş ve 25 Ocak 1931’de Atsız'ı kendisine asistan olarak almıştır.Atsız, yine 1931 yılında Dârülfünûnun felsefe bölümünden mezun olan ilk eşi Mehpare Hanım ile evlenmiş, ancak 1935 yılında ayrılmıştır.Atsız, 15 Mayıs 1931'den 25 Eylül 1932 tarihine kadar Atsız Mecmua (17 sayı)'yı çıkarmaya başladı. M. Fuad Köprülü, Zeki V. Togan, Abdülkadir İnan gibi edebiyat ve tarih bilginlerinin de içinde bulunduğu bir kadro ile yayın hayatına atılan bu "Türkçü ve Köycü" dergi, devrinde ilim, fikir ve sanat alanında çok tesir yaratan Türkçü bir çığır açmış, âdetâ Cumhuriyet devri Türkçülüğünün öncüsü olmuştur. Atsız, kendini tanıtmaya başlayan ilk yazılarını (H. Nihâl) imzası ile, hikâyelerini de (Y.D.) imzasıyla, bu dergide yayınlamaya başlamıştır.1932 Temmuzunda Ankara'da toplanan Birinci Türk Tarih Kongresi esnasında, Prof. Dr. Zeki Velidi Togan'a Dr. Reşid Galib'in yaptığı haksız hücum üzerine Atsız, içerisinde ikinci eşi Bedriye (Atsız) ile Pertev Nâilî Boratav'ın da bulunduğu 8 arkadaşı ile, Dr. Reşid Galib'e "Zeki Velîdî'nin talebesi olmakla iftihar ederiz" diyen bir protesto telgrafı çekmiş ve bu telgraf üzerine de mimlenmiştir.19 Eylül 1932'de Dr. Reşid Galib, Maarif Vekili olmuştu. Kısa bir süre sonra da Prof. M. Fuad Köprülü'nün dekanlıktan ayrılması üzerine Edebiyat Fakültesi Dekanlığı'na vekâleten bakan Ali Muzaffer Bey asâleten tâyin edilmiştir. Atsız'ı üniversiteden uzaklaştırmak için fırsat arayan Reşid Galib, Atsız Mecmua'nın 17. sayısındaki "Dârülfünûn'un kara, daha doğru bir tabirle, yüz kızartacak listesi" adlı makalesi ile bu fırsatı yakalamış ve Edebiyat Fakültesi Dekanı, 13 Mart 1933 tarihinde Atsız'ın üniversite asistanlığına son vermiştir. Üniversiteden çıkarılmasından birkaç gün sonra Atsız, Edebiyat Fakültesi'nin Dekanı'nı Tokatlıyan'daki bir çayda yakalayıp yüzlerce kişinin önünde tokatlamıştır. Atsız'a bu hadise için hiç bir şekilde tepki gösterilmemiştir.Üniversite asistanlığından çıkarılan Atsız, Malatya Ortaokulu'na Türkçe öğretmeni olarak tayin edilmiştir, Malatya'da kısa bir müddet (8 Nisan 1933-31 Temmuz 1933) Türkçe öğretmenliği yapan Atsız, Edirne Lisesi edebiyat öğretmenliğine tayin edilmiştir. Atsız'ın Edirne'deki edebiyat öğretmenliği de 3-4 ay kadar kısa bir müddet devam etmiştir. (11 Eylül 1933-28 Aralık 1933). Atsız, Edirne'de iken Atsız Mecmua'nın devamı mahiyetindeki "Aylık Türkçü Dergi" olan Orhun (5 Kasım 1933-16 Temmuz 1934, sayı 1-9)'u yayımlamıştır. Orhun dergisinde, Türk Tarih Kurumu tarafından çıkarılan ve liselerde ders kitabı olarak okutulan dört ciltlik tarih kitaplarının yanlışlarını ağır bir şekilde eleştirdiği için 28 Aralık 1933’te bakanlık emrine alınmıştır. 9. sayısında da Orhun, Bakanlar Kurulu kararı ile kapatılmıştır.Dokuz ay bakanlık emrinde kalan Atsız, 9 Eylül 1934 tarihinde Kasımpaşa'daki Deniz Gedikli Hazırlama Okulu'na Türkçe öğretmeni olarak tayin olunmuştur.Şubat 1936 tarihinde ikinci eşi olan Bedriye Hanım ile evlenen Atsız'ın bu evlilikten 4 Kasım 1939 tarihinde Yağmur ve 14 Temmuz 1946 tarihinde de Buğra adlı iki oğlu olmuştur. Atsız Bey, ikinci eşi Bedriye Atsız'dan da Mart 1975 tarihinde ayrılmıştır. Atsız, Kasımpaşa'daki Deniz Gedikli Hazırlama Okulu'nda Türkçe öğretmeni olarak 4 yıl kadar çalışmış ve 1 Temmuz 1938 tarihinde bu görevinden ihraç edilmiştir.Bunun üzerine Özel Yüce-Ülkü Lisesi'ne geçen Atsız, burada 1937 yılından 1939 yılının Haziranının sonuna kadar edebiyat öğretmenliği yapmıştır. Atsız, 19 Mayıs 1939 ile 7 Nisan 1944 tarihleri arasında yine özel bir lise olan Boğaziçi Lisesi'nde edebiyat öğretmenliğinde bulunmuştur. Atsız, Boğaziçi Lisesi'nin Türkçe öğretmeni iken Orhun Dergisini (1 Ekim 1943-1 Nisan 1944, sayı:10 ile 16 arası, 7 sayı) yeniden yayınlamaya başlamıştır.II. Dünya Savaşı sıralarında yerli komünistler faaliyetlerini olağanüstü artırdıkları halde, resmî makamlar bu aşırı hareketlere karşı tedbir almak yerine, seyirci kalmaktaydılar. Atsız, ilgilileri ikaz için Orhun.'un Mart 1944'te yayınlanan 15. sayısında, devrin Başbakanı Şükrü Saraçoğlu'na hitaben bir açık mektup yayınlamıştır. Atsız, bu açık mektupta, Marksistlerin artan faaliyetlerini belirtmekte idi. Aynı zamanda, Orhun dergisi kapatılmadığı takdirde bir sonraki sayısında bu aşırı faaliyetlerin belgeleri ile birlikte örneklerini vereceğini bildiriyordu. Atsız, Orhun'un kapatılmaması üzerine, Nisan 1944'te yayımlanan 16. sayıda, Giritli Ahmed Cevad Emre, Pertev Nâilî Boratav, Sabahattin Ali ve Sadrettin Celâl Antel'in Marksist faaliyetlerini açıklayarak devrin Millî Eğitim Bakanı olan Hasan Ali Yücel'i istifaya çağırmıştır. Bu ikinci açık mektup, yurt içinde büyük bir millî galeyana sebep olmuş, başta İstanbul ve Ankara olmak üzere bir çok şehirde, komünizm aleyhinde gösteriler yapılmaya başlanmıştır. Bu arada Atsız'a yurdun her köşesinden mektup ve telgrafların gelmesi Ankara'daki yetkilileri tedirgin etmekte idi. Millî Eğitim camiasındaki komünistler sebebi ile kendi partisinin mensupları tarafından dahi sorguya çekilmeye başlanan Hasan Ali Yücel, ilk iş olarak 7 Nisan 1944 tarihinde Atsız'ın Boğaziçi Lisesi'ndeki edebiyat öğretmenliğine son vermiştir.Orhun dergisi ise Bakanlar Kurulu kararı ile yeniden kapatılmış, bu arada Sabahattin Ali de kışkırtılarak Atsız aleyhine hakaret davası açmaya zorlanmıştır. Aleyhine dava açılan Atsız, trenle Ankara'ya gitmiş ve Türkçü gençler tarafından istasyonda karşılanarak bir otelde misafir edilmiştir.Hakaret davasının 26 Nisan 1944 günü yapılan ilk oturumu olaylı geçmiştir. Bunun üzerine 3 Mayıs 1944 tarihinde yapılan ikinci oturuma üniversite öğrencisi alınmamış, bu yüzden de devrin Halk Partisi iktidarını şaşırtan büyük öğrenci gösterileri olmuş ve yüzlerce kişi tutuklanmıştır."Sabahattin Ali - Nihâl Atsız davası" olmaktan çok "Komünizme karşı Türkçülük davası" halini alan bu davanın 9 Mayıs 1944 günü yapılan karar oturumunda, Sabahattin Ali'ye "vatan haini" dediği için 6 aya mahkûm edilen Atsız'ın cezası hâkim tarafından "milli tahrik" gerekçesi ile 4 aya indirilmiş ve 4 aylık bu ceza da ertelenmiştir.Atsız, cezasının ertelenmesine rağmen 9 Mayıs 1944 tarihinde mahkemenin kapısından çıkarken tevkif edilmiştir. 19 Mayıs 1944 törenlerinde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Atsız ve arkadaşlarını ağır şekilde itham eden nutkunu söylemiş ve bu nutuk üzerine de Atsız ve 34 arkadaşı İstanbul 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi'nde yargılanmaya başlamıştır. Aralarında üniversite profesörü, öğretmen, subay, doktor ve üniversite öğrencileri bulunan sanıklar, sorguya çekme adı altında çeşitli işkencelere maruz bırakıldıktan sonra, 7 Eylül 1944 günü yargılanmaya başlanmıştır. "Irkçılık-Turancılık davası'' adı verilen ve haftada 3 gün olmak üzere 65 oturum devam eden mahkeme, 29 Mart 1945 tarihinde sonuçlanmış ve Atsız 6,5 yıl hapse mahkûm olmuştur.Atsız, bu kararı temyiz etmiş ve Askerî Yargıtay, 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi'nin kararı esastan bozmuştur. Böylece Atsız, bir buçuk yıl kadar tutuklu kaldıktan sonra, 23 Ekim 1945 tarihinde tahliye edilmiştir. 5 Ağustos 1946 tarihinde 2 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi'nde tutuksuz olarak başlayan Atsız ve arkadaşlarının davası (bu dava Prof. Kenan Öner-Hasan Ali Yücel davası adı ile tanınmıştır), 31 Mart 1947 tarihinde sonuçlanmış ve 29 oturum devam eden mahkemede bütün sanıkların beraatına karar verilmiştir.Nisan 1947'den Temmuz 1949'a kadar kendisine iş verilmeyen Atsız, Ekim 1945-Temmuz 1949 tarihleri arasında geçinmek için kitaplarından bazılarını satmak zorunda kalmıştır. Bir müddet Türkiye Yayınevi'nde çalışan Atsız, Türk-Rus savaşlarının özeti olan "Türkiye Asla Boyun Eğmeyecektir" adlı kitabını da Sururi Ermete adlı şahsın adı ile yayınlamak zorunda kalmıştır.Atsız'ın sınıf arkadaşlarından Prof. Dr. Tahsin Banguoğlu Millî Eğitim Bakanı olunca, Atsız'ı 25 Temmuz 1949'da Süleymaniye Kütüphânesi'ne "uzman" olarak tayin etmiştir. Bir müddet bu vazifede çalışan Atsız, Demokrat Parti'nin iktidara gelmesinden sonra 21 Eylül 1950’de Haydarpaşa Lisesi Edebiyat Öğretmenliği'ne tayin olmuştur.4 Mayıs 1952 tarihinde Ankara Atatürk Lisesi'nde vermiş olduğu "Türkiye'nin Kurtuluşu" konulu bir konferans üzerine Cumhuriyet Gazetesi, Atsız'ın aleyhine yalan yayın yapmıştır. Hakkında bakanlık tarafından soruşturma açılan Atsız'ın konuşmasının bilimsel olduğu tespit edilmiştir. Fakat Atsız 13 Mayıs 1952 tarihinde Haydarpaşa Lisesi'ndeki edebiyat öğretmenliği görevinden "muvakkat" kaydı ile alınarak yine Süleymaniye Kütüphânesi'ndeki görevine tayin edilmiştir. 31 Mayıs 1952 tarihinden itibaren emekliliğini istediği 1 Nisan 1969 tarihine kadar Süleymaniye Kütüphânesi'nde çalışan Atsız'ın en uzun süreli memuriyeti bu kütüphânedeki memuriyet olmuştur.Atsız, 1950-1952 yıllarında yayımlanan haftalık Orkun dergisinin başyazarlığını yaptı. 1962’de kurulan Türkçüler Derneği’nin genel başkanlığını üstlendi. 1964’ten vefatına kadar Ötüken dergisini yayımladı. Devrin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, Gaziantep'e giderken bir işçinin kendisine "idareciler Araplara toprak veriyorlar, biz Türklere vermiyorlar" sözlerine karşılık, "Türk topraklarında yaşayan herkes Türk’tür." demişti. Atsız bunun üzerine, Ötüken'in Nisan 1967'de yayınlanan 40, sayısından itibaren "Konuşmalar, 1" (Sayı 40), "Konuşmalar, II" (Sayı 41), "Konuşmalar, III" (Sayı 43), "Bağımsız Kürt Devleti Propagandası" (Sayı 43), "Doğu mitinglerinde perde arkası" (Sayı 47) ve "Satılmışlar-Moskof uşakları" (Sayı 48) adlarıyla yayınladığı seri makalelerinde, bölücü Marksistlerin Doğu bölgelerimizde yaptıkları gizli çalışmaları açıklamıştı. Bu makaleler hakkında savcılıkça soruşturma açılmıştır. Savcılığın yaptığı ilk soruşturmada Atsız'a hiç bir suçlamada bulunulamamıştır. Ancak bu yazılar üzerine, Ankara'daki bölücü kuruluşlar tarafından Atsız aleyhine hazırlanmış ayrılıkçılığı ilan eden bildiriler sokaklarda dağıtılmış ve aynı günlerde Adalet Partisi'nin bir Diyarbakır Senatörü, senato kürsüsünden Atsız aleyhine ağır bir konuşma yapmıştır. Bu sistemli girişimler sonucunda, Hasan Dinçer'in Adalet Bakanı olduğu dönemde, bakanlık tahkikat açmış ve Atsız mahkemeye verilmiştir. Davanın devam ettiği 6 yıl içerisinde 12 Mart muhtırası verilmiş ve arkasından sıkıyönetim ilân edilmiştir. Sıkıyönetim mahkemelerinde Türk milletinin ve vatanının birliğine ve bölünmezliğine karşı çıkan yıkıcılar, bölücüler, komünistler ve anarşistler muhakeme edilirken, sivil mahkemelerde ise aynı hususlara daha 4-5 yıl önce dikkati çeken Atsız muhakeme edilmiştir. Uzun duruşmalardan sonra mahkeme, Ötüken'in sahibi Atsız'ı ve sorumlusu Mustafa Kayabek'i 15'er ay hapse mahkûm etmiştir. Mahkeme başkanının karara katılmadığı ve 2-1'lik ekseriyetle verilen bu karar, temyiz edilince Yargıtay tarafından bozulmuştur. Fakat aynı mahkeme 2-1'lik kararda ısrar edince, Yargıtay kararı onaylamıştır. Atsız ve Mustafa Kayabek "Tashih-i karar" isteğinde bulunmuşlar ancak bu istekleri mahkemece kabul edilmemiştir. Böylece mahkûmiyet kararı kesinleşmiştir. Kronik enfarktüs, yüksek tansiyon ve ağır romatizmadan rahatsız olduğu için Haydarpaşa Numune Hastanesine yazan Atsız'a, Haydarpaşa Numune Hastanesi tarafından "Cezaevine konulamayacağı" kaydı bulunan rapor verilmiştir. Ancak 4 aylık bir rapor Adlî Tıp tarafından kabul edilmemiş ve "reviri olan cezaevinde kalabilir" şeklinde değiştirilmiştir. Bunun üzerine infaz savcılığı 14 Kasım 1973 Çarşamba günü sabahı Atsız'ı evinden aldırarak Toptaşı Cezaevi'ne sevk etmiştir. 40 kişilik adi suçlular koğuşuna konulan Atsız, bir müddet sonra reviri olan Sağmalcılar Cezaevi'ne nakledilmiştir. Atsız, kesinleşen 1,5 yıllık cezasını çekmek için hapse girince, Atsız'ın yazılarından, fikirlerinden ve eserlerinden feyiz alan milliyetçi bilim adamları, üniversite mensupları, gençlik kuruluşları, kültür dernekleri vasıtası ile Türk milleti, Cumhurbaşkanına başvurup Atsız'ın affını istemiştir. Atsız, suç işlemediğini belirterek bizzat af talep etmediği halde, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, yüreğinde vatan ve millet sevgisi taşıyan her kesimden milyonlarca Türk'ün yoğun isteği karşısında kendi yetkisini kullanarak Atsız'ın cezasını affetmiştir. 22 Ocak 1974'te Bayrampaşa Cezaevi'nden tahliye edilen Atsız, 1,5 yıllık cezasının 2,5 ay kadarını cezaevinde geçirmiştir. İbnülemin Mahmut Kemal İnal'ın tarifi ile "Atlıyı atından indirecek derecede şiddetli yazılar yazan" Atsız, ateşli ve keskin bir üsluba sahip olması yanında, özel hayatında sakin, kibar, mülâyim, nüktedan ve şakacı idi. Kendisinden kaç yaş küçük olursa olsun herkese "Bey" diye hitap ederdi. Atsız, 1975 yılının kasım ayının ortalarında hasta olduğundan şüphelenmiş, ancak yapılan muayene ve testler sonucunda bir hastalık bulunamamıştır. 10 Aralık 1975 Çarşamba gününün akşamı kalp krizi geçirmiş, gelen doktor enfarktüs olduğunu anlayamamıştır. Ertesi akşam Atsız'ı ziyaret eden ikinci bir kriz, 11 Aralık 1975 Perşembe günü Atsız'ı aramızdan alıp götürmüştür.Yarım asırdır hiç bir kuvvetin Türk milliyetçiliğinin burcundan indiremediği bayraklarından birincisi olan Atsız'a Kurban Bayramı dolayısıyla ziyaret yapmak isteyenler, 13 Aralık 1975 tarihinde Kurban Bayramının ilk günü Kadıköy Osmanağa Câmii'nde son vazifelerini yerine getirdiler. Kılınan ikindi namazını müteakip Osmanağa Câmii'nden Karacaahmet mezarlığına kadar, onu eller üzerinde taşıdılar. Türk milliyetçiliğinin öncüsü olan Nihâl Atsız, aynı zamanda güçlü bir Türkolog'tur. Türk dilini, tarihini ve edebiyatını gayet iyi bilen Atsız, özellikle Türk tarihinin Göktürk devrini âdeta yaşamışçasına bilir ve severdi. Çok sevdiği bu devreyi Bozkurtların Ölümü ve Bozkurtlar Diriliyor adlı iki eser ile romanlaştırmış ve Göktürkleri Türk milletine tanıtarak sevdirmiştir. Deli Kurt adlı romanı Osmanlı tarihinin ilk devrelerinin romanlaştırılmış şeklidir. Ruh Adam'daki Selim Pusat'ın şahsiyetinde Atsız'ı görürüz. Ruh Adam'ın devamı olarak Yalnız Adam'ı yazacağını söylüyordu. Yine yazacağını bildirdiği bir eseri de Bozkurtlar'ın 3. cildi idi. Yayınlanmamış eserlerinin içerisinde II. Mahmut'tan Günümüze Kadar Osmanlı Hanedanı Tarihi'ni zikredebiliriz.Nihâl Atsız'n şiirleri "Yolların Sonu" adı ile kitap halinde defalarca basılmıştır.Mekanın Türk Uçmağı olsun Atsız Atam...

Türk Dünyası

2007-12-09T16:16:00.001-08:00

Dünya bilsin, cihan işitsin ki!... Bu dünya ne kadar karanlık, ufuklar ne kadar bulutlu ve şimşekli olursa olsun, biz bir ot gibi sararıp solarak dağılıp gitmeyeceğiz. Üstünde bulunduğumuz dünya, bir gün olup her hangi bir fiziki nedenle darmadağın olsa da,biz yine de bunca kültür ve uygarlık anıtlarımızla başka alemlerin üstünde ebediyen var olacağız. Kainatta tuttuğumuz yerin, buyurma yeri olduğu hakkındaki şu gök gürültüsündeki uyarıyı, taa ezelden dinlemiş ve at üstünde ayağa kalkarak bütün yeryüzüne kalk borusu çalmış bir ırkın devamıyız. Bundan dolayıdır ki, biz kendimizi varlığın bir gölgesi değil, varlığın bütünü ve gayesi olarak kavrayan bir budunun devamıyız. Bu nedenledir ki biz, acunda, olmakta ve olacak olanlar karşısında aciz bir seyirci kesilmek için değil, insanlık haysiyetini en yüksek mertebesine ulaştırmak için gelmiş bulunuyoruz. Evet biz, nakkere sesleriyle gürleyen yüz yılların içinden, Çin setlerini, Tuna boylarını, Hint okyanuslarını, Asya'yı Afrika'yı, Avrupa'yı, Ekvator'u, taa Karayip Denizi'ni çiğnemekten, medeniyetler kurmaktan geliyoruz. Geçmişte nasıl kan ve ateş alemine karşı hür dünyanın kalk borusunu çalarak, yüzyılları heyecanla ayağa kaldırmışsak, gelecekte de, bütün gaflet ve hıyanet alemine karşı da biz çıkacağız. Dünyanın ve tarihin üstünden kin ve ihtiras bulutlarını, Türklük şimşekleriyle tutuşturarak, yine biz düzene sokacağız. Evet maddeci bir tarihin mantığını, dünya önünde yırtarak, tarihin ve cihanın son sözünü yine biz söyleyeceğiz. Böylece bin yılların en ulu destanını yaratarak Arz'da söylenen "CİHAN'DA TÜRK VAR" sözünü yeniden gündeme getiriyoruz.Biz Türk'ler bu aleme hükmetmek için, ezeli ve tanrısal ilkeleri savunmak için atılmış bir milletin çocuklarıyız. Ancak büyük isteklerde bulunarak tatmin olmamız, başkalarına benzememek gururumuzdandır. Daima yüce olaylara, devirlere, çağlara damgamızı vurmamız, orada yalnız kendimizi görme benliğimizdendir. Tarih denilen destanı yaratarak kahramanlık kılıcını taa arşa asan bir ırkın devamıyız. Yaratamayacağımız büyük bir gelecek, çözemeyeceğimiz bir mesele, sırtını yere getiremeyeceğimiz herhangi bir ihanet alemi yoktur.Bu nedenle, "TÜRK DÜNYASI BİR BÜTÜNDÜR" düşüncesinden hareket ederek, cihanda yaşayan bütün Türkler arasında dayanışma ve kültür birliğini sağlamak için; Türk'ün dilini, edebiyatını, tarihini, sanatını, ahlak ve sosyal yapısını, inancını, folklorunu, ekonomisini araştırmak, tanıtmak ve Türk düşüncesini hayat biçimi haline getirerek, Türk'lüğün yüceliğini anlatmak gayesiyle, Türk Dünyası'nın sorunlarının, "DİLDE, FİKİRDE, İŞDE BİRLİK" ilkesinin gerçekleştirilmesi ile çözüleceğine inanıyoruz. Bu kutsal düşünceyi hayata geçirmek için Turan soyluların birleşmeleri şarttır.TÜRK BİRLİĞİ'nin temel kıstaslarını şöyle sıralayabiliriz:1- DEVLETLER VE PARTİLER ÜSTÜ BİR SİYASET İZLENMEDİR.2- TÜRK DÜNYASI İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALARDA GÜNDEM MADDESİNİ DİN VE PARTİ KONULARI OLUŞTURMAMALIDIR.3- TÜRKLÜK (TÜRKÇÜLÜK) DÜŞÜNCESİ VE TÜRK'E YARAR İLKESİ ANA İLKE OLARAK ALINMALIDIR.Türk Dünyası'nın yararına olan her fikir, her düşünce ve her sistem incelenmeli ve Türklüğün hizmetine sunulmalıdır.4- TÜRK DÜNYASI'NDA YAŞAYAN KİŞİLERİN DE İNSAN OLDUKLARI HATIRLANMALI VE TÜRK İNSANININ HAKLARI KORUNMALIDIR.5- ÇAĞIMIZIN AKIL VE BİLGİ ÇAĞI OLDUĞU UNUTULMAMALIDIR.6- "HAYATTA EN HAKİKİ MÜRŞİT İLİMDİR" İLKESİ ÇALIŞMALAR İÇİN ESAS KABUL EDİLMELİDİR.7- TÜRK DÜNYASI İÇİN HAZIRLANACAK PLAN VE PROJELER HEDEF BELİRLENEREK HAZIRLANMALIDIR.8- ÇALIŞMALAR TÜRK'E HAS DİSİPLİN İÇİNDE YAPILMALIDIR.9- TÜRK DÜNYASI'NDA KAYITSIZ ŞARTSIZ TAM BAĞIMSIZLIK VE İSTİKRARIN SAĞLANMASI AMAÇ KABUL EDİLİP, YAPILAN VE YAPILACAK OLAN BAĞIMSIZLIK MÜCADELELERİ DESTEKLENMELİDİR.a) Kurulmuş olan Türk Devletleri'nde tam bağımsızlık ve istikrarın en kısa zamanda sağlanması dileğimiz olup, bu alanda yapılan çalışmalar hızlandırılmalıdır.b) Henüz devletini kuramamış Türk topluluklarında huzur ve istikrarın sağlanması için, hedefler saptanmalı, yapılan ve yapılacak olan bağımsızlık mücadeleleri başarıya ulaşıncaya kadar desteklenmelidir.c) Dünyada ki coğrafi sınırlar düşünülmeden, Arz'ın neresinde olursa olsun her Türk'ün hakları korunmalı ve insanca yaşaması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.d) Azınlık statüsünde yaşayan Türk topluluklarının, insan haklarının korunması ve hukuk kararlarından doğan kazanılmış haklarının elde edilmesi için çalışmalar yapılmalıdır.Türk Birliği'nin genel anlamda kıstaslarını belirledikten sonra, şimdide ilkemiz olan, "DİLDE, FİKİRDE, İŞDE BİRLİK"i irdelemeye çalışalım:DİLDE BİRLİKTÜRK DÜNYASI'NDA ANA DİL BÜTÜNLÜĞÜ İÇİNDE DİLDE BİRLİĞİN SAĞLANMASI ÖNCELİKLİ HEDEF OLARAK ELE ALINMALI VE BU ALANDA SONUCA VARAN ÇALIŞMALAR YAPILMALIDIR.a) Türk Dili'nin sorunları; konuşma dili, yazı dili bazında ele alınarak çözüm aranmalıdır.b) Türk Dünyası'nda yaşayan bütün Türk Dili'nin lehçeleri "ANA DİL" bütünlüğü içinde incelenip, "ORTAK TÜRK LEHÇESİ" haline getirilmelidir.c) Yazı Dili, Genel Alfabe ve Öz Alfabe bazında ele alınıp, genel alfabede Latince harflerin {Aslında Latin alfabesinin de aslı 26 harfli Etrüsk (Tur-Saka) alfebesidir.} , Öz Alfabe olarak da Türk harflerinin kabulü gündeme getirilmelidir. Latin harfleri ile yazılan ORTAK TÜRK ALFABESİ'nin uygulanmasına bütün Türk Dünyası'nda başlanmalıdır. Budunların geçmişleri ile olan bağları o budunların kullandıkları alfabeleri bilmekle sağlanır. Türk tarihinde 10.000 yılı aşan bir zaman içinde kullanılan "TÜRK ALFABESİ"ni de Ortak Türk Alfabesi'nin yanında ÖZ ALFABE'miz olarak öğrenip yaşatmalıyız.d) Türk Dili'nin dünyadaki teknolojik gelişmeler sonucunda ortaya çıkan teknik terimler karşısında yetersiz kalmaması için acilen "TÜRK DÜNYASI TEKNİK TERİMLER KURULU" oluşturulmalıdır.e) Türk Dünyası yaşamı boyunca zorunlu olmadıkça "TÜRKÇE"den başka bir dil konuşmamalıdır. Çünkü, TÜRKÇE'MİZİN SES BAYRAĞIMIZ OLDUĞU UNUTULMAMALIDIR. FİKİRDE BİRLİKTÜRK DÜNYASI'NDA FİKİRDE BİRLİK (ÜLKÜDE BİRLİK) EN KISA ZAMANDA SAĞLANMALIDIR. Türk Dünyası'nda Fikirde Birliğin sağlanmasının temelinde: TÜRK KÜLTÜRÜ ile İNANÇ ve İDEAL yatar. Bu nedenle: TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ÖĞRENİP YAŞAMALIYIZ. Diğer bir deyişle, YAŞAM DÜSTURUMUZ HALİNE GETİRMELİYİZ. Bu da bizi, TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ fikrine, özel adı ile "TÜRKÇÜLÜK" fikrine götürür. Sonuç olarak Türkçü düşünceyi öğrenip,benimsemeli ve inanç haline getirmeliyiz. TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRIP, İNCELEYEREK BİTİĞLER VERMELİYİZ. Bu bitiğlerin hazırlanmasında ilim esas alınmalıdır. Ülkümüz olan "TÜRK BİRLİĞİ"ni gerçekleştirmek için, Türk Dünyası'nda her şeyin: TÜRK İÇİN, TÜRK’E GÖRE, TÜRK TARAFINDAN yapılması bir değer yargısı olarak kabul edilmelidir.İŞDE BİRLİKTürk Dünyası'nda İşde Birliğin sağlanabilmesinin iki ayağı vardır: EKONOMİK AYAĞI ve POLİTİK (SİYASİ) AYAĞI.A) EKONOMİK AYAĞI1- BÜTÜN TÜRK DEVLET VE TOPLULUKLARININ TAM EKONOMİK BAĞIMSIZLIĞINI KAZANMASI2- TÜRK EKONOMİK İŞBİRLİĞİ OLAN "TÜRK DÜNYASI ORTAK PAZARI"NIN KURULMASI3- DÜNYA EKONOMİSİ İLE ENTEFRASYONA GİRMEK4- "TÜRK İKTİSAT SİSTEMİ"NİN (TÜRKÇÜ MODEL) ESASLARINI BELİRLEMEK. B) POLİTİK AYAĞI1- TÜRK DÜNYASI'NDA HER TÜRK BUDUNU SİYASİ BAĞIMSIZLIĞINI KAZANMALIDIR.2- SİYASİ İŞBİRLİĞİNE GİDİLMELİDİR. 3- TÜRK TAKVİMİ BELİRLEME KURULU OLUŞTURULMALIDIR.Dünyada yaşayan toplumlar kendi değer yargılarına uygun olarak kuracakları sistemlerle başarıya ulaşarak dünyaya buyruk olurlar. Bu değer yargılarından birisi de zamandır. Her budunun kendine özel bir zaman anlayışı, bir zaman belirlemesi vardır. Türk Budununun da 12.000 yılı aşan, bilinen tarihleri içinde bir zaman anlayışları oldukları bir gerçektir. Türkler zamanı 12 hayvanla sembolize edilen "TÜRK YİMİ", "TÜRK TAKVİMİ" ile hesaplamışlar ve devletlerinin kuruluşlarını takvim (yim) başlangıcı olarak kabul etmişlerdir. Türk Dünyası'nda da Türk zaman anlayışına uygun bir takvim belirlenerek uygulamanın gerekliliğine inanıyoruz. Çünkü, gelecek nesillere tarihimizi ancak bu şekilde doğru olarak aktarabiliriz. Bunu da belirlemek için, "TÜRK DÜNYASI ÖD (ZAMAN) BELİRLEME KURULU" kurulmalıdır.Bu gayelere erişebilmek için Türk Dünyası gönüllüleri çalışmalarını: A) HEDEF BELİRLEYEREK YAPMALIDIRLARBu hedefleri, kısa, orta uzun vadeli hedefler olarak planlamalıyız. Bu hedeflere ulaşabilmek için,B) PLANLI VE DİSİPLİNLİ ÇALIŞILMALIDIR.Bu kutsal hedeflere erişebilmek için planlı hareket etmenin, hazırlanan planların bir disiplin içinde uygulanmasının ve çok kıymetli olan zamanın en iyi biçimde değerlendirilmesinin ilk koşul olduğuna inanıyoruz.1- TÜRK DÜNYASI'NDA BİRLİK VE DAYANIŞMA SAĞLANMALIDIR. Küreselleşen dünyada zamanı en iyi kullanabilmek için, kamu oyundan ve iletişim araçlarından en iyi şekilde yararlanarak:a) Türk Dünyası'nda halen kanayan birer yara olan Türk Yurtlarına her türlü maddi ve manevi yardım yapılmalıdır.b) "TÜRK ORTAK PAZARI"nın veya "TÜRK DÜNYASI EKONOMİK İŞBİRLİĞİ"nin kurulması için sonuç veren çalışmalar yapılmalıdır.c) Türk İktisat Sistemi'nin esaslarını belirlemek için, "TÜRK DÜNYASI İKTİSAT KURULU"nun oluşturulması gereklidir.2- DÜNYADA TÜRK DÜNYASI İLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ ÇALIŞMALAR YAPAN KURUM VE KURULUŞLARLA İLİŞKİLER KURULMALI VE ORTAK HAREKET BİRLİĞİ SAĞLANMALIDIR.3- TÜRK DÜNYASI İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALARDA, TÜRK DEVLETLERİNİN , TÜRK TOPLULUKLARININ VE HER TÜRK KİŞİSİ'NİN BİR YUMRUK GİBİ KENETLENMESİ SAĞLANARAK TÜRK SOYUNDA BİRLİK ŞUURUNUN TEMELİ YENİDEN ATILMALIDIR.4- TÜRK DÜNYASI'NIN SORUNLARINI BİR AN ÖNCE ÇÖZMEK İÇİN, TÜRK VE DÜNYA KAMUOYUNUN OLUŞTURULMASININ ŞART OLDUĞUNA İNANIYORUZ. BUNUN İÇİN KOORDİNELİ VE PLANLI ÇALIŞMALAR YAPILMALIDIR.Yukarıda anlatmaya çalıştığımız "TÜRK BİRLİĞİ"nin bir ön çalışma olarak kabul edilerek, derinleştirilmesi ve uygulamaya geçirilmesi bizim "ÜLKÜ"müzdür...

Davetiye

2007-12-09T16:13:00.000-08:00

Ey benito musolini!

Ey gayet yüce, İtalyanlar başvekili muhterem Duce!

Duydum ki, yelkenleri edip de fora Gelecekmiş orduların yeşil Bosfora.

Buyursunlar... Bizim için savaş düğündür;

Din arabın, hukuk sizin, harp Türklüğündür.

Açlar nasıl bir istekle koşarsa aşa Türk eri de öyle gider kanlı savaşa.

Hem karadan, hem denizden ordular indir!

Çarpışalım, en doğru söz süngülerindir!

Kalem, fırça, mermer nedir? birer oyuncak!

Şaheserler süngülerle yazılır ancak!

Çağrı Beğ'le Tuğrul Beğ'in kurduğu devlet

İtalyalı melezlerden üstündür elbet;

Bizim eski uşakları alda yanına

Balkanlardan doğru yürü er meydanına;

Çelik zırhlı kartalları göklere saldır...

Fakat zafer sizin için söz ve masaldır...

Dirilerek başınıza geçse de Sezar

Yine olur Anadolu size bir mezar.

Belki fazla bel bağladın şimal komşuna,

Biz güleriz Cermenliğin kuduruşuna,

Tanıyoruz Atilla'dan beri cermeni,

Farklı mıdır prusyalı yahut ermeni?

Senin dostun cermanyaya biz Nemşe deriz

, Bir gün yine bec önünde düğün ederiz.

Söyle, kara gömlekliler etmesin keder;

Ölüm-dirim savaş bir gün mukadder!

Gerçi bugün eskisinden daha çok diksin;

Fakat yine biz Osmanlı, sen Venediksin!

Tarihteki eski Roma hoş bir hayaldir,

Hayal bütün insanlarda olan bir haldir.

Bu hayaller zamanları hızla aşmalı,

Gök Türklerle Romalılar karşılaşmalı!

Görmüyorsan gönlümüzün içini, körsün!

Kılıçlarımız kınlarından çıkmayagörsün!

Top sesleri, bomba sesi bize saz gelir;

17'ye karşı 44 milyon az gelir.

Arnavudu yendim diye kendini avut,

Yiğit Türkle bir olur mu soysuz Arnavut?

Kayalara çarpmalıdır korkunç türküler!

Dalmalıdır gövdelere çelik süngüler!

Sert dipçikler ezmelidir nice başları!

Ecel kuşu ayırmalı arkadaşları!

En yiğitler serilmeli en önce yere!

Kızıl kanlar yerde taşıp olmalı dere!

Ülkü denen nazlı gelin erde şan ister!

Büyük devlet kurmak için büyük kan ister.

Damarında var mı senin böyle bol kanın?

Türk'ün kanı bir eşidir lavlı volkanın!

Tarihteki eski Roma hoş bir hayaldir,

Kurulacak yeni Roma boş bir hayaldir,

Karşısında olmasaydı şanlı "Türk Budun"

Belki gerçek olacaktı bir gün umudun,

İnsan oğlu ümitlerle dolup taşmalı,

Aryalarla Turanlılar karşılaşmalı.

Tabiatın yürüyüşü belki yavaştır;

Hız verecek biricik şey ona savaştır!

Keskin olur likörlerden ayranla kımız,

Karnerayı yere serer Tekirdağlımız.

Yurdumuzun çok tarafı olsa da kuru

Makarnadan kuvvetlidir yine bulguru..

. Biz güleriz façyoların felsefesine,

Dayanır mı kırkı bir tek Türk efesine?

Bizim yanık Fuzuli'miz engin bir deniz!

Karşısında bir göl kalır sizin danteniz!

Bizler ulu bir çınarız, sizler sarmaşık!

"General"ler "Paşa" larla atamaz aşık!..

Ey İtalyan başvekili! Ey musolini!

İki ırkın kabarmalı asırlık kini...

Hesabını göreceğiz elbette yarın

Yedi yüzlü, yedi dilli İtalyanların!

Irkınızı hiçe saydı Hazreti Fatih.

Biraz daha yaşasaydı Hazreti Fatih

Ne Venedik kalacaktı, ne Floransa...

Hoş geldiniz diyecekti bize Fransa!

Haydi, hamle kafirindir... İlkönce sen gel

Ecel ile zaman bize olmadan engel!

Burada tanklar yürümezse etme çok tasa;

Süngülerle çarpışmadır savaşta yasa.

Olma boyle sinsi çakal, yahut engerek!

Bozkurt gibi, kartal gibi döğüşmek gerek!

Kılıç Arslan öldü sanma, yaşıyor bizde!

Atilla'nın ateşi var içimizde!

Kanije'nin gazileri daha dipdiri!

Sınırdadır Plevne'nin kırkbir askeri!

Edirne'de Şükrü Paşa bekliyor nöbet!

Dumlupınar denen şeyi bilirsin elbet!

Şehitlerden elli milyon bekçisi olan

Aşılmaz bir kayadır bu ebedi vatan!

Türk ırkı

2007-12-09T16:12:00.001-08:00

Son zamanlarda bazı gazete ve mecmualarda, Türklerin mensup olduğu ırk hakkında bazı yazılar çıktı. Bunların hülâsası şudur:“Türkler Sarı Moğol ırkından değil, beyaz aryanî ırkındandır.” İlim yolu ile söylenmek istenen ve fakat objektif esaslara istinat etmiyen bu hükümler hakkında düşündüklerimizi ve bugün bilinen şeyleri söylemek istiyoruz:1- Bugün insan zümreleri artık renklere göre değil, dillere göre tasnif olunuyor. Eskiden beyaz ırk namı altında toplanan Aryanilerle Samilerin birbirinden çok uzak olduğu, keza eskiden sarı ırktan sayılan Türk ve Moğollarla Çinlilerin hiçbir ırkî yakınlığı olmadığı artık bugün herkes tarafından kabul edilmiştir.2- Eskiden Türkler, sarı ırkın Ural – Altay zümresinden sayılır ve bu zümreye, Türkler, Moğollar, Tonguzlar, Finler ve Macarlar sokulurdu. Bugün Fin ve Macarların yakın akrabalığı ispat olunmuş ve hatta Fin, Eston ve Macarlardan mürekkep bir Fin – Ogur teşekkül etmişse de Türk, Moğol ve Tonguzların bunlarla akrabalığı ispat olunamamıştır.3- Diğer taraftan Türklerle Moğolların bir asıldan geldiği kat’i suretle ispat olunmuş ve Tonguzların bu zümreye iltihakı için, muvaffakıyetli mesaiye başlanmıştır. Hatta şimdiye kadar sadece Türk sayılan Çuvaşların da Türklükle Moğolluk arasında olduğu anlaşılmıştır.4- Türkler ve Moğollarla Aryaniler arasında ise şimdiye kadar hiçbir yakınlık gösterilmemiş ve ispata kalkışılmamıştır. ***Türklerin aryani ırkından olduğu hakkındaki yanlış düşüncelerin niçin kabul edilmek istendiğini bilmiyoruz. Sanırız ki, Moğolların vahşi ve barbar, Aryanilerin ise medeni olduğu hakkındaki eskimiş telakkiler buna sebep oldu. Bu telakki bazan o kadar garip şekiller aldı ki, Kürtler hakkında bir seri makale neşreden bir zat, kendisine göre saydığı bir takım delillerden sonra “Kürtlerin de Türkler gibi Aryani ve Türk cinsinden olduğunu” ilan etti.Bu meseleyi yalnız hissi düşüncelerin mahsulü de telakki edemeyiz. Vahşi Moğollarla akraba olmamak için, Turancılık inkar ediliyorsa, Çingenelerin de mensup olduğu Aryani ırkına girmek hislerimizi daha çok incitmez mi?Moğol, ne kadar medeniyetsiz ve barbar olursa olsun, hiç olmazsa hakiki bir askerin meziyetlerine maliktir. Halbuki, Türk-Moğol akrabalığı bugün ilmi bir hakikattir. Bunları tarihleri ve kanları o kadar birbirine karışmıştır ki, ayrı ayrı tetkik edilmelerine imkan yoktur. Aynı adı taşıyan kabilenin yarısı Türkçe, yarısı Moğolca konuşuyor. Hatta bazan tarihin bir devresinde Türkçe konuştuğu halde bir zaman sonra Moğolca konuşan ve yahut her iki dili birden kullanan kabileler görüyoruz. Nitekim, Çingiz Han Moğollaşmış bir Türk’tü. Aksak Temür ise, Türkleşmiş bir Moğoldu. ***Tarih tetkikatı ilerledikçe, Türklerin ve Moğolların barbarlığı hakkındaki telakkilerin çok mübaleğalı olduğu meydana çıkıyor. Bunların yaptıkları fütuhatın da büyük medeni neticeleri olduğu anlaşılıyor.Türklerin Aryani sayılması neticesinde meydana çıkan telakkilerden biri de Hititlerin Türk olmasıdır. Bunu ileri süren nazariyeciler, Türklerin Anadoludaki eskilikleri ispat etmek ve bir veraset hakkı bulmak istiyorlar. Şüphesiz hissi cihetten bunu hepimiz isteriz. Fakat ortadaki hakikat şudur: Hititlerin abideleri okunmuş ve bunların Türk değil, Aryanî oldukları anlaşılmıştır. Hititlere intisap için Aryaniliği kabul ise, bizim için çok tehlikeli bir yoldur. Bir defa ırkımızın antropolojik hususiyetleri hiç de Aryanîlere uymaz. Hatta bizim antropolojik hususiyetlerimizi inkar ederek Anadolu Türkünü eski Yunanlıların bekayası diye göstermek isteyenlere faydalı bir zemin hazırlamış oluruz. Bugünün ilmî hakikatlerine dayanarak, düşüncelerimizi şöyle hulâsa edebiliriz:Türkler için yabancı kavimlerin medeniyetine sahip çıkmaya lüzum yoktur. Biz, bizzat kendi yarattığımız medeniyeti tamamen meydana çıkarabilirsek vazifemizi yapmış oluruz.Bugün medeni bir millet olarak yaşamak için, İsa’dan önceki asırlarda bir medeniyet yaratmış olmaya lüzum yoktur. Nitekim, bugünkü Avrupa milletlerinin hiç biri böyle eski bir medeniyete sahip değillerdir. Garbın medeniyette şarka üstün gelmesi 16’ıncı asırda başlamıştır. Eğer bilmediğimiz vesika ve deliller mevcut da bunlara müstenit yeni ve orijinal bir tez müdafaa edilmek isteniyorsa, şüphesiz bunun da yeri gazete sütunları değildir.Böyle yazılar gençlerimizi ve henüz Türk tarihi ile yakından ve derinden alakadar olmayan kardeşlerimizin fikirlerini bulandırır. Mazimize karşı, itimat hislerini azaltır. Mevcut hakikatlere de şüphe ile bakmasına sebep olur. Bunun için Türk yavrularına gayet açık olarak söylemeliyiz ki: “Senin ataların çorak topraklarda, sert iklimlerde ve kalabalık milletlerin arasında yaşadığı için, mükemmel asker olmuş ve ömrü tabiatla ve milletlerle savaşarak geçmiştir. Buna rağmen fırsat bulduğu zaman, yüksek medeniyetler kurabilmiştir. Fakat askerlikte kazandığı yüksekliği, henüz medeniyet sahasında göstermeğe vakti olmamıştır.” Bu halde, bizim anamız olan ırkın adı nedir?... Buna Altay ve Turan ırkı diyorlar. Biz bu ana ırktan türiyen ve sonra onun ayrıldığı şubelerden birini teşkil eden bir koluz. Aryanî olmadığımız ise, şarkî Türkistan’da bulunan resimler ve elde edilen Türk heykelleri ile de meydana çıkmıştır. Bu resimlerden mühim bir kısmı Alman âlimleri tarafından neşredilmiştir. Onlarda, Türk, Çinli, İranlı ve Hintli simaları gayet karakteristik bir suretle birbirinden ayrıdır. Bu mukayese de Aryanî olmadığımıza son ve müsbet bir delil teşkil eder.
Nihal ATSIZ /Atsız Mecmua, 1931, Sayı: 6

Menderes, DP devrimi yaşanabilir mi ?

2007-12-09T16:08:00.000-08:00

Önce çok büyük çoğunluğu samimî Müslüman olan halka, lâikliğin teminatı altında olması gereken vicdan hürriyetini, bin yıllık ulusal inanç ve kültür birikimini hiçe sayan ağır baskılar yapıldı. Halk bundan çok bunaldı. Sonra, ‘bu baskıyı kaldırırlar’ beklentisi içinde halk, büyük bir çoğunlukla Demokrat Parti (DP)’yi (Fırka’yı) iktidara getirdi.Evet; Menderes adıyla özdeşleşen DP gelir gelmez yurdun dört bir yanına câmiler yaptırdı, ya da yapılmasına izin verdi. Neden olmasın? Öyle ya. Müslüman ahali isterse câmi yaptırır; Alevî Müslüman halk isterse cem evi yaptırır. Olağan. Amma, şimdilerde pek bol ve devlet desteğiyle olduğu gibi, Hıristiyanı olmayan bölgelere kiliseler yaptırılmadı. “Yaptırılmadı” dediysek sıkı durun: Devlet destekli misyoner faaliyetlerinin tohumları, -çaktırmadan-, o zaman atılmaya başlandı.
Menderes öncesi dönemde, Müslümanlığın ve Müslüman Türk kültürünün âdetâ yasaklanmasından bunalmış olan halk biraz ferahlayınca, Menderes’e “İslâm’ın kurtarıcısı” diye sarıldı. [Ama unutmayalım ki, 1878’de de bir kısım halk, başta İstanbul müftüsü olmak üzere İngilizlere “velinimetimiz, İslâm’ın hâmisi, koruyucusu” diye sarılmış (veya öyle gösterilmiş), ve hattâ o zat ve bazı “din adamları” İngiliz sefirinin at arabasından atları çözüp kendilerini arabaya koşmuşlardı. Ancak eminim ki, o zamanlar da, aklı başında halk ve aydınlar, bu İngiliz tezgâhları karşısında kendilerini muzdarip hissetmişlerdi.]Menderes döneminde, bir yandan muhteşem Osmanlı-Türk mimârisinin taklidinin tekdüze taklidi, ölçü âhenkleri her nesilde biraz daha yozlaşan mimârili câmiler yaptırılırken, bir yandan da, halkın önceleri pek fark etmediği, sessiz sedâsız derin işler yapıldı:
1) Osmanlı Türk sanat şaheserleri ve insancıl su kültürünün soyutlaşmış âbideleri “Şehr-i Stânbul” çeşmelerinin muslukları birkaç ay içinde koparıldı, hazneleri tıkandı, sular akmaz olup önleri çöplüğe dönüştürüldü. Amaç her halde, şehrin târihî havasını bozmak, çeşmelerde abdest alınmasını engellemek, yabancı Kola’ya hazırlık, meşrubat satışlarını arttırmaktı.
2) Dünyanın gıptasını üzerine çeken, Türk şehirciliğinin en güzel örneği İstanbul’un târihî semtlerinin, meydanlarının orta yerinden otoyollar geçirildi; şehrin âhengi, insanlarının âsûde yaşam tarzı bozuldu; târihî Türk eserleri yolların yan altlarında bırakıldı; bazıları yıkıldı, veya çökmeye terk edildi. O ara, birkaç Bizans taşı yol kenarlarına dikildi. Külliyelerin ortasından, dev bir makas atılmış gibi geçirilen “Bizans imparator yolu” ihyâ edilmeye başlandı. Bugün yoğun bir şekilde yürütülegelmekte olan, Osmanlı Türk şehri İstanbul’u “Yeni Bizans”a dönüştürme tasarısı ve uygulaması, işte o 1950’li yıllarında başladı. [Tüm olanları o dönem DP’lilerinin akıl edip kasten yaptıklarını hiç zannetmiyorum. Bu işler, sonradan da olduğu gibi, her hâlde, mebzulleşen Amerikalı “danışmanlar” ve yerli gizli cemiyetler üyeleri aracılığı ve marifetiyle gerçekleştirilmiştir.]
3) Atatürk’ün milli eğitim temel ilkesinin aksine, ilk kez, İngilizce ile eğitim yapan bir Türk okulu, 1953’te türedi [Bkz. O.Sinanoğlu, “Bye-Bye Türkçe”, OTOPSİ Yayınları, İst., 10. Baskı Ekim 2002]. İngiliz, Amerikan güdümlü, bu, Türkleri Küçük Asya’dan silme ameliyesi 1950’lerde hızla yaygınlaştırıldı. Misyoner okullarını örnek alan yerli “kolejler”, “Anatolia Liseleri” Türkiye sathında aldı yürüdü.
4) ABD neft (petrol) şirketlerinin karayollarını, araba, otobüs, ve kamyonları başlıca ulaştırma araçları olarak oturtmak siyaseti doğrultusunda, Atatürk’ün “demir ağları” rafa kaldırıldı (bugüne dek neredeyse yasaklandı; bir İstanbul – Ankara demiryolunun bile çift hatlı güncelleştirilmesi engellendi). İstanbul’un iki yakasındaki tramvay ağları söküldü; yerine “Reader’s Digest” Amerikan dergisinde, Türklerin ne akıllı olup da “dolmuş”u icat ettikleri pompasıyla, ABD sömürgesi Porto Riko’daki “jitney” keşmekeşi kakışlandı (1950’lerin ilk dolmuşları, Amerikan askerlerinin getirip sattıkları hurda Amerikan arabalarıydı).
5) Türkiye’yi CIA güdümlü misyoner etkinlikleriyle ve de devlet katkısıyla Hıristiyanlaştırma etkinliklerinin en önemli ayaklarından olan gezim (turizm) tuzağı gene 1950’lerde başlatıldı. Atatürk’ün Türk Anadolu’yu Selçuk, Osmanlı eserleriyle tanıtmak, ilâveten, eski çağ Hitit, Firik, Lid, ve Lik uygarlıklarını öne çıkarmak siyaseti yerine, Türkiye’nin Yunan/Roma kimliğine büründürülmesi, bunun Gezim (Turizm) ve Kültür Bakanlıkları (bir ara Genel Müdürlükleri) aracılığıyla teşvik edilmesi (kısmen 1940’larda başlamışsa da) 1950’lerde yoğunlaştı. Daha da önemlisi, “İslâm’ın kurtarıcısı” Menderes döneminde, dünya Müslüman halklarının, Türkiye’deki İslâmî eserleri, türbeleri, kutsal emanetleri ziyaretleriyle gezim gelirleri sağlanacağına [Müslüman bir ülkede “inanç gezimi” (“inanç turizmi”)nin böyle olması gerekir (gerçi o zamanlar bu tuzak terim daha icat edilmemişti)], Efes- Meryem Ana- Panaya Kapulu Kilisesi ortaya çıkarılıp bir Hıristiyan hac yeri hâline getirildi. Bu suretle, Türk topraklarının Hıristiyanların olması iddialarına devlet desteği verilmiş oldu; Haçlı kafalı Batılı’nın ekmeğine yağ sürüldü.
6) Bin yıllık coğrafî Türk adlarının Yunan adlarına çevrilerek, Türk vatanı sathından Türk kimliğinin silinmesi ihaneti gene 1950’lerde başladı. Bu, halka, “turist gelecek” safsatasıyla yutturuldu. Halk bilmedi ki, bu yoldan “turizm geliri” değil, düşman işgal kuvvetleri gelir.İşte câmilerin gölgesinde gerçekleştirilen nice, nice Haçlı oyunları.Şu günlerimizdeki temennimiz odur ki:Halkımızın teveccühünü kazanmış olan, iyi niyetli, gönül ehli, Müslüman Türk kimlikli önderler, yanlarına takılması mukadder olan ABD’li, IMF’li, AB’li “danışmanların”, ve de yerli işbirlikçi, gizli cemiyet üyesi yabancı muhiplerinin tavsiyelerine kanmasın; Müslüman Türk Halkını bir kez daha sukut-u hayale uğratmasınlar. Akıl+Gönül kanatlarını kullanarak Türk Ulusu’nun, sonra Türk Dünyası ve İslâm Dünyası’nın, sonra da insanlığın yücelmesine vesile olsunlar. İnşallah.

7 Kasım 2002; Koca Mustafa Paşa Mah., İstanbul.Oktay Sinanoğlu

Siyaset Geçim Kaynağı olmaktan çıkarılmalı

2007-12-09T16:06:00.000-08:00

Bir para-banka uzmanı geçenlerde bir araştırma yapmış: Türkiye’deki tüm kentlerin, İstanbul dâhil, ahalisi fakirleşiyor, bir tek Ankara zenginleşiyormuş. Nasıl saptamış bunu? Her kentin bankalarındaki toplam banka mevduatına bakmış. Kişilerin bankalara yatırdıkları para. İşte bu, her yerde azalıyor, bir tek Ankara’da artıyor. Ne bereketli yermiş şu Ankara!Üstgeçitlerle Övünerek Oy Toplamaya Çalışan ZatŞehrin merkezinden geçiyorum: Tıkış tıkış otobüsler; ölümcül çıktı dumanı. Daraltılmış yaya kaldırımlarından arabaların önüne taşan kalabalıklar; otobüs kuyrukları, simitçiler, çakmakçılar, korsan kitap, korsan CD (“ce-de”, “si-di” değil) satıcıları,… Tam bir keşmekeş. Bildiniz: Meşrutiyet Caddesi. Hengâme içinde karşıdan karşıya geçmeğe çalışan irili, ufaklı çocuklar, yaşlılar, zor yürüyebilen hastalar, şık giyinmiş hanımlar,... Caddeyi kesen her sokağın üstünde tonlarca ağır çelikten dimdik uzun merdivenli üst geçitler. Üstleri bomboş. Millet, oralara tırmanıp tekrar inmektense, canı pahasına arabaların, otobüslerin arasından kıl payı kurtulmayı yeğliyor. Bir de tırmanmaya gücü yetmeyenler var. Hesabı kolay: Buralardaki demir çelikle kaç caddeye tramvay yapılabilir? İnsanlar için olması gereken kentlerin mahvedicisi, şehri bölen otoyollar, kullanılamaz üst geçitler, alt geçitler meraklısı, müthiş şehir planlamacısı (amatör de olsa) zat, birkaç yıl önce bir TeVe’de kaç tane geçit yaptırdığı ile övünüyor, 52 adet daha yaptıracağını beyan ederek, üst geçitleri hiç görmemiş gecekondu halkından oy toplamağa çalışıyordu. (Vay canına, bir de fırka kurdu).Ayarlı Basının Sahte Kamuoyu YoklamalarıKaç seçimden önce görmüşümdür, örneğin 1940’ların, ‘50’lerin büyük Amerikan üssü (şu sıralar gene mi olacak?) Balgat’ta. Fırka merkezlerinin önüne köylüsü, kentlisi yığılmış; bir izdiham. Aday adayı olmak isteyenler, belki bize de bir hademelik işi bulurlar diye son dakika üye olanlar. Ben de zannederdim ki, millet, kendi inançlarını temsil ettiğini sandığı fırkanın önüne yığılır. Meğer öyle değilmiş. Ahali bakıyor; bir de ayarlı basın-yayının sahte kamuoyu yoklamalarına kanıyor; şu fırkanın (ne türlüsü olursa olsun) kazanma ihtimali var diye onun önüne yığılıyor. Ufak tefek kişisel çıkar beklentileri içinde. O fırka, vatan topraklarının tapusunu yabancılara teslim etmiş, IMF, AB ayaklarına sanayini, tarımını, üretimini yok etmiş, Türk adını tarihten silme, diline, dinine, şanlı tarihine düşman etme tezgâhlarına eyvallah demiş önemli değil. İşte halkımıza, elli yılda sahte demokrasi ile, böyle alışkanlıklar edindirdiler.Meclis’te El Kaldır Denince...Öbür yanda bakıyorum, muhterem bir beyefendi aday olmuş. (Bir diğeri olacakmış ama, ABD’nin gözdesi, “dini bütün” bir fırkadan fazla istemişler; 60 milyar. O da vazgeçmiş. “İyi, iyi kurtulmuşsunuz” dedim). Soruyorum: “Efendim, sizin saygın bir meslek yaşamınız, halkın size minnet duyguları beslemesine yol açan hizmetleri vermenize imkân sağlamış önemli bir mevkiiniz var. Üstüne de para verip niçin milletvekili olmak istiyorsunuz?” Şöyle bir duraklıyor; samimi olarak düşünüyor; diyecek bir şey bulmakta zorlanıyor. “Peki” diyorum, “ya kazayla fırkanız kazanır da kendinizi Meclis’te buluverirseniz ne yapacaksınız?” [Tekrar hatırlatalım: Bunun adı, Atatürk’ün verdiği ad, “Türkiye Büyük Millet Meclisi”dir! Latince, İtalyanca kökeninde “boş lâf üretilen yer” anlamına gelen “parlamento” değil. Birkaç kere yazdık ama, sayın milletvekillerimizi kendilerine “parlamenter” diyerek “Avrupalı” havası verdiklerini zannetmekten vazgeçiremedik.]. “Memleketin hayatî meseleleri gündeme geldiğinde söz hakkınız olacak mı?” “Devletimizin tasfiyesi, ülkemizin elimizden alınması, halkımızın aç ve perişan hâle gelmesi anlamına gelen yasa tasarıları şipşak oylanırken, fırkabaşınız ‘elini kaldır’ dedi diye, el kaldıracak mısınız?” …Ne Adaylar Var!..O zâtın etkin bir mesleği, hizmeti vardı. Bir de, hiçbir becerisi, yeteneği, tahsili olmayan adaylar var; hattâ,-müspet vasıflardan geçtik-, yolsuzluktan, cürümlerden hüküm giyenler, ya da giymemek için dokunulmazlık zırhına bürünmek isteyenler; adaylık için bir verip sonradan bin götürmeyi hesaplayanlar.Son FırsatBöyle bir siyaset anlayışı kabul edilemez. Seçmeni, seçileni bu huylardan vazgeçirilmelidir. Ülkemizi, ulusumuzu kollayacak tedbirleri almak için son fırsat.

17 Ekim 2002; “Seçim Kuyusu”ndan.Oktay Sinanoğlu

DEVLET, MİLLET, AYDINLA HALK...

2007-12-09T16:04:00.000-08:00

DEVLET, MİLLET, AYDINLA HALK...
Bir yaz akşamı İstanbul’un aşağıya çökmüş kahverengi kirli havasından bunalmıştım. Şöyle bir yerlere gidip hava alayım dedim. Türkiş (“Turkish” (!))Anka Yolları’ndan bir zümrüd-ü anka kuşuna bindim. Yükseldik; az gittik, uz gittik; 60 yıldır TC tarihinde olduğu gibi, bir arpa boyu yol gittik. Aşağılarda, ekilmemiş tarlalar, hayvansız çorak otlaklar, sulak, verimli ovalara yapılıp sonra terkedilmiş fabrika binaları fark edilebiliyordu. Sonra dağlar, önümüzde üstlerindeki bulutlar belirdi. Yunus Emre’nin şiirini, -“Karlı dağların üstünde salkım salkım olan bulut; saçın çözüp benim için yaşın yaşın ağlar mısın?”-, mırıldanmaya başladım. Yükselip bulutların üstüne çıktık. Tepede ay parlıyor, alttaki bulutları aydınlatıyor.Acıktım, susadım. Zümrüd-ü anka kuşu, ben “gak” dedikçe bana hamburger, “guk” dedikçe kola verdi. Hayli gitmişiz; ara sıra biraz kestirmişim. Bulutlar bitmiş, aşağılar karanlıklardan ibâret kalmıştı. Tek tük ışıklar belirdi. Kuş, bir kentin ortasındaki düzlüğe indi. Kanadını eğip inmeme yardımcı oldu. “Bekle” dedim, “Biraz bakınayım.”Önüme çıkan memurların bıyık biçimlerinden yabancı bir ülkeye gelmiş olduğumu anladım. ( Bizdeki bıyık elkitabındaki, bildiğimiz bıyık türlerinden farklı bir bıyık türüne rastlamıştım).Kentte, mutâdım üzere şöyle bir dolaştım; insanlara dikkat ettim, esnafla sohbet ettim; bir evrenkentin bahçesinden geçtim; öğrencilerin davranışlarını izledim. Ülkenin yoksullaştığı, ancak insanların birden başlarına gelivermiş yoksulluğa henüz alışamadıkları belliydi. Ancak, hepsinden önemlisi bir durumu idrak etmem çok sürmedi; konuştuklarım da bunu teyit etti:Bu ülkede devletle millet âdetâ birbirine düşmandı. Örneğin, devlet, milletin tarihini, köklü ulusal edebiyatını öğrenmesini, binlerce yıllık, çoğunluğunun ana dili, resmi diliyle eğitim görmesini, evrenkentlerinde ciddi araştırmalar yapılmasını, milli sanayi ve “teknikbiliğ”in (teknolojinin) geliştirilmesini, halkın büyük çoğunluğunun dini olan dinde rahatça ibadet edebilmesini, güzel Asya geleneklerini de değerlendirerek yaşamasını âdeta yasaklamıştı. Yerine, devlet, yabancı misyonerlerle, melânet karıştırıp duran yabancı “vakıf”larla işbirliği içindeydi. Sanki devlet, ve hükümetleri, kendi milletinin düşmanıydı. Dolayısıyla, milletin çoğunluğu da yöneticilerine, meclis üyelerine, çeşitli fırkalarının başındakilere kuşkuyla bakıyor, hattâ zaman zaman devletine karşı içten içe husumet duyguları besliyordu. Devlet sanki kendi ulusu için değil, yabancılar için çalışır izlenimi vermekteydi.Çarşıda, pazarda, kalabalık caddelerde gezinirken bir şeye daha şaştım: Burada sanki iki ayrı toplum kesimi yan yana, iç içe yaşıyordu; ama, aralarında âdetâ birer kişilik tel örgüler vardı. Birinci, ve sayısı az kesim “aydınlar”diye adlandırılıyorlardı. Bunlar, sokakta, diğer halka bakışlarından, kibirli yürüyüşlerinden, ellerinde tuttukları yabancı isimli parlak dergilerden, birbirinden ayrılırken “Hadi bay-bay”deyişlerinden anlaşılıyordu. Bu kesime, halkın çoğunluğu diğer kesim “çandaş”adını takmıştı. Nedenini sorup anladık: Sömürgeci yabancı ülkenin yetiştirdiği sahte aydınlar, ulusunun her değerini, örfünü, geçmişini olduğu gibi, dinini de hor görüyor, ama Hıristiyan misyoner faaliyetlerini hayranlıkla izliyor (veya birtakım ucu dışarıda, yabancı isimli dernekleriyle destek oluyor), devletinin, Hıristiyanı hiç olmayan beldelere yaptırdığı kiliselerin çan sesleriyle sabahları uyanmağa bayılıyordu.İşte böyle gözlem ve mülahazalarla kentte bir gün geçirdikten sonra, kuş alanına döndüm. Her yerde olduğu gibi bu halkı da sevmiş, onların dertlerini, sıkıntılarını içimde hissetmiştim. Alanda, bizim zümrüd-ü anka kuşunu iri darı taneleriyle beslemişler, tüylerini parlatmasına yardımcı olmuşlar; dinlenmiş. Geldim üstüne çıktım; yumuşak tüylerin arasına kuruldum. “Dönelim artık” dedim. Kaf Dağı’nın üstünden şöyle bir uçup uzun yola koyulduk.Yolda düşündüm: O munis halkın, gittikçe perişanlaşan âsûde ülkesinin niye o hâle geldiğinin ana nedeni âşikârdı: Devlet, milletine yabancı ve hasmâne davrandıkça, halk da devletine olan geleneksel güvenini yitiriyor, yabancı ülkelerce halkın ve eğilimlerinin dışarıdan yönlendirilmesi son derece kolaylaşıyordu. O hâlde artık, devletle millet bütünleşmeliydi. Devlet, milletin tarihine, diline, geleneklerine, inanç ve hissiyatına saygı duymalı, millet ise devletin kendi devleti olduğunu görerek ona güven ve bağlılık hissetmeliydi.Aydınlar ve halk arasındaki ikilik için de aynı şey söz konusuydu. Sahte aydınların yerini, diline, tarihine, ülkenin bağımsızlığına tutkulu, şanlı atalarına küfür edip durmak yerine, atalarıyla, milletiyle öğünen, öğünmekle yetinmeyip onlara ve halkına lâyık olmaya çalışan gerçek aydınlar almalıydı (Böyle aydınları çoğalmalıydı). Kezâ halk, aydınlarının gerçekten bilgili, kültürlü, özverili, milletine, ülkesine âşık, onlar için uğraşan gönül ehli kişiler olduklarını görerek onlara güvenmeli, onlara saygı duymalıydı. Demeli, aydınlar ve halk da bütünleşmeliydi.Eminim o zaman, o ülke, o millet, refahına, itibârına, bağımsızlığına, yüksek gelişme düzeyine kavuşacaktı.

14 Kasım 2002; “Kaf Dağı”ndan.Oktay Sinanoğlu

DEVLETTEKİ YENİ BÂB-I ÂLİ

2007-12-09T16:02:00.000-08:00

DEVLETTEKİ YENİ BÂB-I ÂLİ
Karşılayanlarla birlikte merdivenlerden çıktık. Soğuk neva bir bina ama içeride her yer gül rengi mermerlerle kaplı. Devletin önemli bir kurumu (hangisi değil ki?). Üst düzey görevlileri (derneği) bizi bir konuşma yapmak üzere davet etmişler. Başlık: “Avrupa Birliği, Küreselleşme ve Türkiye’nin geleceği”. Biz de içimizden diyoruz ki: “İyi, iyi. Uyanış tüm kesimlere yayıldı”. Dediğimiz, yazdığımız ulusal konulara merak sardılar zannediyoruz.
“Gözden Ciğer Muayenesi”
Konuşma başladı. Konuşurken gözlere bakıyorum. Benim “gözden ciğer muayenesi” kendiliğinden devreye giriyor. Türkiye’nin her tarafında her kesimden halka, kalabalıklara konuşma yaparken, “ciğer indeksi” başlangıçta nasıl görünürse görünsün, bir süre sonra gözler parlamaya başlar. Uzaktan aramızda iletişim kurulur. Sonunda kaynaşırız. Yıllardır bu böyle.Konuşma ilerledikçe bazı gözler parlamaya başladı. Ama hayret, sahte Avrupa Birliği, sahte küreselleşme kılıfları altında Türkiye’nin başına örülmekte olan çorapları biz anlattıkça, haylisi oturdukları yerde kaykılmaya, gözleri donuklaşmaya başladı. Halktan, sahteleşmemiş aydınlardan farklı bir ortam; onlar coşar. Konuşmayı, mümkün olduğu kadar kibarca, kısa kesip kürsüden indim.Önce ve sonra bazıları ile çay içip sohbet ediyorduk. Biri, “Ben Mişigan’da bir yıl bulunurken…” diye başlayıp benimle Amerika hasretini gidermeğe çalışıyor. Bir diğeri: “Ben İngiltere’de iken …”. Türkiye’nin, dünyanın sorunlarına söz bir türlü gelemiyor. Gelir gibi olursa, biri “Ama dünya küreselleşti …” diye başlayıp kesip atıyor. Allah Allah, bu kafadaki insanlar, IMF’ye, AB’ye toz kondurmayanlar, nasıl olmuş, beni davet etmişler diye merak ettim. Kabul etmeden önce hep sorarız ama bu sefer sormamışız. Meğer, çalışanların “ufukları açılsın” diye böyle konuşmalar düzenlerlermiş; benden önce çağırdıkları arasında “Ertuğrul Özkök, Taha Akyol, Kemal Derviş, İsmail Cem,…” varmış. (Ufukları iyice açılmıştır).Eksik olmasınlar; beni de, kitaplarımızı okumadan çağırmışlar. Kendilerine teşekkür ederiz.
1946’da İkili Anlaşmalarla Olanlar Oldu...
Tabii konu sadece bir kuruluş değil. Devletin bu kurumlarına eskiden “Bâb-ı âli” denirdi; yâni “Büyük Kapı”. “Devlet kapısı” gibi tâbirlerle halk arasında o kavramın izleri hâlâ yaşıyor.Peki o Bâb-ı âli’ye ne oldu? 1946’da olan oldu. ABD ile 1946’da yapılan ikili anlaşmaların içeriğinden yıllarca kimsenin haberi olmadı. 1973’te Rahmetli Haydar Tunçkanat ikili anlaşmalar hakkında bir kitap yayınlamış, ama kitap ortalıkta görünmüyordu. (Kitap yakınlarda yeniden basılmış sanırım). İki yıl evvel, birlikte katıldığımız bir açık oturumda Sayın Metin Aydoğan, millî eğitimin de, ikili anlaşmalardan biriyle nasıl teslim edildiğini anlatmıştı (kitaplarına da koymuş; Otopsi yayınlarından). ABD Büyükelçisi başkanlığında (oyu çift sayılıyor; dolayısıyla hep ABD’nin dediği oluyor) 8 kişilik bir kurul, ABD’ye Türkiye’den kimlerin gönderilip getirileceğine karar verirmiş. Milli Eğitim’de sonradan yetkili olan pek çok kişi o tezgâhtan geçti. Hiç unutmam, 1974-75’te, sendikalara bülbül gibi şakımaya benzer bir tarzda nutuk atan, halkın “gominist” dediği bir M.E. bakanının yanında sarmaş dolaş bir Amerikan görevlisi olurdu. ABD “telkinli”, İngilizce ile eğitim yapan yeni “Türk” evrenkentlerinin kurulmasından pek memnundu. Eğitimci olarak yetiştirilen o zat ta bir yıl ABD’de bulunmuş; hâlâ (yirmi yıl sonra) 1950’lerin Amerikası havasından kurtulamayıp o dönemin kravat modasını bile devam ettirirdi.
İngiltere’de Perdahlama...
Birkaç yıl önce kaymakamların birer yıl İngiltere’ye gönderildiklerini, birer yıl İngilizce kursuna tâbi tutulduklarını duyduk. İşte birkaç hafta önce gördük ki, “Bâb-ı âli”nin sâir yüksek memurîni de aynı perdahlamadan geçiriliyor. Amerika veya İngiltere; peki, niye birkaç ay Japonya, Fransa, veya Çin değil? Niye, dünyanın, Batı’nın hâlâ inceleyip örnek almağa çalıştığı ünlü Osmanlı Türk devlet idârî düzeni öğretilmiyor. İdarecilerin ufku genişleyecekse dünyadaki, ve geçmişteki çeşitli düzenleri araştırıp tarihimize, kültürümüze, toplumumuza özgü bir düzen tasarlamaları gerekmez mi? Yoksa amaç, sâdece yüzeysel bir “Amerikanofil”cilik, bir Anglo-Sakson muhipçiliği mi yaratmak (ya da olanını tahkim etmek)?
ABD’den “Tohum Parası”
Çeşitli kurumlarda (istisnâî vatanseverleri tenzih ederiz) bu yönlendirme havasını gördük. İlk başlarda gönderip getirmelerin az bir masrafını ABD “yardım” fonundan karşıladı. [Bir işi başlatmak için harcanan ilk ufak paralara ABD’de “tohum parası” (“seed money”) denir. “Kaz gelecek yerden tavuğu esirgeme” misâli.] Ama sonradan masraflar Türk Milleti’nin sırtından çıkmıştır. (Bir hesaplayın: Birkaç milyar dolar eder). Bize faydası mı var, zararı mı?Yoksa bizim Bâb-ı âli , yâni “Büyük Kapı” yerine “Big Door” mu geçirilmek istendi, isteniyor?

8 Ekim 2002; Arka “Kapı”dan.Oktay Sinanoğlu

Bodrum

2007-12-09T16:00:00.000-08:00

BODRUM"DAKİ...
Bodrum'da yurtsever/vatansever işadamları, bağımsız bir "işadamları derneği" kurmuşlar; ne TÜSİAD'la, ne MÜSİAD'la ilişkili. Eksik olmasınlar, halka bir konuşma yapmam için davet etmişlerdi; nihayet geçen hafta gidebildim. Orada evrenkent yok; halk genellikle gezim (turizm) işinden geçimini sağlıyor. Son yıllarda büyük kentlerden de aydınlar gelip Bodrum ya da çevresindeki köylere yerleşmişler.
Toplantı, Bodrum Belediyesi'nin kültür merkezinde büyük ve coşkulu bir dinleyici kitlesinin katılımı ile gerçekleşti. Gece ve ertesi gün de çeşitli sohbet toplantıları. İlk gün Milâs/Bodrum yerel TV'sinde bir iki saatlik canlı yayın, sonra iki radyo FM kanalında kayıt. Bodrumlular ve çevre halkı ile kaynaştık. Ne büyük mutluluk. Gördüm ki, Bodrum ve civarında da "Büyük Uyanış" başlamış.
Bodrum'u 1980'li yıllar ortalarında birkaç kez yelkenle denizlere açılmak, sahillerimizi, sonra da İstanköy gibi burnumuzun dibindeki adaları ziyaret için üs olması itibâriyle ziyaret etmiştim. O sıralar Marmaris'in güzelim koylarında da demirlemiştim. Ama yakınlarda Marmaris'ten geçtiğimde, doğanın da, Türk kimliğinin de on beş yılda nasıl perişan edilmiş olduğunu görüp hayıflandım doğrusu. Bodrum da öyle olmuştur diye endişeli vardım Bodrum'a. Ama çok şükür, Bodrum hayli büyüdüğü hâlde düzenli gelişmiş. Sevindim. Yerlisinin de, sonradan gelip yerleşenlerin de bilinçli olmasının payı önemli, yüksek binalara izin verilmemiş olmasının da. Antalya, Mersin, Göreme, Kuşadası gibi gezim bölgeleri, hayli geç kalınmış da olsa, örnek almalı.
Bodrum gezim (turizm) bölgesi olduğu için konuşmamda Batı'nın Türkiye üzerindeki ikinci uzun vâdeli derin oyunu (birincisi yabancı dille eğitim) olan gezim adına oynananlara ağırlık verdim.Havaalanından kente gelirken yol kenarı reklâm levhalarına bakan yabancı, Türkiye'ye geldiğini anlamakta güçlük çekiyor. Bir de Türkçe'nin imlâsını bozma faaliyetleri var ya... Bir levhada "Ashk Clup" yazıyor. Güler misin, ağlar mısın? Şu onursuzluğa, bir de ahmaklığa bak: Behey gafil (belki de kasıtlı hain)! "ş"yi "sh" yazdın diye yabancı "aşk"ın ne olduğunu mu anlayacak? Hangi marazî kafa böyle bir şey yazabiliyor? Ey Bodrum'un vatansever ahalisi, böyle kepazelikleri artık görmezlikten gelmeyiniz. "Büyük Uyanış"a katılmış olduğunuza göre, derneklerinizle, belediyenizle böylelerini tespit edip toplu hâlde ikâz edin. Yoksa bu gibileri Bodrum'un genelini küçük düşürüyor. Düzinelerle ilçe, il belediyeleri yurdun her tarafında dükkân, işyeri adlarının Türkçe olması için seferber oldular. İlk başlayan da Karaman idi. Bu suretle Karamanlılar, Türkçe savunucusu Karamanoğlu Mehmet Bey'e lâyık torunlar olduklarını ispatladılar. Yıllar öncesinden (Bkz. O.S. kitabı "Bye-Bye Türkçe" Otopsi Yayınları, 6. Baskı, Nisan 2002, İstanbul) belediyelere şu öneride bulunmuştuk: En güzel Türkçe ad koyan esnafı yarışmayla belirleyip törenle ödül verilsin. Bunu belediye yapmamakta direniyorsa (oylarınıza da dikkat!), dernekler de yapabilir. Güzellikten anlamayan, yaptığı hâtâyı, uyarıldıktan sonra idrak etmek istemeyen, Türkçe düşmanıdır. Bu en önemli ayraç, belirteç: Türkçe düşmanı olan aslında Türk Ulusu'nun ve Türk yurdunun düşmanıdır. Kimsenin şüphesi olmasın.Bodrum'un ortasında bir kuyumcular sokağı var; kısa, güzel bir sokak. Oradan geçerken, iki yanında altınlar ışıl ışıl ışıldıyor. Fakat baktım: Dükkân adları "Ahmet's Jewellery" gibi. Allah Allah diyorsun, yabancı gezmen o kadar ahmak mı ki, oranın kuyumcu olduğunu anlamayacak? Üstelik, gelenlerin çoğu Fransız, Alman, İtalyan, İspanyol. Onlar da, fark etmişsinizdir, o dili biraz bilseler bile (birçoğu da bilmez) kendileriyle İngilizce konuşmaya kalkana kızarlar. Memnun olmalarını istiyorsan, çat pat da olsa onların dilinden konuşacaksın. Bak o zaman nasıl yüzleri gülecek, seninle yakınlık kuracaklar.
Böyle şeyleri Bodrum'da konuşmuştuk. Artık ayrılacağım sıra, geçerken bir de baktım, öyle bir dükkânın önüne merdiven dayanmış, "Jewellery" yazısı sökülüyor, yerine "kuyumcu" harfleri takılıyor. İşte Bodrumlulara bu yakışır. Sağolun. Türkçesever, yurtsever esnaf görecek ki, iş yerlerinizde onur ve Türk kimliği belirtileriniz arttıkça yabancılar da size itibar edecek, alış-verişiniz, geliriniz de artacaktır. Gezmen (turist), değişik bir kültürü, yaşam tarzını tadabileceği, haysiyetli insanların yaşadığı bir ülkeye gitmek ister. Bodrum'daki bilincin, uyanışın Türkiye'nin her yöresine dalga dalga yayılacağından eminim.

11 Nisan 2002, Kocatepe, AnkaraOktay Sinanoğlu

Ne yapmalı

2007-12-09T15:59:00.000-08:00

BİLİM VE TEKNİKLE KALKINMA SEFERBERLİĞİ İÇİNÖnce evrenkentler düzelecek (Bkz. Medrese, Dâr-ül Fünun, Üniversite, Evrenkent); öyle ya hâl-i hazırdaki evrenkent, daha doğrusu “çömez yetiştirme kurumu (ÇÖYEK) ve Tarzanca dershanesi (TARDER)” düzeniyle ne dosdoğru bir yüksek öğretim, ne de göstermelikten öte gerçek araştırma oluyor. Halbuki, ülkenin iktisâdî kalkınması, halkın refahı, insanların özgüvenini kazanması, Batı’nın sâdece bilinçsiz bir pazar yeri olmaktan çıkmamız, hepsi hepsi kendi bilim ve tekniğimizi geliştirmemize bağlı.
Ülkemizde gittikçe artan işsizlik sorunu var. Bu kendi beceriksizliğimizden olmadı. Yetişmiş değerli bir beyin gücümüz aslında var. Ama, gerçekler, hele vatanseverse, böyle ülkelerde bir kenara itilir, sahteler, “muhip” ve işbirlikçi oldukları için kilit noktalara konup, ulusal gelişmeleri önlemek için tıkaç vazifesi görürler. İlk yapılacak iş bu melânet kıskacını kırmak.
İşsizliğin bir boyutu da diplomalı işsizlik. Her yıl evrenkente giriş sınavlarını alıp da kazanamayan, dolayısıyla tehlikeli bir mânevi çöküntüye uğrayan bir milyondan fazla genç olduğu gibi, bir evrenkente girebilen elli bin-yüz bin öğrenci de dosdoğru bir eğitim alamayacağını görünce hayal kırıklığına uğruyor, sonra da zâten iş bulamıyor. Hep sömürgelerde olmuştur: Evrenkent mezunu, hattâ doktoralı taksi sürücülerine rastlarsınız. Bu, göstergelerden biridir.
Halkın sefalete düşmesine yol açan, millî direniş gücünü de kıran genel işsizliğin yanı sıra, “diplomalı işsizlik” de çok önemli. Çünkü bu, bir iki nesil sonra bir ülkenin tamamıyla yabancılar tarafından ve her düzeyde idâre edileceği mânâsına gelir; onun başlangıcıdır.
Ayrıca, iktisâdî hamlelerin bilim/teknikteki gelişmelerle mümkün olduğunu daha önce yazmıştık (Bkz. O. Sinanoğlu, “Hedef Türkiye” kitabı, Otopsi Yayınları, 12. Baskı, Ekim 2002). Hattâ iktisâdî gelişmenin temel sacayağı diye bilinen anamal (kapital), işgücü ve toprak üçlüsünden öte, bilim/teknik direğinin önemini keşfedip ispat eden iktisatçı, yıllar sonra buluşunun önemi anlaşılınca iktisat Nobel ödülünü almıştı. Bu dördüncü unsur her ülke için geçerli.
Çâre, bir taşla iki kuş. Hem diplomalı, doktoralı, yâni meslek işsizliğine son vereceğiz, hem de bir bilim/teknikle kalkınma seferberliği yapacağız. Bu suretle, yakın gelecekte ülkenin her türlü idâresi ulusallaşacak; ondan bundan, düşmanlardan medet uman teslimiyetçi zihniyet yerine, düşünen, sorgulayan, çözüm üretenler, araştırıcı ruhta vatanseverler işbaşı yapacak. Bilim/teknikle gerçek kalkınma, ulusal sanayi, ulaştırma, tarım siyasetimizi belirleyecek, genel iktisâdî gelişme, halkın refaha kavuşması, savunma dâhil ülkenin bağımsızlığı onu tâkip edecek. Merak etmeyin: Kafalar, gönüller bir düzeldi mi, gerisi sanılacağından daha çabuk gelir.
Nasıl Yapmalı? İki Kuşu Birden İndirecek Taş Ne Olmalı?
Evrenkentler düzeltilip, TÜBİTAK, TÜBA, YÖK gibi kuruluşlar da yeniden yapılandırıldıktan sonra (çabucak olabilir), Türkiye’nin her yerindeki (yalnız İstanbul, Ankara değil) evrenkentlerde yarı bağımsız araştırma merkezleri kurulacak. Her birinin, ülkenin yeni genel hedeflerine bağlı araştırma konu ve görevleri olacak. Devletin her yıl ve merkezin gidişâtına bağlı olarak yenileyeceği mâlî desteklerle, zihnî emek yoğun, fazla fizikî yatırım gerektirmeyen dallarda araştırma takımları kurulacak. Örneğin, tarımın, hayvancılığın canlandırılacağı yörelerdeki merkezler moleküler biyoloji ile tohumculuğun, hayvan nesillerinin geliştirilmesine yönelik araştırmalara ağırlık verecek. Yeni sanayi dallarında üretim yapacak bölgelerde gereken fizik, kimya, bilgisayar (yazılım ve donanım), mühendislik araştırma ve geliştirme merkezleri olacak. Bu merkezlerde yüzlerce doktoralı, mastırlı gençlere toplu iş sahaları açılacak. Evrenkent mezunu, lisans düzeyindeki gençler de bilim/teknikte destek görevlerine alınacak. Bu gençlerden üstün başarı gösterenlerin, yanı başındaki evrenkentte kısmî zamanlı olarak mastırını, doktorasını da bir taraftan yapmaları mümkün olacak. Merkezlerde uzman yabancı dil tercümanları bulundurulacağı gibi, isteyen kendi zamanında, iş saatleri dışında yabancı dil kurslarına da gidebilecek. Birkaç evrenkent ve merkeze hizmet veren, bilgisayar ortamları ağırlıklı bilim/teknik kütüphaneleri kurulacak. Birçok ülkedeki bilim/teknik gelişmeler de tâkip edilecek. Ama esasta merkez kendi özgün araştırmaları ile iştigal edecek. Merkezlerin özel ve kamu iktisâdî kuruluşlarıyla sıkı temasları ve işbirliği olacak. Bilim/teknik dili Türkçe olacak elbette (her ülkede kendi dilinde olduğu gibi). Merkezlere alınacakların bilim/teknik ve yaratıcılık, düşünebilme, üretebilme yeteneklerine bakılacak; her biri, terim türetme kuralları dâhil Türkçe’nin her türlüsünden sınava girecek. Yabancı dil engebe olmaktan çıkarılacak; tâlî olacak. 1973’te yazdığımız gibi “yabancı dil amaç değil, araçtır”.
Türk Dünyası’nda üstün düzeyde yetişmiş Tatar, Azerî, Kazak, Kırgız, Özbek Türklerinden değerli bilim/teknik adamları var. Bu birikimi çoktan değerlendirmeliydik; geç de olsa değerlendireceğiz.
Başarıya ulaşacağız. Ulaşmamamız için hiçbir neden yok; tek engel, kafası, gönlü, milli ruhu bozulmuş içimizdekiler. Onlar da sonunda hanyayı, konyayı anlayacaklar inşallah.

2 Ocak 2003; “Bilim yuvasından”Oktay Sinanoğlu

Zaman

2007-12-09T15:47:00.000-08:00

Ben, gelecek zamanları sanki geçmiş zamanmış gibi yaşanmış sayıp gözden çıkarırken ya da geçmiş zamanları sanki gelecek zamanmış gibi özlemle beklerken kendimi zamanın hakimi sanmıştım. Oysa sadece yerimde saymışım.

Ve İsrafiL Sur`ù üfledi ..

2007-12-09T15:40:00.000-08:00

Ve İsrafil Sur'u üfledi. Tüm insanlar tek tek uyumaya başladılar. Ölüm gibi ağır bir uykuydu bu. Kimi memnundu uykuya dalmaktan kimi isteksizdi. Ama uyudular. Hepsi. Tek tek uyudu. O sırada Mikail ile göz göze geldik. Uyumamama şaşırmış gibiydi. Derken İsrafil de geldi. "Sen kimsin?" dediler bana, "Neden uyumadın sen de diğerleri gibi?" "Asıl siz kimsiniz?" dedim. "Bu benim hayatım, benim kıyametim, ne işiniz var burada? Burası benim beynimin içi. Burası benim ruhum. Burası benim vicdanım." Evren küçük bir damlacıktan oluşmuş ve yine o damlacığa dönüşecekmiş. Gözüm yok sizin evreninizde. Ben kendi hayatımı küçük bir damlacığa dönüştürmeye ve ondan yeni bir hayat yaratmaya geldim. Günahı, sevabı, insanlığı, ruhları, iyiyi, kötüyü duyguları beynimde ve kendi ruhumda yeniden yaratmaya geldim. Boğuyor beni sizin hayat dediğiniz şey. Hiçbir taş yerli yerine oturmuyor. Ben kendi dengemi kurmaya geldim. Sizin sevginiz bana göre sevgi değil. Nefretiniz onursuz. Düşünceleriniz saçma sapan. Hırsınız egonuz bana çok komik geliyor. Ben baş edemediğim için sizin yargılarınızla, uymadığım için sizin kalıplarınıza, yepyeni bir kalıp yaratmaya geldim. Tüm insanları görmezden gelecek kadar kendi içime döndüm. Başlama noktam beynimde siz insanlara en çok katlanamayan hücre. Ben o hücreye dönüp, orada ilk adımı atıp, yeniden düşünmeye, inanmaya ve kendimce insan olmaya başlamaya geldim. Uyuttum insanları. Onlara verecek rolleri yarattığımda yeniden uyandıracağım. Kendi dışındaki insanların hayatını ucuz bulanlara katlanamadığım için geldim. Zarar vermekten çekinmeyen insanlarla savaşacak gücü toplamak için geldim. Cinselliği iletişim ve paylaşım olmaktan çıkarıp peçeteyle silinecek tatmin haline getirenlerden olmayı reddettiğim için geldim. Para ekseninde dönemediğim için buraya geldim. Bunlara katlanabilecek hale geldiğimde bunları da kucaklayacağım.Ben hayatta ve insanlarda aradığım cevabı ve mantığı hiçbir zaman bulamadığım için cevap ve mantık yaratmaya geldim. Bu tamamen benim kendi çabam. Kendi mücadelem...Dediğim gibi bu benim kendi kıyametim. Başlatmaya zorlayan sizlersiniz ama başlatacak ve bitirecek benim...Rahat bırakın beni kendi mahşer günümde. Siz uykunuzdayken kıyameti tüm şiddetiyle yaşayan benim. Bu benim kendi kıyametim.

Deniz Özkan / Siyah kahve

Kutsal Faktörler

2007-12-09T15:32:00.000-08:00

Önce olaya mitolojik açıdan yaklaşalım. Yunan mitolojisine göre Olympos'taki tanrılar insanı ilk yarattıklarında insan hem erkek hem dişiydi. Bu sayede çok kolay çoğalabiliyordu. Ve zekiydi. Olympos'taki tanrılar korkmaya başladılar insandan. Ve onu çelişkilerle boğuşması, kolayca çoğalamaması, çoğalsa da gücünü kullanamaması için ikiye ayırmaya karar verdiler. Zeus bulutların üzerinden şimşeğini yolladı ve insan bir araya gelmekten çok sürekli mücadele edecek iki parçaya ayrıldı; erkek ve kadın. Şimdi olaya dinsel açıdan yaklaşalım. Tanrı, Adem'i yarattıktan sonra ona destek olması ve çoğalmaları için Adem'in kaburga kemiğinden Havva'yı yaratır. Havva aslında Adem'in bir parçasıdır. Onlar birbirini bütünler. Şeytan ise onların cennetten kovulması için Havva'ya yaklaşır, ona bir elma verir. Havva bu elmayı hem Adem'e yedirir hem kendi yer. Ve bu sayede cennetten yeryüzüne gönderilirler. Bu bahsedilen "elma" ile aslında neyin kastedildiğine dair çeşitli yorumlar vardır. Ama ben bu konuya girmeyeceğim. Benim konum elma değil elmayı yemeden önce olan olaylar ve bu olayların günümüze etkileri. Şimdi psikolojik olarak bu elma yeme ve cennetten yeryüzüne gönderilme olayının arkasında yatan ayrıntılara bakalım. Aslında hala o yediğimiz elmanın cezasını çekiyoruz. Nasıl mı? Açıklayayım. (Tabi bu naçizane kendi yorumumdur. Günümüzdeki Adem ve Havva'ların tepkisine hazırım.) Şeytan, Adem ve Havva'nın yaratılışını dikkatle takip etti. Kendisinin kovulduğu cennette onların yaşamasına ise çok sinirlendi. Onların orada yaşamasına engel olmalıydı. Ama nasıl? Yasaklanan ağaçtan elma yedirmeyi başarırsa bunu başaracağını anladı. O elmayı yedirmekse şeytansı bir zeka için hiçte zor değildi. Yılan kılığına girip usulca hedefine yaklaştı, Havva'ya. "Sen Adem ile eşit misin" dedi. (İşte bu, bugün bile yaşanan kadın-erkek eşitliği tartışmasının ilk ekilen tohumudur.) "Elbette eşitiz." dedi Havva. "Peki neden Adem senden daha güçlü? Az önce sizi izliyordum, sen üzerine oturmak için şu kütüğü taşıyamadın ama Adem kolayca kaldırdı." Havva ilk kez tereddüt etmişti. Bunu anlayana şeytan ikinci kozunu oynadı."Hem neden sen Adem'in kaburga kemiğinden yaratıldın?" "Adem'in bir parçası olduğum için" diye yanıtladı Havva. "Peki neden Adem senin bir parçan değil? Neden Adem senin kaburga kemiğinden yaratılmadı?" Havva tereddüt etse de bir çıkar yol, bir cevap düşünmeye çalışıyordu. "Ama bundan sonra yaratılan tüm insanlar da benim bedenimden yaratılacak, benim bedenimde büyüyüp gelişecek. "dedi. Şeytan bu, hedefine yaklaştığını anlayınca daha da bastırdı. "Evet, bu sayede o yeni yaratılan insanların sorumluluğu da en çok senin üzerinde olacak. Onlar kendi başlarına yaşayabilir hale gelene kadar onlara sen bakacaksın. Bu kutsal olsa da yorucu bir iş, neden Adem'le bu görevi paylaşmadın?" Havva kastedilen yoruculuğun ne olduğunu anlamaya çalışırken şeytan sürekli üsteliyordu. "Hem bu sorumluluğun yanı sıra beslenme, temizlik hep sana düşen görevler." Havva burada araya girdi; "Ama Adem'de bizi koruyor" Şeytan güldü; "Koruyor ama sen bu görevlerinin yanı sıra Adem'e destek olmak, yumuşak başlı ve ılımlı olmak zorundasın. Bu nasıl eşitlik? O neden sana bu görevlerinde destek olmuyor?" (Bu tohumlar hala içimizde yeşermekte. Hatta ekonomik özgürlüğünü kazanan kadınlar bu iddiaları daha güçlü bir sesle savunmakta) Havva'nın cevap düşünmesini bilen şeytan en güçlü kozunu oynadı. "Hem sen hiç mi Adem'in bu fiziksel güç üstünlüğünü sana karşı kullanmasından korkmuyorsun? O sana görevlerini hatırlatabilir, yapmazsan seni cezalandırabilir. Sen neyine güvenerek ona görevlerini hatırlatacaksın?" Havva şeytanın yüzüne baktı. Öfkeliydi. Adem'le eşittiler. Eşit olmalıydılar. İkisini dengelemek için Havva'ya verilen güçler ve yeteneklerde olmalıydı. Bu yetenekler neydi bunu bulacak, düşünecek durumda değildi Havva. Belki de öfkesine yenik düşmüştü, mantıklı düşünemiyordu. Ama olmalıydı. Ve şeytan teklifini yaptı. "Sana sizi eşit hale getirecek yetenekleri verebilirim ama karşılığında senden bir şey istiyorum" "Ne istiyorsun?" diye sorunca Havva. "Sadece şu ağaçtan elma koparıp Adem'le yiyeceksiniz" Havva itiraz etti "Adem buna kesinlikle razı olmaz. O ağacın meyveleri bize yasak" Hınzır şeytan "Belki de Adem'le eşit olmamanız için yasak" dedi. (Hala kadınlar böyledir, meraklıdırlar, ama aldıkları cevabın doğru olup olmadığına aldırmazlar pek. Hedefi şaşırtmak kolaydır onların gözünde. Sadece cevap almaya odaklanmışlardır, doğru cevabı almaya değil. Yeter ki onlara cevap verilsin) "Peki bana vereceğin yetenekler neler ?" Şeytan istediğini alacağını anlayıp rahatlamıştı. "Sana kırılganlık ve masumluk vereceğim. Ağlamaya başladığında Adem buna dayanamayacak her istediğine peki diyecek" Şeytan Havva'nın gözlerinin içine baktı. "Ama asıl önemlisi dişilik vereceğim. Güzelliğinle Adem'i baştan çıkarman ve etkilemen çok kolay olacak. Ama Adem seni kolay kolay baştan çıkaramayacak. İstediklerini vermek zorunda kalacak" "Ben bunu yapabilecek miyim? Şeytan kahkahayı patlattı. "Sana bana özel bir zeka vereceğim. Adem'le ikinizin sahip olduğu zeka yanında sende entrika yeteneği sağlayacak bir zeka olacak. Neyi nasıl yapacağını bu zeka sayesinde bulacaksın"(İşte bu yüzden bir kadın ancak başka bir kadını kendine rakip görür. Kendisinde bulunan silahlar ancak bir başka kadında vardır. Ve bu şeytanın bahsettiği zeka sayesinde her kadının bir entrika iktidarı vardır erkekleri üzerinde. Kaynanalar ve gelinlerin, eltilerin, gelinler ve görümcelerin anlaşamaması bu yüzdendir.) "Kırılganlık ve dişilik yetecek mi bana? "Hem de fazlasıyla yetecek "dedi şeytan. "Güven bana." (Tabi ki yeter, bu kural hala geçerlidir. Erkeğin gücüne çelik, kadının kırılganlığına su, kadının dişiliğine ateş dersek, çeliği kırmanın en zahmetsiz yolu ısıtıp üzerine su dökmektir. Ve bu arada kadınların onlara fırsatlar sunan kişilere kolayca inanmasının temeli de ilk kez şeytana inanıp güvenmesidir. Seyyar satıcılar, pazarlamacılar bile fırsatlardan bahsederek kandırabilecekleri alıcı kitlesinin kadınlar olduğunun farkında) Pazarlık sona ermişti. İki tarafta istediğini alacaktı. Tam bu sırada şeytanın aklına bir şey geldi; Ya Havva bu entrika gücü sayesinde bana da kafa tutarsa? Bu riski göze alamazdı. Entrika gücünü kolayca kontrol edemesin diye verdiği şeylerin arasına usulca kıskançlık, kompleks ve kapris ekledi. Havva bunu fark etmedi bile. Şimdi şeytanın içi rahatlamıştı. (Günümüzde de bir kadın kompleksleri hatırlatıldığında, kıskandığında ya da kapris yaparken kontrolünü kaybetmez mi?) Neyse hikayemizin sonuna gelelim. Bahsi geçen elma yenildi, artık yeryüzünde yaşıyor insanlar. Ama hala o gün şeytanın Havva'yı kandırmak için öne sürdüğü iddialar tartışılıyor. O pazarlıkta kazandığı ya da kaybettiği şeylerin derdinde Havva'lar. Adem'ler artık kırılganlığa ve dişiliğe karşı koymak için bunlara değer vermemeye başlamışlar. Arada yanılıp şaşıp kanıyorlar ama bir başka Adem "Boş ver abi , kadınlar elimizin kiri."dediğinde tekrar toparlanıyorlar. Yoksa Adem'lere "Kadınlar elinizin kiri."diye fısıldayan da mı şeytan? Burası tartışmaya açık. İstediğiniz gibi yorumlayın. Adem ve Havva eşit değildi. Onlar birbirini tamamlamak için yaratılmıştı. Ama birbirini tamamlarken de birbirine saygı duymak zorundaydılar. Hala da zorundalar. Aslında eşitlik dediğimiz şey birbirine saygı duymak değimlidir? Birbirinin hakkını gasp etmeye çalışmamak, sömürmemek değil midir? Ama şeytan istediğini almak için eşitliğin ne olduğunu asla açıklamadı. O elmayı yediklerinde ne olacağını da asla açıklamadı. Hala Adem ve Havva'lara bir şeyler fısıldar, ama asla fısıldadıklarının aslında ne olduğunu neye mal olacağını açıklamaz. Biz o fısıltılara kanıp cennetten çıktığımız günden beri sürdürdüğümüz kavgaları sürdürürüz. Gerçekten birbirini seven, saygı duyan, duydukları fısıltılara fazla kanmayan, kendini kontrol edebilen kadınlar ve erkekler mi? Onlar yeryüzünde de cenneti yaşamaya devam ediyorlar. Siz nerede yaşıyorsunuz? Cennette mi, cehennemde mi, yoksa yeryüzünde mi?

Deniz özkan / Siyah kahve

youporn Yasaklanmalı

2007-12-09T15:23:00.000-08:00

Kavgacı mıyız? Aachen’da düzenli olarak yaptığım halı saha maçlarındaki rakip takımın oyuncuları yüzde 80 oranında Yunanlılardan oluşuyor. Bu yüzden şimdi inanılmaz bilimsel tespitler sıralayacağım. Bilimsel dayanaklarımın kalanlarını da yazının kalanına serpiştireceğim. Biz kavgacıyız evet. Yunanlılar da kavgacı. Yunanlıların yüzde 50 ila 75 arasında değişen kısmı kavgacı. Karşı takımda çok mülayim bir abi var, bir tanesi kimi zaman kavgacı, kimi zaman sakin. Kalan iki tanesi her fırsatta faul diye ağlıyor, sızlıyor ve bizde olmayan diplomatik ibnelik özelliklerini de hiç çekinmeden kullanıyor. Bizim takım yüzde 100 Türk. Zaten destek birliğe tarihimiz boyunca ihtiyaç duymamışız, duyduğumuz nadir vakalarda da içimizdeki İsviçreliler hep taraf değiştirmiş. Bizim takımda ben ve iki kişi daha kavgacı, diğer iki kişi gelgitli. Bazen ılımlı, bazen kavgacılar. Yani yüzde 60-100 arasında değişen oranlarda kavgacıyız. Türkler yüzde 60-100 arası kavgacı, Yunanlılar 50-75 oranında. Ekonomi ile de alakası var tabii. Bir de bizde diplomatik ibnelik özelliği yok, onlar onu da kullanıyor. Bu iki millet bir araya gelince, daha evvelden yaşadıkları birkaç (İstanbul’u alışımız, İzmir’de denize dökme, denize kaçarken sağı solu yakma, yıkma hadiseleri, Ege’de it dalaşları gibi) hadise ve bu kavgacı doğaları bir araya gelince mutlaka birbirleriyle didişiyorlar. YouTube’da da didiştik ve büyükler kulağımızı çekti. YouTube’a olan erişim yasağı kalktı, ama o iş daha da uzar elbet. Diplomatik soğukluklar filan yaşanır. Sonra halklar kardeş, siyasiler anlaşamıyor olur. Dün Kıbrıs’taki sınırda başlayan sıcak aktiviteler de bu vesileyle donma yaşar vesaire. Bütün bu önemsiz ayrıntıların yanında, çok daha önemli bir açıdan yaklaşmak istiyorum konuya. Zaten bunu yapmazsam bu piyasada nasıl var olabilirim ki, değil mi?Nedir bu açı? Bu açı en hakiki toplumsal hassasiyet hakkındadır. Bu açı yıllarca internette kanayan yaramızdır. Bu açı, asla ve asla cinsel ilişkiye girmemiş asil ve saf Türk kadınını ve erkeğini, birbirlerine dokunan, birbirlerini yalayan ve birbirlerine çeşitli organlarıyla, çeşitli cisimler sokan insanlar gibi gösteren kalleşçe saldırıları ele alan açıdır. Bu açı namus açısıdır. Yıllardır ne zaman yolum düşse ve bir porno film indirecek olsam, karşıma “Turkish girl gets banged” gibi veya “Turkish amateur threesome”, güzel Türkçe’mizde karşılığı bulunmayan, ancak “Yüzme Bilmiyorsan İşin Ne Ağaçta” veya “Ava Giden Avlanır” gibi temsili çevirilerle size anlamını ima edebileceğim isimlere sahip filmler çıkardı. Artık şahsım için demode bir yöntem olan porno film indirerek bilgisayarda saklama yöntemi yerine, süper bir site peydah olmuştur. Adı da YouPorn’dur. YouPorn. Yani Sen Porno. Bu siteden beni haberdar eden zata buradan saygılarımı iletirim. Kendisi arzu ederse kendini açık edebilir. Elinde porno film bulunan herkesin katılım gösterebildiği bu inanılmaz buluşta keyifli saatler geçirirken, bir anda karşıma yine “Çukulata Sevgilim” mealinde bir film çıktı. “Turkish girl sucks Greek dick!”. “Nasıl olur” dedim, “olamaz” dedim, “yine mi” dedim, “şu güzel ortamın içine ettiniz” dedim ve saatimi yatağın kenarındaki komodine koydum. En temiz ve naif porno ortamı olan, salt pornoya hizmet eden ve işyerlerinden bile ulaşılabilmesiyle öne çıkan YouPorn, siyasetin oyuncağı olmuştu. Tıpkı Eurovision gibi!Nedir bu sözde Türk pornoları? Bu filmler genel itibariyle, esmer, hafif kısa boylu, geniş basenli ve ziyadesiyle çirkin hanımefendilerin oynatıldığı ve kendilerine sadece cinsel dişi muamelesi değil, aynı zamanda kum torbası muamelesi de yapılan filmlerdir. Bu hanımefendiler Avrupa ülkelerinde yaşayan ve asla Türk olmayan, yedi cedlerinde Türklük bulunmayan ama Türk süsü verilmiş hanımefendilerdir ve bu filmlerin piyasaya salınmasındaki amaçlar çokçadır. Bunlardan ilki, yıllardır gurbetçi işçilerimiz, onların çocukları ve onların çocuklarının çocukları ile, son dönemde artış gösteren gurbetçi öğrenciler vasıtasıyla sürdürdüğümüz “Bir Türk gönder, bin Türk olsun” projesine Beyaz Avrupa’da ve özellikle Almanya’da duyulan nefrettir. Yıllardır bu seks denilen iğrenç olayda genç erkeklerimiz ile temasta bulunan Avrupalı kızların öcünü almak isteyen bir grup Beyaz Avrupalı, ortaya böyle videolarla çıkıp cahil cühela takımını Türk kadınının seks yapmış olabileceği kadar komik bir bilgiyle boğmaya çalışmaktadır. Elbette gerçek porno izleyicisi bu oyuna gelmez. İkinci ve son sebep, asla ve asla sevişmeyen Türk kadınının nasıl seviştiğini merak eden porno tüketicisine bir nevi Yüzüklerin Efendisi terapisi uygulayarak köşeyi dönme niyetinde olan porno sanat yönetmenlerinin cinlikleridir. Bu cinlikler, Beyaz Avrupalıların yüz yıllardır baş örtülü veya baş örtüsüz olarak beyinlerinde canlandırdıkları Türk kadınını temsilen bir takım esmer ve çirkin kadınları filmlerde oynatmak ve insanların hayalleriyle oynamaktan ibarettir. Ne yapmalı? Yapılması gereken şey açıktır. YouPorn’da onlarca defa lekelenmeye çalışılan namusumuz acilen temizlenmelidir. Bunun için iki yöntem akıllara gelmektedir. Bunlardan ilki, hemen Yunanlı’ya benzeyen bir takım oyuncular bulunup, bunların ülke menfaati için seviştirilmesi ve bu sevişmelerin görüntülerinin Greek Porn ve türevi isimler ile internette yayılmasıdır. Bu sayede gereken cevap verilmiş olacaktır. Yapılacak ikinci şey ise YouPorn sitesinin acilen yasaklanmasıdır. Bu sayede “Bizim görmediğimiz şey yoktur” denilmesi kolaylaşacak ve internete ulaşamayan Türk gençliğinin, internette porno videolarının dolaşması ihtimali matematiken ortadan kalkacağından, koca cihan ve diğer tüm takipçiler bu sözde Türk pornolarının gerçek olmadığını anlayacaklardır. Bu vesileyle çığırmak isterim: YouPorn’u da yasaklayın Allahsızlar!

Şekip Can Gökalp / Siyah kahve

Kurgu Dünyası

2007-12-09T15:13:00.000-08:00

Yaşadığınız Dünya’yı elinizde tuttuğunuzu düşünün (hedef kitlem biraz geniş de). Tamam, o kadar iri ve kuvvetli olamayabilirsiniz. Düşünüz de mi o kadar kuvvetli değil? Amacımız yaşadığımız yere dışardan bakmak olacak ilk önce. Şimdi, her atlas gördüğümüzde gözümüzün kaydığı ilk yer kendi ülkemiz değil mi? Gözlerimizde “zoom” özelliği olan gözlükler olsun ve bakalım neler olduğuna. Benimkileri sıralıyorum; Bir kadının suya değiyor ayakları evet. Bir adam, pazarcıya “çürük domatesleri paketine doldurdu” diye hesap soruyor. Bir genç kız belediye otobüsüne binmek için bilet almak üzere 50 adam boyluk bir kuyruğa giriyor. Bir delikanlı, Ferrari’sinin standart CD çalarının rengini beğenmediği için kız arkadaşı ile takışıyor. Bir çiftçi az yağıştan yakınırken bir iş adamı hangi ülkeye tatile gideceğine karar vermek için ajanslarla görüşüyor. Madem dünya elimde biraz hükmedeyim o halde. Bütün politikacıları siliyorum. Siyasi sistemler, müdürlükler, fabrikalar olmak üzere aşama sırası gerektiren her kurum, kuruluş artık tarih. Bütün dünya ahalisini tek millet olarak görüp ona göre bir yönetim usulü mü seçmeli? I ıh. Çok karmaşık olur. Yoksa yönetmek için kurallar, amirler koymak yerine kendi hallerine bırakmalı onları? Ama ne yaparlar ki o zaman, o kadar alışmışken hükmedilmeye? Silahları yok et. Ya bıçaklar? Peki ateş? O zaman duyguları yok et. Olmaz. Özgürlüklerini elinden al! Bir kişi bir evde yaşamalı. Tüm olanaklarını kendi sağlayacak şekilde olmalı. Nasıl? Spor bisikletine bağlı pedalla kendi elektriğini üretsin. Bahçesini ekip biçsin. Komşularını görmesin. Sıkılır. Âşık olmak ister. Sonra o donanımı kurmak için adam tutmak lazım. Al sana şirket. Sonra müdür. CEO. Vou vou vou. Kıtalara ayır. Sonra ülkelere. Sonra ülkeye baş seç. Sonra o kendine yardımcılar bulsun. Onun buldukları kendilerine alt bulsun. Sonra o başın bir rakibi olsun ki işler rayına otursun. İş yine eski tas eski hamam usulüne döner ve ben yine gelemem bu işin üstesinden derken karşıma İsviçre çıkar. Her tarafı İsviçre gibi yaparım. Kantonlara ayrılmış, ekonomisi sağlam, kişi başı milli gelirin tavan olduğu, herkesin öteki olduğu bir yer. Ne gecenin bir yarısı e-muhtıra çıkaran var ne demokrasi adı altında dönen dolaplar var. Uf çok sıkıcı. Yine olmadı. Sonuç:Dönme dolaplar oynatsınlar sanal dünyamızda, zevkine doyalım biz çocuk ruhlar!

Esra Mercan /Siyah kahve

UfakLık

2007-12-08T06:55:00.000-08:00

Birazdan bir çocuk,
sarışın bir uykuya dalacak.
Rüyaları masmavi.
Trenler geçecek düşlerinden,
cebine koyup topacını,
uçurtma yapacak hayallerinden.
Dudaklarındaki gülücük,
bir sevinin yeşertisinden.
Sonra uyanacak aniden,
Her yer karanlık...

Leonardo`nun Vinci

2007-12-05T12:12:00.000-08:00

Hayat bazen size de büyük bir yük gibi geliyor mu? Bir vincim olsa da üzerimdeki tüm yükleri kaldırsam dediğiniz oluyor mu? Leonardo’nun vardı bir Vinci. Prensipleri… Onlar aracılığı ile kaldırmıştı, hayatın tüm yükünü. Onca çok şeyin o şekilde üstünden gelmişti. İşte size bugün bu prensiplerden bahsedeceğim.Curiosita: Bu kelimenin ne manaya geldiğini merak ediyor musunuz? O zaman hoş geldiniz? Sizden adam olur. Curiosita merak demektir. Gelişimin ilk şartı… bu yazıyı okumaya başladığınıza göre sizde bu var. Devam edelim o zaman.Dimonstratzione : Bir şeyi merak ediyorsanız, merak etmekle kalmamak, onu denemek, başarmak değil, denemek, deneme cesaretini göstermek. Aklımıza gelen bir şeyi canlandırmak, bir düşünce olarak kalmasından ve “vay anasını ben bunu daha önce düşünmüştüm bak adamlar yaptı” diyerek övünmemek. Düşünceleri hayata geçirmeye çalışmak.Sensazione: Duyarlı olmak. Körelmemek, bir ıhlamur kokusundan hala etkilenmek, Irakta ölen birine hala üzülebilmek gibi, kanıksamanın nasırlarından kurtulmak,Sfumato: Zıtların birliğini ve birbirini güzelleştirdiğini kabul etmek. Mona Lisa’yı güzel yapan ve özel yapanın bir yanının gülüyor diğer yanının ağlıyor olduğunu görmek. Hayatında Mona Lisa olduğunu fark edip, güzelliği sadece gülmek, lezzeti sadece doymak olarak görmemek. Açlığın lezzetini de kimi zaman duyumsamak. Zıtlıklardan korkup hayatın tek yönüne sarılmamak, bu yüzden hayatın yarısından vazgeçmemek…Arte / Scienza: Sanatın ve bilimin birliği. Yani salt mantığa, aklın egemenliğine teslim olmamak, duygularımızın da değerini bilmek. Duygularımızla düşüncelerimizi ahenkle dans ettirmek. Ettirebilmek. Corporalita: Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur prensibi. Vücudumuzun da biz olduğunu kabul edip, onu fit tutmak.Connessione: Hayatta her şeyin bir biri ile bağlantılı olduğunu bilmek. Kelebek etkisine inanmak. Çin de kanat çırpan bir kelebeğin Afrika da fırtınaya yol açabileceğini bilmek. Bağlantılardan kopmuş bir hayatın mümkün olmadığının farkında olmak. Söz gelimi Afrika'da birileri açken, Fransa’da birilerinin refahının onlara mutluluk getirmeyeceği. Yahut kimi canlıların nesli tükenirken, biz insanların bundan hiç etkilenmememizin namümkün olduğunu görmek. Ve ona göre yaşamak. İtalyan Rönesans mimar, müzisyen, anatomist, mucit, mühendis, heykeltıraş, geometrici ve ressam bu kişinin Leorardo’nun bunca işin üstesinden gelmesinde, bu kadar yükü kaldırmasında etkili olan vinç işte bu prensiplerdi.

Kemal Pişmişoğlu / Siyah Kahve

Pi .. Tanrının sırrı mı ?

2007-12-05T12:05:00.000-08:00

“Aynanın karşısına geçin ve dünyanın en eski ve en ilginç bulmacalarından biriyle karşı karşıya gelin.
Pi ile…” Daire’yi anlatmaya kalktığınızda karşınıza çıkan en büyük sorun nereden başlayacağınızı bilememeniz olur. Malum dairenin bir başlangıcı yoktur.
Madem dairenin bir başlangıcı yok o halde biz işe bizim başlangıcımızdan başlayalım. Yukarıdan bir yerden bir yağmur damlası durgun bir suyun yüzeyine düşer.
Düşer düşmezde dünyanın en mükemmel şeklini oluşturur.
Daire’yi. Sonra bir başka yağmur damlası daha düşer, sonra bir başkası…
Fakat yağmur damlalarının düştüğü havuz tektir, dolayısıyla belli bir süre sonra her bir yağmur damlasının oluşturduğu daire bir başka yağmur damlasının oluşturduğu daire ile kesişir. Aynı bizim dünyamız gibi.
Her birimiz gökten bir yağmur damlası gibi düşeriz yeryüzüne. Kendi müstakil dairemizi, kendi dünyamızı oluşturmak üzere.
Ancak yağmur damlalarının düştüğü havuz tek bir havuz olduğu için zaman içinde diğer yağmur damlalarının kişisel daireleri ile bizim dairemiz kesişmek zorunda kalır.
Yani hayatlarımız kesişir. Yukarıdan bir yerden bu manzarayı izleyen, özelde her birimizin kişisel dairesini görür, genelde ise suyu dalgalandığını.
Hayat işe bu su dalgalanmasıdır.
Bu kısa girizgâhta hayatı daireye benzettik. Daire öyle bir geometrik şekildir ki, hem hayatın her noktasında karşımıza çıkar, hem hayatı tanımlar, hem de çok daha fazlasını. Platon Tanrı'nın geometri ile konuştuğunu söyler.
Eğer Tanrı gerçekten geometri ile konuşuyorsa, daire bir konuşmadan ziyade bir şiir gibidir. Az cümle ile çok mana anlatabilen bir şiir. Hayatın her noktasında karşımıza çıkar, geometrinin bu en haylaz şekli. Bir kuş dairesel gözüyle ağaçlara bakar yukarıdan. Ağaç yukarıdan daire şeklinde görünür ona.
Çünkü yaprak ve dallar güneş ışığından en fazla verimi bu şekilde alacağını bilir. O kuş yukarıdan çişini yapıp bırakırsa, düştüğü zemin düzgün bir zeminse dairesel bir şekil alır. Sonra o kuş yuvalarını daireler şeklinde inşa eder
. Sadece kuş yuvaları değil, hepimizin evi olan evren dairesel inşa edilmiştir. Gezegenler dairesel rotada hareket ederler.
Doğada var olan çoğu şey, yapısal olarak dairesel olmaya meyilli olarak hareket eder. Tek istisna ile. İnsan... İnsan doğaya kareyi armağan edendir.
En arı kristalleri saymazsak insan yapımı olmayan hiçbir şey kare değildir. Dikdörtgen olan şeylerin bile sayısı sınırlıdır.
Oysa insanların yaşadığı yerlerde yapılan her şey dörtgenler halindedir. Çünkü insanlarla dörtgenler arasında sıkı bir ilişki vardır. Dörtgenlerin tarihi bir bakıma uygarlığın tarihidir. Dörtgenlerin en önemli özelliği ölçülebilir olmasıdır.
Mesela bir karenin tek kenarını bildiğinizde o kare hakkında her türlü bilgiye sahip olabilirsiniz. Kare sınırlılığı ifade eder yani. Ona dair her şey kurallarla belirlenmiştir.
Özgürlüğü yoktur karenin. Kare toprak mülkiyetidir, kanundur, sınırlılık, kare uygarlıktır, insanlıktır.Oysa daire, felsefi anlamda karenin zıttıdır.
Bir kuş gibi, hiçbir yere sahip değildir ama her yer onundur, sonsuzdur o. İbn-i Meymun kitabında onun içine aldığı alanı asla tam olarak ölçemezsin, sadece yaklaşık olarak hesaplarsın der. Dedim ya, tanrı geometri ile konuşuyorsa, daire ile bir şiir yazmıştır.
Onu bilinmez kılmıştır. İnsan ise yaramaz çocuk. İllaki bilinmeyeni bilecek, hesaplanamayanı hesaplayacak. Bunun için çareler aramıştır.
Ve aranan çare M.Ö 1650 yılında Mısır’da bulunmuştur. Mısırlı kâtip Ahmes Rhind Papirüsünde dairenin alanı ile ilgili şu formülü vermiştir bizler.“Çapın dokuzda birini kes.
Kalanının üzerine kare çiz. (bir kenarı dairenin yarı çağının 8/9’u olan kare) karenin alanı dairenin alanıdır.” Bu çözüm bugün bizim kullandığımız dairenin alanı hesaplamasına binde dokuz yüz doksan sekiz oranında yaklaşmıştır.
Yani binde iki hata payı ile doğru sonucu veren bir çözüm olmuştur. Ama burada bizim için önemli olan çözümün güzelliğinden ziyade, çözümün içindeki Tanrı dilidir.
Platon haklıysa, Tanrı geometri aracılığı ile bize şöyle seslenmektedir. Daireyi, yani kendini insana, insana verdiği karesel irade ile tanıtmaya çalışıyor. İnsan kendinden yola çıkarak, daireyi kareye benzeterek onun hakkında fikir ediniyor ancak asla tam orak çözüme ulaşamıyor.
Belirli bir hata payı ile sonuca ancak yaklaşabiliyor. Çünkü insan kareseldir. Ve sınırları vardır. Dairenin alanını tam olarak hesaplamak ise bu sınırın dışında kalıyordur.
İlerleyen yıllar dairenin alanını ve çemberin çevresini hesaplamakla ilgili yeni yöntemler geliştirmemizi sağladı. Bu yolda kimler kafa yormadı ki.
Arşimet’ten Leonardo da Vinci’ye kadar birçok bilim adamı daire üzerine kafa yormuştur. Arşimet dönemi bilim adamlarının düşüncesi, çokgenden yola çıkarak dairenin alanını hesaplamaktı. Dairenin içine bir altıgen çizdiler onun alanını hesapladılar.
Sonra sekizgen, ongen, o kadar çok kenar sayısına sahip çokgen çizdiler ki zaman içersinde, artık çokgen neredeyse daireydi. Ama işte yine aynı sorun vardı. Neredeyse. Oysa insan neredeyseyi değil tam sonucu istiyordu. Bu konudaki en başarılı fikir tabi ki Da Vinci’den geldi.
Benim idolüm bu adam. Her şeye o kadar farklı bir gözle bakabiliyor ki! Sanatçı bir bilim adamı olduğu o kadar belli ki! Her zaman her konuda kimsenin göremediğini kimsenin düşünemediğini düşünebiliyordu o.
Ve bu konuda çok değişik bir düşünce ve dâhiyane bir çözüm buldu. Çözümü şu; “Kalınlığı yarıçapının yarısı olan bir tekerleğin varsa, tekerleği tam bir tur çevir.
Tekerleğin yüzeyde bıraktığı dikdörtgen izin alanı tekerleğin dairesel yüzünün alanına eşittir.” İnanması güç ama bu çözüm bizim bugün kullandığımız çözüm kadar doğru bir çözüm.
Ama biliyorsunuz biz bugün dahi dairenin alanını yahut çemberin çevresini tam olarak hesaplayamıyoruz. Ancak pi sayısında 3,14… kullandığımız kesir miktarının çokluğu nispetinde sonuca yaklaşabiliyoruz.Şu gün için çözüme, 51 milyar basamak kadar yakınız. Pi sayısında 3’ten sonra gelen 51 milyar basamağı biliyoruz.
Son yapılan çalışmalarda, Amerika’da bir organizasyon düzenleyip, internet üzerinde o an bağlı olan tüm bilgisayarların gücünü birlikte kullanarak bu değeri trilyonlara çıkarılacağı söyleniyor.
Bunun için gerekli alt yapı çalışmaları tamamlanmış, gerekli ödenekler ayrılmış, son gözden geçirmeler yapılıp kampanyanın başlatılması bekleniyormuş. Peki, niye böyle bir şey yapıyoruz. Dünyanın çevresini hesaplarken 3.14 rakamını kullanırsa gerçekten yaklaşık bir inç’lik bir sapma meydan getirmiş olacaksak, neden 51 milyar basamak buluyoruz?
İşte bunun yanıtını vermek hiçte kolay değil. Bu insan olmakla ilgili bir şey. İnsanın karesel yapıdan kurtulma, sınırlarını aşma çabası denilebilir. Daireye meydan okuyuştur pi sayısının tamamını bulmaya çalışma.
Bunun mümkün olmadığını bilsek de bulmaya en yakın olma noktasına ulaşmayı istiyoruz. Çünkü Van Der Rohe’nin işaret ettiği, "Tanrı ayrıntılarda gizlidir" sözüne inanıyor ve ayrıntılara bakmak sırları keşfetmek istiyoruz.
İşte bu noktada pi sayısı gerçekten bir fenomendir. Çünkü pi sayısı hiçbir zaman sadece bir sayı olmamıştır.
Evrenin garip bir anahtarıdır o. En olmadık yerlerde karşımıza çıkar. Sadece çemberin çevresini hesaplamakta değil, iletişimde, ses sistemlerinde, mimaride, falcılıkta, hatta denizin dalgalanması da, pi sayısı gizlidir.
Bunları formüle etmeye kalktığımızda mutlaka onu kullanmamız gerekir. Ama pi’yi sakın sadece bu kadar zannetmeyin. Dediğim gibi, pi evrenin gizemli anahtarı, gizli bilgilerin tutulduğu kasanın şifresidir.
Henüz çözülememiştir ama, onun içinde bir şeylerin gizli olduğu aşikardır. Bunu çözmek için yüzlerce gizem avcısı pi sayısının rakamsal ifadesini kelimesel karşılığını aramıştır.
Dünya üzerinde birçok insan Tanrı’nın pi sayısı ile bizlere bir takım mesajlar gönderdiğini düşünmekte ve bu mesajı deşifre etmeye uğraşmaktadır.
Son olarak size pi sayısı ile ilgili yüzlerce gizemden ikisini söyleyeceğim.Giza Piramidi'nin bir kenarının uzunluğunun yüksekliğine oranı pi sayısını verir. Hem de o dönemlerde hesaplanan pi sayısından çok daha yüksek doğrulukta.
Haydi piramitlerdeki gizemler zaten biliniyor, onu zaten uzaklılar yaptı diyorsanız şunu dinleyin. İbranice’de çemberin çevre uzunluğu oof, vaf, he harfleri ile yazılır.
Oof , vav harfleri ile okunur. Pi sayısı, yüz yıllarca yüzlerce bilim adamını kendisinin peşinden koşturan pi sayısı, çevre uzunluğu kelimesinin yazılışındaki harflerin rakamsal değerinin okunuşuna bölümü ile bulunabilir.
Yani pi sayısı öyle muzip bir sayıdır ki, daha kendisini sorarken sorunun içinde göz kırpar bize, yani gören gözlere.

Kemal pişmişoğlu / Siyah Kahve

Düşünsel istifra

2007-12-03T12:14:00.000-08:00

“…Hoş geldin bebek Yaşama sırası sende…”* Bomboş bir beyaz sayfayla baş başasın.

Az sonra zihninden akan spermler bu kağıdı dölleyecek ve sen de aslında hiç birini görmeden ilettiğin bu düşünce hücrelerinin başka zihinlerde filizlenmesini seyredeceksin.
Belki birer fidan olacaklar, belki de öylesine sararıp solacaklar. Çağlar sonrasına akıtabileceğin düşüncelerin sadece bu çağın üzerinde olanlardır unutma.
Bu çağ? Nasıl bir düşünce kombinasyonu kurabilirsin ki bu çağ üzerine? Nedir asıl arzun? Büyük bir adam olmak mı? Ya da osuruktan bir ödülle zihninin “oldum ben” deyişini seyretmek mi? Nedir tam olarak hissettiklerin ya da düşüncelerin?
Sadece yazmak mı, yazarken çoğalmak mı? Ardında birilerine bir şeyler bırakmanın verdiği hazzı ardını göremeyerek nasıl alabilirsin ki? Aslında senin tam olarak yaptığın şey sadece kendini düşünmek. Yaratana inat, yarattıklarına inat, sana verdiği aklı nefsinle birleştirip başka düşüncelere tecavüz etmek! Zevk alıyorsun bundan öyle değil mi?
Aslında karaladığın her satırın ve her harfin senin düşünce ve bilgi birikimlerin olduğunu bilip, istekli isteksiz okuma yazma bilen herhangi bir kişinin o an düşüncelerinin içinde yankılandığını hissetmenin verdiği tarifsiz haz bu. Bir çeşit hedonizm bu düşünsel eylemlerinin adı -ki yazmak aslında tali amaç-.
Hele o son noktayı koyduğun anda hissettiklerin, “işte budur” deyişin. Beyninin içindeki uçuşan milyonlarca düşüncenin o an doğru bir şekilde parmaklarının ucundan kağıdına dökülmesini seyretmek. Silmediğin ya da aldırmadığın sürece senden bir parça olarak bu dünyada bir yerlerde kalacağını bilmek bu çocukların.
Nasıl bir egoizmdir ki bu çağlar ve nesiller boyunca adına “kültür” denmiş bu düşünsel piç kurularının. Üzerine yorumlar eklenmiş, her gelen bir öncekinin üzerine eklemiş bir şeyleri ve ne olduğu, ne için olduğu belirsiz sözüm ona insanlık yararına olan binlerce savaş yapılmış uğrunda; asıl sebepler gizlenerek.
Gen bencildir kardeşim bunu sakın unutma. Gen bencil; düşünceler genlere gebe. İkili bir açmaz bu, ikisinden biri olmasa bir diğeri zaten yok. Tabiata bir bak. Her yerde birileri kendi genini aktaracak bir başka dişil organizmayla temas halinde. Kültürler sürülen ve de süren arasında bir ilişkiye gebe. Her tarafta etkenlik ve edilgenlik var. Ya sonsuza kadar etken olacaksın ya da sonsuza kadar edilgen.
Taraf olma vakti geldi belki. Bu yazının ardından kalemine sarılıp bir şeyler karalayacaksın etken olmak için. Aslında edilgen bir anına denk gelen ve zihnini dölleyen bu düşüncelerin içinde uyandırdığı öfke ya da sevgi tohumları bunlar. Sahibi bir başkası olan, acı ama gerçek. Gen bencildir, düşünceler daha bencil.
Şimdi derin bir nefes al ve ardından, bırak tabiatı “-izm”lere bak! Milyarlarca insan beyninde, ölüler tarafından sunulmuş düşünce genlerinin canlanışlarını seyret. Av mısın avcı mı? Kararını ver. Çünkü senin kum saatinde dökülen her kum tanesi seni başkalaştırıyor. Uyan artık ey gafil zaman sende, sen zamanda kilitli kalma.
Çağların üzerinde, senin sana biçtiği role uyan!“…Hoş geldin bebek Yaşama sırası sende…”**Nazım Hikmet Ran

Gökhan Yirmiki /Siyah kahve

Hayat algısı

2007-11-27T10:16:00.001-08:00

Sen ne türlü desen
Söz dinleyenden alır anlamını
Öyledir görüntü de
Bin kişi denize bakar
Denizi görür biri.
Her yaşam; aklın, duyarlığın kıyılarına varır
Yok ondan öte.

Yıllar önce ezberlediğim bir şiirdi bu. Dizeleri yanlış hatırlıyor olabilirim. Hatta en ayıbı yazan şairin ismini yanlış hatırlıyor da olabilirim. Necati Cumalı olarak aklımda kalmış ama emin değilim. Bu dizeleri yeni yetme bir lise öğrencisiyken ezberlemiştim. Beni çarpan nokta insanların algılayış farkını dile getirişiydi. Ama sanıyorum ki şiiri ancak ezberledikten 10 yıl sonra tam anlamıyla yorumlayabildim.Hayat algıladıklarımızdan ibarettir! Duyduğumuz sözlerin, gördüğümüz olayların bizim için var olan değeri ancak algılayabildiklerimizdir. Çocuk sahibi olmamış bir kadına doğum sancısını tarif edemezsiniz. Onun algılamış olabileceği diğer acılarla özdeşleştirmeye çalışırsınız açıklamaya çalışırken ama tarifler havada kalır. Hayatı boyunca karı sadece kaldırımlarda ve çatılarda görmüş birine karın ölümcül bir şey olduğunu anlatamazsınız. Ona göre donmak, kangren olup kolunu bacağını kaybetmek ancak “Dikey Limit” gibi filmlerde rastlanabilecek uçuk kaçık bir olaydır. Gerçek hayatta yeri yoktur. Hatta “Adam yanında kanyak taşımayı akıl edememiş mi?” diye hafife alıp dalga bile geçebilir. Algılarımız sınırlandıkça karşımızdakini yanlış eleştirmeye de başlarız. Fatura ödediğiniz gişedeki memurun işleminizi yavaş yapma hakkı yoktur. Saatlerce bir taburede kuş gibi tünemesine ve monitöre bakmaktan gözlerinin ağrımaya başlamış olmasına rağmen. Ne onun bel ağrısını ne göz yorgunluğunu algılarız. Çarparız ön yargımızı suratına; “İşini adam gibi yapan memurları da işe almazlar ki, adama bak uyuşuk hımbılın teki.” İşin ilginç olan yönü, en zor algıladığımız şey insanların bize karşı duyduğu sevgi ve saygıdır. “Seni seviyorum.” cümlesi en zor inandığımız cümledir. Hiç dışarıdan biri gibi kendimize alıcı gözle bakıp kendimizde sevilecek bir yön aramayız. İltifatlar çok basmakalıp gelir kulağımıza. Bizim aynada her gün gördüğümüz ve bıktığımız yüz, her Allahın günü yaptığımız sıradan şeyler bir başkasına nasıl ilginç ve çekici gelebilir ki? "Mutlaka laf olsun diye söylemiştir bunları" der, arkamızı dönüp gideriz. Bu algı farklılıklarımız yüzünden bazı kavramların milyonlarca karşılığı vardır. Mutluluk Ayşe’ye göre işten gelip eline kahvesini alıp bir köşeye çekilmektir. Fatma böyle küçük şeylerle yetinmez, Oscar ödüllü bir oyuncu olmadıkça huzura ermeyecektir. Ahmet ise cüzdanındaki para kadar mutludur, parası çoğaldıkça mutluluğu artar. Sevgi de buna keza; kimisi tek bir bakışla sevildiğine emin olur kimi alınan pahalı bir hediyeyle.Şimdi diyebilirsiniz ki; “Madem mutluluğu anlamlandıran benim öyleyse neden mutlu değilim?” Kendi sınırlarının üzerinde anlamlar yüklersen elbet mutlu olamazsın. Tutup “Mutluluk Brad Pitt’i Angelina Jolie’nin elinden alabilmektir.” dersem hayatım boyunca mutlu olamam. Ama “Mutluluk sevgilimin elinden tutup sinemaya gitmektir.” dersem benden mutlu insan yoktur. “Her insan kendi dünyasının tanrısıdır.” Sevdiğim bir diğer cümle... Aslında bu cümle dini kavramlara savaş açmış bir cümle değildir. Sadece şunu anlatır “Hayatını şekillendirmek senin elinde, çünkü kavramları beyninde ve ruhunda biçimlendirecek olan sensin. Diğer insanlar senin hayatındaki kullardır, onlar sadece kendi hayatlarında söz sahibidir.”Patronun seni işten çıkarmış olabilir. Ama bu olayı büyütmek ya da büyütmemek senin elinde. İster dünyanın sonuymuş gibi algıla intiharın eşiğine gel, ister can sıkıcı bir olay olarak algılayıp iş aramaya başla. Öğretmenin proje dersinden sana düşük not vermiş olabilir. İster bunu gurur meselesi yap okulu bırakma sebebin haline getir, ister seni iyice kamçılayan bir etki olarak gör, bir daha o dersi aldığında sınıftaki en yüksek notu al. Ailenle tatile çıktığında ister onları ayak bağı olarak gör, asık suratla dolaş, ister onlarla olmanın keyifli bir şey olduğunu düşünüp mutlulukla gülümse. Diğer insanların hareketleri senin tepki vermeni sağlar ama vereceğin tepkiyi seçmek senin kararındır. Sonuç hep senin nasıl algıladığına bağlıdır. Yazının başında yazdığım dizeleri ilk okuduğumda herkesin ayrı bir bakış açısı olduğunu düşünmüştüm. Gördüklerimizle algıladıklarımız farklıydı. Bugün aynı şiiri okurken;Her yaşam; aklın, duyarlığın kıyılarına varırYok ondan öte. dizeleri daha çok dikkatimi çekiyor. Algılarımla hayatımı şekillendirdiğimi anlıyorum. Ve her insanın evrendeki kocaman hayat içinde kendi hayatçığını yaşadığını. Hepimizin hayatları farklı; kavramları, kıstasları, tabuları… Ama biz ısrarla kendi beynimizde yarattığımız hayatı başkalarına kabul ettirmeye çalışıyoruz. Özgürlük belki de karşımızdaki insanın apayrı bir hayata sahip olduğunu kabullenmek. Empati ise onun yarattığı hayat içinde aldığımız kısacık nefes. Ama bencil insanoğlu ille de kendi yarattığı hayatçığın kocaman hayatın ta kendisi olduğunda ısrar ediyor. Yargılıyor, tabularla kapana kıstırıyor, boğuyor diğer insanları. Onların da kendi değer yargıları olduğunu anlamaktan aciz, karşısındaki insanın sınırlarını zorlayıp onun hayatına egemen olmaya çalışıyor. İşte en çok bu bizleri mutsuz eden, ya sınırları görmezden gelip tüm hayatların tanrısı olmaya çalışmak ya da kendi hayatımıza sahip çıkamayıp kendimize hayatımızı şekillendirecek bir tanrı aramak.

Deniz Özkan /Siyah kahve

Halk kahramanı Simpson

2007-11-27T10:11:00.000-08:00

Charles Manson'ın bir lafı var: Bana yukarıdan bakarsanız bir aptal görürsünüz; bana aşağıdan bakarsanız tanrınızı görürsünüz; ama bana karşıdan bakarsanız kendinizi görürsünüz. Homer Simpson'a bakanlar dünyanın en gereksiz adamını görebilirler… Gereksiz olmayı en yüce fazilet sayan bendeniz tarafından bunun bir sakıncası yok elbette, ama bakmak ve görmek kavramları çok nadiren bir arada gerçekleşir ve göz, yanılmaya en yatkın organımızdır aslında. Homer Simpson, sistemin en büyük tehdididir. Çünkü eline fırsat geçse hayatının sonuna kadar yemek yemek, bira içmek ve yan gelip yatmak dışında hiç bir şey yapmadan yaşayabilir. Sistemin korktuğu şey eli pankartlı göstericiler değil Homer Simpsonlardır. Bu bir tercih meselesi, yaptıklarınla ve yapacaklarınla ilgili bir tercih. "Adam" olmak ya da olmamak. Varsın dünyanın mühendise, muhasebeciye, arkeoloğa, avukata ihtiyacı olsun. Yeterince yok mu bunlardan? Sistem sana bir şey olman gerektiğini söyleyip duruyor. Sence neden? İşte sevgili kuduz kedi okuyucusu! Hayatın anlamı budur demiyorum sana. Pek bir anlamı olduğunu da sanmıyorum, ancak tüm dünyanın ya da en azından yarısının aynı anda yan gelip elinde birayla televizyon karşısına oturduğunu düşünsene, askerler ve çocuk işçiler dahil. Kimsenin ne savaşmak, ne de günde 14 saat çalışmak isteyeceğini sanmıyorum. Bunu kimse istemez, ama zorunda olunca site site 14 saat de çalışırsın, kundaktaki bebeklere ateş de edersin. Bu zorundalık kavramını sana dayatan, "daha çok çalış senin de çok paran olur" diyen zaten sistem değil mi ki? Pek bir devrimci arkadaşların hoşuna gitmese bile gerçek açık; eylem yaparsan kafana cop yiyebilirsin, ancak kimse evde oturuyorsun diye sana kızamaz.. Bahsettiğim şey: parti köşelerinde ya da türkü kafelerde, "Bu kavram üzerinden konuşmanın etik olduğunu sanmıyorum ama bu bağlamda ... vit vit vit" devrimci ağızları yapmak ya da zorla gazete, dergi, kitap kakalamaya çalışmak yerine gerçekten neler olduğunun farkına varmak. Devrim koşarak yapılmaz, yayarak yapılır. Yayarak! Yayarak! Yayarak! Yarın okul bittikten sonra zaten çarkların arasına sıkışacaksın, o yüzden şimdi haybeye kendini paralamanın ne alemi var. Otur evinde şarabını iç. Ne kasıyorsun kendini boş yere. Her şeyin boş olduğunun farkına var, bir gün senin de için boşalmadan. Dediğim gibi; ben Homer'a bakınca Nietzsche'nin üstün insanını görüyorum, bir aptalı değil... Kim bilir belki de yanılıyorumdur, genellikle yanılırım.

Kadir Çakan / Siyah kahve

Aşk felsefesi

2007-11-27T10:01:00.000-08:00

Aşk zor sanat. Söylemesi zor. Anlatması zor. Aşkın tarifi yok. Tarifleri var. Aşk denen amorfik şeyin sadece kıyısına erişen tanımlamalar bunlar. Aşkın tarifi yok. Gözlemlerim ve içgüdülerim, aşkın bir tür delilik hali olduğunu söylüyor; mantık fakultelerinin durduğu, aklın duygu tufanı altında boğulduğu zamanların, iç taraflarda ferahlıktan daha çok sıkışmaların zuhur etmesiyle, bir şekil aşk sanatına girişin başladığını söylüyor. Ama aşk değil. Nasıl Eflatun, yeryüzüne odaklanarak derin tefekküre daldığında, bu alemin "imatation of imitation" -kopyanın kopyası- olduğuna kanaat getirerek bir "idealar alemi" yargısına vardıysa, ben de insanların bir şeyleri kopyalayarak, buna his giydirip, acı ve mutluluk giydirip, ve sonra ona ruh üfleyip bütün bu yaşadıklarına aşk demesiyle aşkın kotarıldığına inanmayanlardanım. Aşk yok burada. Yani bu alemde aşkın kopyaları var ama ideleri yok. Schopenhauer, "Aşkın Metafiziği"nde "Acılar ve mutluluklar olmasaydı, insan bu dünyada can sıkıntısından yaşayamazdı!" der. Doğrudur. Böylece kendini dengeleyen sistemler doğuyor. Ama aşk doğmuyor işte. Çoğu zaman ideallerimizle kısmen örtüşen, bize iyi gelen, acısından bile haz aldığımız ıstırapların, tatlı ve latif sözlerin, kısa süren yumuşak buselerin, dünyanın en güzel sesidir dediğimiz sevgilinin iki dudağı arasından bir ezgi gibi çıkan kelimelerin, etimize battıkça kahrı ve hazzı bir arada tükürten delici bakışların, ve dahi aşık olduğumuz yalanların adına aşk diyorlar şimdi. Ama aşk değil. Aşk hikâyeleri var. Bize sahici gelenleri hep doğulu, Leyla-Mecnun, Kerem-Aslı, Ferhat ile Şirin dinlerken bize bir haller oluyor, ya da bana bir haller oluyor ama Romeo-Juliet, Joseph-Fanny vs dinlerken bana bir haller olmuyor. Erotizmi ve plastiği geçemiyor bu hikâyeler. Hep kendi hikâyemi kurmak istiyorum sonra; hikâyelere özenip, filmlere filan. Ama kurgu işte. Adı üstünde hayal gücü, martaval, yalan... Yalanlardan bir dünya kuruyoruz; adına aşk diyoruz. Olmadı. Biz babadan böyle görmedik. Ya da gördük, başımızı kuma gömdük. Eskiden birisi tarikatta, seyri sülük yapmak istediği zaman, bir mürşide vardığında, şeyh efendi evvela sorarmış: "Evladım sen hiç aşık oldun mu?" diye; cevap hayır ise, "Git bir aşık ol, öyle gel" derlermiş. Bu da tasavvufi aşka, ya da ilahi aşka giriş bir tür. Böyle diyebiliriz belki. Aşk sanki, arzulanana karşı bir kalp çarpıntısından ibarettir! Ona kavuşma isteği, onun adı zikredildiğinde, kokusu geldiğinde, ya da nazara değdiğinde çırpınan fiziki ve metafizik organların ve bilumum damarların ille de sen diye çığlık atmasıdır. Ama ona değer değmez, arzulanan şeye erişir erişmez biten bir şeydir bu! Öyleyse aşk vuslattır. Allah bize şah damarından daha yakındır. Ama biz ona uzağız. Onun adını duyduğunda tir tir titreyen, isminin harflerinden oluşan bir orduyu izlediğinde şevkten cezbeye gelen aşk adamları var birde. Belki de gerçek aşkı, mutlak aşkı yaşayan tek onlar. Ama aşk olmalı bir yerlerde, gizlenen, daha başka formları, daha başka tanımları da olmalı aşkın. "Aramakla bulunmaz, ama bulanlar arayanlardır" sözüne ilhak olmalı aşkın saliki. Ama gezegende aşk olmuyor, benzin fiyatlarına zam gelince. Aşk da ekonomiye ve borsaya endeksli. Yalan bunlar, gönüller bir olunca samanlıkların seyran, saray olacağı. Genç kız fantezileri, beyaz Mercedesli prens hikâyeleri. Kopyaların kopyası aşklar var ama ideal aşk yok. Yalanla doldurulmuş, kaskaslanmış adamlar var, tatlı fanteziler var ama aşk yok. Belki çok pesimistçe ama aşkı kim görmüş, tutmuş, ellemiş, öpmüş? Kent efsaneleri bunlar. Grek mitoslarında, gece çocuklara hikâye edilen, saray soytarılarından arta kalan ve efsaneleşen pembe imgeler. Umuyorum ki Mevla bütün bu sözlerim karşılığında burnumu iyice sürter ve ben denizi, deniz görmüş ama içmemiş aciz kulunu, dehşetengiz, fenomenik, transandantal, her zerremi kıvrandıran fevkalade bir aşkla imtihan eder; böylece gökten başımıza aşk düşer, bizde görmüş oluruz. Vay be, hakikaten böyle bir şey varmış deriz. Evreka oluruz. Aşkın sanatsal tarifini arıyorum. Aşkın estetik izahatını, kisvelerini, cezbelerini... Mesela aşkın elleri, gözleri, dudakları var mıdır? Varsa nasıl olur? Aşkın özünde ne vardır? Aşk soyut bir şey mi, somut bir şey mi, yoksa kavramlara sığmayan, fenomenik bir şey midir? Aşk, Orhan Veli gibi kelimeleri kifayetsiz bıraktırır mı? Aşk nasıl başlar? İlk görüşte aşk var mıdır? Zamanla mı aşık olunur? İki kişi ilk görüşte aşık olursa, bunu literatürde nasıl anlatırız? Kader ve metafizik boyutları var mıdır? Aşk şehveti öldürür mü? Aşkın yaşı olur mu? Aşk ölür mü, yani belli bir zaman sonra kinetik enerjisini yitirerek infilak eder mi? Allah'ın, kainatı aşk özüyle yarattığını söyleyen mistikler (sufiler) ile, Hint literatüründe aşkın evrene tıpkı insan gibi bir şekl ile geldiğini ve kendini ifade etmek için kelimeleri seçtiğini söylersek, aşk nedir, nasıl bir şeydir? Aşk bütün sorunların yanıtı mıdır? Aşk evrensel kardeşlik ve barış gibi kavramlara kökten çözüm üretebilecek asil kudreti damarlarında gezdirir mi? Aşk bebeklerin ağzına hayat tüküren melekler gibi, birdenbire kalbe tükürülen bir bakış, bir ses, bir tını, bir gülüş, zarif bir el, zarif bir endam, tatlı bir dil midir? Aşk çiğneyemediğini gerisin geriye tükürür mü? Bir şair, bir ressam, bir yazar, bir sanatçı aşkı nasıl tanımlar? İnsan aşık olduğunu nasıl, ne zaman anlar? Bir insanın aşık olduğunu ötekiler nasıl anlar? Alametleri, hastalığın semptomları nelerdir?Ve aşkın atomları var mıdır? Bir gün patlar mı? Patlarsa aşıklara ne olur.Aşıklar ölünce nereye gider?Aşk neden var?Kaç türlü aşk var?İyi aşk nedir, kötü aşk nedir?Klas aşk ve kalas aşk diye kavramlar üretebilir miyiz?Aşıkları kıskanırlar mı? Neden? Sebep? Sonuç? İlişki? Aşk bütün hayatı tıkar ve başka bir hayat açar mı? Paralel evrenlere sürükler mi mesela? Burada ölüyüz ama orda canlı olabilir miyiz aşkın kuvantlarında? Aşkın süpernovaları, kara delikleri var mıdır? Aşık olmak için bir mektebe gitmek gerekir mi? İcazetle mi alınır? Biz babadan böyle gördük, diyerek mi aşık olunur? Aşıklar da şairler ve müzisyenler gibi doğaçlama yapan birer sanatçı değil midir?Öyleyse aşkın sanatsal tarifi nedir?